Ο πληθωρισμός είναι κυρίως αποτέλεσμα της παραγωγικής έκρηξης που ακολούθησε την πανδημία και επιδεινώθηκε από τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Ως εκ τούτου, οι παράγοντες που διαβρώνουν την αγοραστική δύναμη είναι πολλαπλοί και αφορούν όλο τον πλανήτη.
Η κρίση έχει λάβει μια διάσταση που προκαλεί φόβους για βαθιά ύφεση.
Το τέλος της αφθονίας
Η εικόνα είναι ακόμη πιο ανησυχητική γιατί ήταν απροσδόκητη.
Όσον αφορά την οικονομική ανάπτυξη, το έτος 2021 ήταν εξαιρετικό και η Ελλάδα που ήταν μια από τις χώρες με θετικό πρόσημο.
Τίποτε δεν φαινόταν να συμβαίνει για τον ανεξέλεγκτο πληθωρισμό και το ρεκόρ διάβρωσης της αγοραστικής δύναμης του κόσμο που άρχισε από το 2022.
Όλες οι δυτικές κυβερνήσεις πλέον λαμβάνουν μέτρα για να προστατεύσουν τους πολίτες, των οποίων το εισόδημα είναι ανεπαρκές για να απορροφήσουν τις αυξανόμενες τιμές.
Όμως ο πόλεμος στην Ουκρανία καταστρέφει αυτή την προσπάθεια!
Αυτό δείχνει πώς όλες οι οικονομίες του κόσμου αλληλοεξαρτώνται.
Εάν οι Ουκρανοί δεν μπορούν να εξάγουν τη σοδειά τους επειδή το ρωσικό ναυτικό έκλεισε τη Μαύρη Θάλασσα, η Αίγυπτος θα έχει απελπιστική ανάγκη σε δημητριακά.
Εάν η ξηρασία μαίνεται στη Ευρώπη και η παραγωγή είναι ανεπαρκής, η τιμή των δημητριακών δεν θα σταματήσει να αυξάνεται.
Έτσι, η έλλειψη θα γίνει σύντομα αισθητή σε όλα τα επίπεδα.
Έχουμε δει, για παράδειγμα, ότι η παραίτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο και το πετρέλαιο δημιουργεί ένα πρόβλημα κοντά στον τετραγωνισμό του κύκλου.
Ταυτόχρονα, είναι παράλογο να χρηματοδοτούμε, μέσω των εισαγωγών μας από τη Ρωσία, έναν πόλεμο που καταγγέλλουμε κάθε μέρα της εβδομάδας.
Οι δυτικές κυβερνήσεις βρίσκονται σε τεντωμένο σχοινί.
Προσπαθούν να κατευνάσουν το άγχος του πληθυσμού τους, επικαλούμενες απατηλές επιχειρηματολογίες: η κρίση δεν θα διαρκέσει, γιατί ο πόλεμος δεν θα κρατήσει και γιατί πάμε να βρούμε αντισταθμιστικά μέτρα…
Μερικοί ισχυρίζονται ότι ο τρέχων πληθωρισμός αντιστοιχεί σε μία ανάπτυξη της οικονομίας μετά την πανδημία και τα lockdown και κατά συνέπεια, εάν εξαφανιστεί ο Covid, εξαφανίζεται και η αύξηση των τιμών.
Αλλά η πραγματικότητα των γεγονότων διαψεύδει αυτούς τους ισχυρισμούς.
Όχι μόνο η αύξηση των τιμών είναι πολύ υψηλή, αλλά έχει εμφανιστεί από τα τέλη του περασμένου έτους.
Επιβραδύνει την ανάπτυξη και όλες οι προβλέψεις έχουν αναθεωρηθεί προς τα κάτω.
Δεν έχει ακόμη επηρεάσει βέβαια την απασχόληση, αλλά κανείς δεν θα εκπλαγεί αν αυξηθεί το ποσοστό ανεργίας.
Ο σωτήριος ρόλος των κεντρικών τραπεζών
Θα ήταν θαύμα αν επιστρέψουμε πριν από το τέλος του 2022 σε υψηλότερο ρυθμό ανάπτυξης και πληθωρισμό κάτω από το 2%, που είναι ο στόχος όλων των κεντρικών τραπεζών.
Σε αυτό το πλαίσιο, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε τον ρόλο που διαδραματίζουν οι κεντρικές τράπεζες, ιδιαίτερα εκείνες στις Ηνωμένες Πολιτείες και αυτές στην Ευρώπη, των οποίων η αποστολή είναι να αυξήσουν το κόστος του χρήματος που είχε γίνει πρακτικά δωρεάν.
Αυτή η αύξηση των επιτοκίων θα είναι σταδιακή, αλλά οι κεντρικές τράπεζες δεν θα χαλαρώσουν τις προσπάθειές τους έως ότου ο πληθωρισμός δεν επιστρέψει στο όριο του 2%.
Αυτό συνεπάγεται μια πολιτική λιτότητας. Είναι το τέλος του «θα το πάρω όσο και αν κοστίζει» και για το εύκολο χρήμα.
Ο δανεισμός των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών θα είναι πιο ακριβός, κάτι που μπορεί να προκαλέσει ύφεση.
Η παρούσα κυβέρνηση στην Ελλάδα θα χρειαστεί θησαυρούς φαντασίας και γνώσης για να καταπολεμήσει αποτελεσματικά τον πληθωρισμό, ειδικά επειδή οι δύο αιτίες του φαινομένου είναι ανεξάρτητες από την πολιτική που ακολουθεί:
Η ατυχία έρχεται απ’ έξω και μόνο ο συντονισμός των κυβερνήσεων που επλήγησαν από την κρίση θα ξεπεράσει την κρίση.
Είναι αλήθεια ότι έχουμε υποστεί, διαδοχικά, μια πανδημία και έναν πόλεμο ενάντια στον οποίο είμαστε αφοπλισμένοι.
Αλλά αυτό το σκεπτικό δεν αφαιρεί τίποτα από την ταλαιπωρία που θα ζήσουμε τους επόμενους μήνες, όσο και αν προσπαθήσει η κυβέρνηση ή όσο χρήσιμη κι αν είναι η κριτική της αντιπολίτευσης.
