Τα τελευταία χρόνια ολοένα και περισσότεροι καταναλωτές στρέφονται στα φυτικά προϊόντα και στα φυτικά υποκατάστατα γάλακτος, γιαουρτιού και τυριού. Ωστόσο τίθεται ένα βασικό ερώτημα, κατά πόσο μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες μας σε σχέση με τα παραδοσιακά γαλακτοκομικά;
Οι αδιαμφισβήτητοι λόγοι που αρκετός κόσμος προτιμά τα vegan προϊόντα είναι οι ηθικοί και περιβαλλοντικοί. Τι γίνεται όμως με τη διατροφική αξία τους;
Οι επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι η απάντηση δεν είναι απόλυτη. Η επιλογή εξαρτάται από τις διατροφικές ανάγκες κάθε ανθρώπου αλλά και από το είδος του φυτικού προϊόντος που καταναλώνει.
Πρωτεΐνη: Το γάλα εξακολουθεί να υπερέχει
Το αγελαδινό γάλα αποτελεί φυσική πηγή πρωτεϊνών υψηλής βιολογικής αξίας, καθώς περιέχει όλα τα απαραίτητα αμινοξέα που χρειάζεται ο οργανισμός. Αντίθετα, πολλά φυτικά ροφήματα, όπως αυτά από αμύγδαλο, ρύζι ή καρύδα, περιέχουν σημαντικά μικρότερες ποσότητες πρωτεΐνης.
Η εξαίρεση είναι τα προϊόντα σόγιας, τα οποία διαθέτουν πρωτεΐνη υψηλής ποιότητας και αποτελούν τη φυτική επιλογή που πλησιάζει περισσότερο το γάλα ως προς τη διατροφική τους αξία.
Ασβέστιο και βιταμίνες: Προσοχή στις ετικέτες
Το γάλα και τα γαλακτοκομικά αποτελούν από τις σημαντικότερες πηγές ασβεστίου, βιταμίνης Β12, φωσφόρου και ιωδίου. Πολλά φυτικά προϊόντα εμπλουτίζονται με ασβέστιο και βιταμίνες D και Β12, όμως αυτό δεν ισχύει για όλα. Για τον λόγο αυτό οι ειδικοί συστήνουν οι καταναλωτές να διαβάζουν προσεκτικά τη διατροφική επισήμανση πριν από την αγορά.
Ζάχαρη και πρόσθετα συστατικά
Ένα από τα συχνότερα λάθη είναι η επιλογή φυτικών προϊόντων με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη ή πολλά πρόσθετα συστατικά. Ορισμένα φυτικά επιδόρπια και ροφήματα περιέχουν:
- προσθήκη ζάχαρης
- φυτικά έλαια
- σταθεροποιητές
- πηκτικά και γαλακτωματοποιητές
- αρώματα
Αντίστοιχα όμως, υπάρχουν και γαλακτοκομικά προϊόντα με υψηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λιπαρά ή ζάχαρη, όπως αρκετά επιδόρπια και γλυκά γιαούρτια.
Ποιο είναι καλύτερο για την καρδιά;
Οι περισσότερες μελέτες δείχνουν ότι η αντικατάσταση μέρους των ζωικών λιπαρών με φυτικές τροφές μπορεί να συμβάλει στη μείωση της LDL («κακής») χοληστερόλης. Από την άλλη πλευρά, τα γαλακτοκομικά χαμηλών λιπαρών εξακολουθούν να αποτελούν βασικό στοιχείο της μεσογειακής διατροφής και δεν φαίνεται να αυξάνουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο όταν καταναλώνονται με μέτρο.
Τι συμβαίνει με το περιβάλλον;
Οι φυτικές εναλλακτικές έχουν συνήθως μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα, καθώς απαιτούν λιγότερο νερό, γη και εκπέμπουν λιγότερα αέρια του θερμοκηπίου σε σύγκριση με την κτηνοτροφία. Ωστόσο, ούτε όλα τα φυτικά προϊόντα έχουν την ίδια επίδραση στο περιβάλλον. Για παράδειγμα, η καλλιέργεια αμυγδάλων απαιτεί μεγάλες ποσότητες νερού, ενώ η παραγωγή σόγιας μπορεί να συνδέεται με αποψίλωση δασών όταν δεν προέρχεται από βιώσιμες καλλιέργειες.
Ποιοι πρέπει να επιλέγουν γαλακτοκομικά;
Τα γαλακτοκομικά αποτελούν ιδιαίτερα καλή επιλογή για παιδιά και εφήβους, ηλικιωμένους, εγκύους, άτομα με αυξημένες ανάγκες σε πρωτεΐνη ή ασβέστιο, όσους δεν έχουν δυσανεξία στη λακτόζη ή αλλεργία στις πρωτεΐνες του γάλακτος.
Ποιοι μπορούν να στραφούν στα vegan προϊόντα;
Οι φυτικές εναλλακτικές αποτελούν κατάλληλη επιλογή για:
- άτομα που ακολουθούν vegan διατροφή
- όσους έχουν δυσανεξία στη λακτόζη
- άτομα που επιθυμούν να μειώσουν την κατανάλωση ζωικών προϊόντων
- όσους δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στη βιωσιμότητα της διατροφής τους
Στην περίπτωση αυτή, οι ειδικοί συνιστούν την επιλογή εμπλουτισμένων προϊόντων χωρίς προσθήκη ζάχαρης και με επαρκή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη.
Επομένως δεν υπάρχει ένας απόλυτος «νικητής» στη σύγκριση μεταξύ γαλακτοκομικών και vegan προϊόντων, αλλά βασιζόμαστε στην εξατομίκευση του κάθε οργανισμού και των αναγκών του.
Τα γαλακτοκομικά εξακολουθούν να υπερέχουν σε φυσική περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες υψηλής ποιότητας, ασβέστιο και βιταμίνη Β12. Από την άλλη, τα σωστά επιλεγμένα φυτικά προϊόντα μπορούν να αποτελέσουν μια υγιεινή εναλλακτική, ιδιαίτερα όταν είναι εμπλουτισμένα και εντάσσονται σε μια ισορροπημένη διατροφή.
