Ένας πονοκέφαλος μετά από μια δύσκολη μέρα, λίγες ώρες ύπνου ή πολλές ώρες μπροστά σε οθόνη συνήθως δεν τρομάζει κανέναν. Όταν όμως αναρωτιόμαστε ποιοι πονοκέφαλοι θέλουν γιατρό, η απάντηση δεν είναι «όλοι» αλλά ούτε και «μόνο οι πολύ δυνατοί». Αυτό που μετράει είναι ο τρόπος που εμφανίζονται, το αν αλλάζουν μοτίβο και το αν συνοδεύονται από άλλα συμπτώματα.
Οι περισσότεροι πονοκέφαλοι είναι καλοήθεις και σχετίζονται με ημικρανία, κεφαλαλγία τάσης ή κόπωση. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν περιπτώσεις όπου ο πόνος είναι προειδοποιητικό σημάδι και χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση. Η σωστή κίνηση δεν είναι ο πανικός, αλλά η προσοχή στα «κόκκινα σημαιάκια».
Ποιοι πονοκέφαλοι θέλουν γιατρό άμεσα
Υπάρχει ένας τύπος πονοκεφάλου που οι γιατροί παίρνουν πάντα πολύ σοβαρά: ο ξαφνικός, εκρηκτικός πόνος που κορυφώνεται μέσα σε δευτερόλεπτα ή λίγα λεπτά. Αν νιώσετε έναν πονοκέφαλο σαν «χτύπημα» ή τον χειρότερο της ζωής σας, δεν περιμένετε να περάσει μόνος του. Χρειάζεται άμεση εκτίμηση, γιατί σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να σχετίζεται με αιμορραγία ή άλλο επείγον νευρολογικό πρόβλημα.
Εξίσου ανησυχητικός είναι ο πονοκέφαλος που συνοδεύεται από νευρολογικά συμπτώματα. Αν μαζί με τον πόνο εμφανιστούν δυσκολία στην ομιλία, αδυναμία ή μούδιασμα σε χέρι ή πόδι, αστάθεια, σύγχυση, διπλωπία ή απώλεια συνείδησης, η αξιολόγηση πρέπει να γίνει χωρίς καθυστέρηση. Το ίδιο ισχύει όταν ο πονοκέφαλος συνοδεύεται από πυρετό, δυσκαμψία στον αυχένα, εξάνθημα ή έντονη υπνηλία.
Ένας ακόμη λόγος για άμεση επικοινωνία με γιατρό είναι ο πονοκέφαλος μετά από χτύπημα στο κεφάλι. Ακόμη κι αν ο τραυματισμός φάνηκε αρχικά μικρός, η εμφάνιση πόνου, εμετών, ζάλης, υπνηλίας ή αλλαγής στη συμπεριφορά δεν πρέπει να αγνοείται.
Πότε ο πονοκέφαλος δεν είναι «ο συνηθισμένος»
Πολλοί άνθρωποι έχουν ιστορικό με ημικρανίες ή επαναλαμβανόμενους πονοκεφάλους τάσης. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε νέος πονοκέφαλος είναι ίδιος με τους προηγούμενους. Αν αλλάξει το μοτίβο, η συχνότητα ή η ένταση, αξίζει να το συζητήσετε με γιατρό.
Για παράδειγμα, αν μέχρι τώρα πονούσατε μία φορά τον μήνα και ξαφνικά έχετε τρία ή τέσσερα επεισόδια την εβδομάδα, κάτι έχει αλλάξει. Μπορεί να φταίει το στρες, ο ύπνος, οι ορμονικές μεταβολές ή η υπερβολική χρήση παυσίπονων, αλλά αυτή η αλλαγή χρειάζεται αξιολόγηση. Το ίδιο ισχύει αν ο πόνος ξυπνάει συστηματικά μέσα στη νύχτα ή είναι πιο έντονος το πρωί.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και όταν ο πονοκέφαλος επιδεινώνεται σταδιακά μέσα σε μέρες ή εβδομάδες. Οι καλοήθεις πονοκέφαλοι συνήθως έρχονται και φεύγουν. Όταν όμως υπάρχει μια πορεία σταθερής επιδείνωσης, ο γιατρός θα χρειαστεί να αποκλείσει άλλες αιτίες.
Τα συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοήσετε
Δεν είναι μόνο η ένταση του πόνου που καθορίζει αν ένας πονοκέφαλος θέλει γιατρό. Μερικές φορές το πιο σημαντικό είναι τι άλλο συμβαίνει παράλληλα.
Αν υπάρχει θολή όραση, πόνος στο μάτι, ξαφνική απώλεια όρασης ή έντονη ευαισθησία στο φως που είναι ασυνήθιστη για εσάς, χρειάζεται εκτίμηση. Αν εμφανιστούν ναυτία και έμετοι που δεν εξηγούνται εύκολα ή ο πονοκέφαλος γίνεται χειρότερος με βήχα, σκύψιμο ή προσπάθεια, επίσης δεν πρέπει να το αφήσετε.
Σε άτομα άνω των 50 ετών, ένας νέος πονοκέφαλος χρειάζεται πάντα μεγαλύτερη προσοχή, ειδικά αν συνοδεύεται από ευαισθησία στο τριχωτό της κεφαλής, πόνο στη μάσηση ή διαταραχές όρασης. Στις περιπτώσεις αυτές ο γιατρός θέλει να αποκλείσει καταστάσεις που χρειάζονται γρήγορη θεραπεία.
Στην εγκυμοσύνη και στη λοχεία, ο πονοκέφαλος δεν είναι αυτομάτως επικίνδυνος, αλλά δεν πρέπει και να αντιμετωπίζεται επιπόλαια. Αν είναι έντονος, επίμονος ή συνοδεύεται από αυξημένη πίεση, πρήξιμο, θολή όραση ή αίσθημα δυσφορίας, η επικοινωνία με γιατρό είναι απαραίτητη.
Οι πονοκέφαλοι που χρειάζονται ραντεβού, όχι απαραίτητα εφημερία
Υπάρχουν και πονοκέφαλοι που δεν είναι επείγον περιστατικό, αλλά αξίζουν προγραμματισμένη ιατρική εκτίμηση. Εδώ ανήκουν οι συχνοί πονοκέφαλοι που επηρεάζουν την καθημερινότητα, την εργασία, τον ύπνο ή τη φροντίδα της οικογένειας.
Αν παίρνετε συχνά παυσίπονα, πάνω από λίγες φορές την εβδομάδα, μπορεί να μπαίνετε σε έναν φαύλο κύκλο. Η υπερβολική χρήση αναλγητικών είναι γνωστό ότι μπορεί να συντηρεί ή και να προκαλεί πονοκέφαλο. Σε αυτή την περίπτωση, η λύση δεν είναι απλώς «άλλο ένα χάπι», αλλά σωστή διάγνωση και σχέδιο διαχείρισης.
Ραντεβού με γιατρό χρειάζεται και όταν οι ημικρανίες γίνονται πιο συχνές, κρατούν πολλές ώρες ή συνοδεύονται από αύρα που έχει αλλάξει χαρακτήρα. Δεν είναι απαραίτητα σημάδι σοβαρής νόσου, αλλά είναι σίγουρα λόγος για επανεκτίμηση.
Ποιοι πονοκέφαλοι θέλουν γιατρό στα παιδιά
Στα παιδιά, οι περισσότεροι πονοκέφαλοι δεν οφείλονται σε σοβαρή αιτία. Συχνά σχετίζονται με ιώσεις, αφυδάτωση, κούραση, πείνα ή ακόμα και άγχος. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν ενδείξεις που θέλουν παιδίατρο ή άμεση εκτίμηση.
Αν το παιδί έχει πονοκέφαλο με υψηλό πυρετό, εμετούς, υπνηλία, σύγχυση, αυχενική δυσκαμψία ή μετά από πτώση και χτύπημα, δεν περιμένουμε. Το ίδιο ισχύει αν ο πονοκέφαλος ξυπνάει το παιδί τη νύχτα, αν επιδεινώνεται συνεχώς ή αν συνοδεύεται από αλλαγές στη συμπεριφορά και στην ισορροπία.
Στα μεγαλύτερα παιδιά και στους εφήβους, οι ημικρανίες είναι συχνές και μπορεί να επηρεάζουν πολύ το σχολείο και την καθημερινότητα. Δεν είναι λόγος πανικού, αλλά είναι καλό να υπάρχει σωστή αξιολόγηση, ειδικά όταν τα επεισόδια επαναλαμβάνονται.
Τι θα ρωτήσει συνήθως ο γιατρός
Η περιγραφή του πονοκεφάλου βοηθά πολύ περισσότερο απ’ όσο νομίζουμε. Ο γιατρός θα θελήσει να μάθει πότε ξεκίνησε, αν ήρθε ξαφνικά ή σταδιακά, πού εντοπίζεται, πόσο κρατάει και πόσο συχνά εμφανίζεται. Θα ρωτήσει επίσης τι τον χειροτερεύει, τι τον ανακουφίζει και ποια συμπτώματα τον συνοδεύουν.
Χρήσιμο είναι να θυμάστε αν υπάρχει ιστορικό ημικρανίας, αν πρόσφατα αλλάξατε φάρμακα, αν έχετε ανεβασμένη πίεση ή αν καταναλώνετε πολλά παυσίπονα, καφέ ή αλκοόλ. Μερικές φορές, ένα μικρό ημερολόγιο πονοκεφάλου για λίγες εβδομάδες δίνει πολύ καθαρή εικόνα.
Τι δεν πρέπει να κάνετε μέχρι να σας δει ειδικός
Το πιο συχνό λάθος είναι η αλόγιστη χρήση παυσίπονων χωρίς να έχει ξεκαθαρίσει τι συμβαίνει. Το δεύτερο είναι να αγνοείτε έναν πονοκέφαλο που «δεν σας μοιάζει». Αν κάτι είναι διαφορετικό από το συνηθισμένο σας μοτίβο, αξίζει προσοχή.
Δεν βοηθά ούτε η υπερβολική αναζήτηση τρομακτικών σεναρίων. Οι περισσότεροι πονοκέφαλοι δεν κρύβουν κάτι σοβαρό. Όμως η ασφαλής στάση είναι να μην κάνετε αυτοδιάγνωση όταν υπάρχουν προειδοποιητικά σημάδια.
Αν ο πονοκέφαλος είναι ήπιος και γνώριμος, βοηθούν τα βασικά: νερό, φαγητό αν έχετε μείνει νηστικοί, λίγη ξεκούραση, περιορισμός οθόνης και ύπνος. Αν όμως μιλάμε για νέο, έντονο ή ασυνήθιστο πόνο, αυτά δεν αρκούν ως απάντηση.
Πότε να ζητήσετε βοήθεια χωρίς δεύτερη σκέψη
Αναζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια αν ο πονοκέφαλος είναι ο πιο δυνατός που έχετε νιώσει, αν εμφανίστηκε ξαφνικά σαν «κεραυνός», αν ακολούθησε χτύπημα στο κεφάλι ή αν συνοδεύεται από πυρετό, δύσκαμπτο αυχένα, νευρολογικά συμπτώματα, λιποθυμία ή έντονους εμετούς. Το ίδιο ισχύει αν είστε έγκυος και ο πονοκέφαλος είναι δυνατός ή ασυνήθιστος.
Από την άλλη, αν οι πονοκέφαλοι γίνονται συχνοί, επηρεάζουν την ποιότητα ζωής ή αλλάζουν χαρακτήρα, κλείστε ραντεβού με γιατρό ακόμη κι αν δεν πρόκειται για επείγον. Η έγκαιρη αξιολόγηση συνήθως φέρνει και καλύτερη ανακούφιση.
Ο πονοκέφαλος είναι ένα από τα πιο συνηθισμένα συμπτώματα της καθημερινότητας, αλλά δεν αξίζει να τον βάζουμε πάντα στον «αυτόματο πιλότο». Όταν ξέρετε ποια σημάδια χρειάζονται προσοχή, μπορείτε να κινηθείτε ψύχραιμα, σωστά και με περισσότερη φροντίδα για τον εαυτό σας και τους ανθρώπους σας.
