Η ψωρίαση είναι μια χρόνια, φλεγμονώδης νόσος που επηρεάζει κυρίως το δέρμα και χαρακτηρίζεται από περιόδους ύφεσης και εξάρσεων. Μπορεί να εμφανιστεί με κόκκινες, παχιές πλάκες που καλύπτονται από λευκά ή ασημένια λέπια, αλλά η μορφή και η ένταση των συμπτωμάτων διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Δεν είναι μεταδοτική και δεν οφείλεται σε κακή προσωπική υγιεινή. Πρόκειται για νόσο που σχετίζεται με τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και μπορεί να επηρεάζεται από τη γενετική προδιάθεση, το στρες, ορισμένες λοιμώξεις, τραυματισμούς του δέρματος, φάρμακα και παράγοντες του τρόπου ζωής.
Παρότι οι δερματικές αλλοιώσεις δεν μεταδίδονται και δεν αποτελούν κίνδυνο για τους γύρω μας, μπορεί να προκαλέσουν πόνο, κνησμό, ξεφλούδισμα και έντονη ψυχολογική επιβάρυνση. Η ορατότητα των βλαβών συχνά επηρεάζει την αυτοπεποίθηση, τις προσωπικές σχέσεις, την εργασία και την κοινωνική ζωή.
Η κατάλληλη θεραπεία και μερικές πρακτικές καθημερινές συνήθειες μπορούν να βοηθήσουν στον καλύτερο έλεγχο των συμπτωμάτων και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής.
1. Ακολουθήστε σταθερά τη θεραπεία σας
Η θεραπεία της ψωρίασης χρειάζεται συνέπεια και συχνά χρόνο μέχρι να φανεί το πλήρες αποτέλεσμα.
Χρησιμοποιείτε τα φάρμακα ακριβώς όπως σας έχει υποδείξει ο δερματολόγος σας. Μην αυξάνετε μόνοι σας την ποσότητα, τη συχνότητα ή τη διάρκεια εφαρμογής ενός προϊόντος επειδή δεν βλέπετε άμεση βελτίωση.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται με τα τοπικά κορτικοστεροειδή. Η ακατάλληλη ή παρατεταμένη χρήση τους μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες, ενώ η απότομη διακοπή ορισμένων θεραπειών μπορεί να οδηγήσει σε επιδείνωση.
Επικοινωνήστε με τον γιατρό σας εάν:
- Η θεραπεία δεν φαίνεται να αποδίδει
- Τα συμπτώματα επιδεινώνονται
- Εμφανίζετε ερεθισμό ή άλλη ανεπιθύμητη ενέργεια
- Δυσκολεύεστε να εφαρμόσετε το θεραπευτικό σχήμα
- Η ψωρίαση επηρεάζει έντονα την καθημερινότητά σας
Υπάρχουν αρκετές θεραπευτικές επιλογές και συχνά χρειάζεται προσαρμογή μέχρι να βρεθεί εκείνη που ταιριάζει καλύτερα στις ανάγκες σας.
2. Προστατεύστε το δέρμα σας από τον ήλιο
Η ελεγχόμενη έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία μπορεί να βελτιώσει τα συμπτώματα ορισμένων ανθρώπων με ψωρίαση. Αυτός είναι και ο λόγος που η ιατρικά ελεγχόμενη φωτοθεραπεία χρησιμοποιείται ως θεραπευτική επιλογή.
Η ανεξέλεγκτη ηλιοθεραπεία, όμως, δεν είναι θεραπεία. Το ηλιακό έγκαυμα μπορεί να προκαλέσει νέα έξαρση, να επιδεινώσει τις υπάρχουσες βλάβες και να αυξήσει τον μακροπρόθεσμο κίνδυνο καρκίνου του δέρματος.
Χρησιμοποιείτε αντηλιακό ευρέος φάσματος με υψηλό δείκτη προστασίας στα εκτεθειμένα σημεία, φορέστε κατάλληλα ρούχα και αποφύγετε την παρατεταμένη έκθεση τις ώρες έντονης ηλιοφάνειας.
Ορισμένες θεραπείες για την ψωρίαση μπορεί να αυξήσουν την ευαισθησία του δέρματος στον ήλιο. Ρωτήστε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας εάν χρειάζονται πρόσθετες προφυλάξεις.
3. Προσπαθήστε να διαχειριστείτε το στρες
Το στρες δεν προκαλεί από μόνο του την ψωρίαση, μπορεί όμως να συμβάλει στην εκδήλωση ή στην επιδείνωση μιας έξαρσης.
Παράλληλα, η ίδια η νόσος μπορεί να προκαλεί άγχος, αμηχανία και απογοήτευση, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο.
Μπορεί να βοηθήσουν:
- Η τακτική σωματική δραστηριότητα
- Οι ασκήσεις αναπνοής
- Η γιόγκα ή ο διαλογισμός
- Η σταθερή καθημερινή ρουτίνα
- Ο επαρκής ύπνος
- Η συζήτηση με αγαπημένα πρόσωπα
- Η ψυχολογική υποστήριξη
Εάν αισθάνεστε ότι η ψωρίαση επηρεάζει σημαντικά τη διάθεσή σας, τις σχέσεις ή την κοινωνική σας ζωή, ζητήστε βοήθεια από επαγγελματία ψυχικής υγείας. Η ψυχολογική επιβάρυνση αποτελεί πραγματικό μέρος της νόσου και αξίζει την ίδια φροντίδα με τα δερματικά συμπτώματα.
4. Προστατεύστε το δέρμα σας από την ξηρότητα
Ο κρύος αέρας, η θέρμανση, η χαμηλή υγρασία και οι απότομες μεταβολές της θερμοκρασίας μπορεί να ξηράνουν το δέρμα και να κάνουν τον κνησμό εντονότερο.
Δεν είναι απαραίτητο να διατηρείτε το σπίτι σε μία συγκεκριμένη θερμοκρασία. Στόχος είναι να αποφεύγετε την υπερβολική ζέστη και τον πολύ ξηρό αέρα.
Ένας υγραντήρας μπορεί να βοηθήσει όταν ο αέρας του σπιτιού είναι ιδιαίτερα ξηρός, αρκεί να καθαρίζεται τακτικά ώστε να μη συγκεντρώνει μούχλα και μικροοργανισμούς.
Αποφύγετε επίσης να κάθεστε πολύ κοντά σε καλοριφέρ, θερμάστρες ή τζάκια, καθώς μπορούν να επιδεινώσουν την ξηρότητα.
5. Μην ξύνετε και μην αφαιρείτε τα λέπια
Ο κνησμός μπορεί να είναι ιδιαίτερα ενοχλητικός, αλλά το έντονο ξύσιμο τραυματίζει το δέρμα και μπορεί να προκαλέσει αιμορραγία, μόλυνση ή εμφάνιση νέων βλαβών στα σημεία του τραυματισμού.
Αυτό είναι γνωστό ως φαινόμενο Koebner: οι ψωριασικές αλλοιώσεις μπορεί να εμφανιστούν σε περιοχές όπου το δέρμα τραυματίστηκε, γρατζουνίστηκε ή κάηκε.
Όταν σας πιάνει φαγούρα:
- Εφαρμόστε ενυδατική κρέμα αντί να ξύσετε το δέρμα
- Τοποθετήστε μια δροσερή κομπρέσα
- Πιέστε απαλά την περιοχή χωρίς να τη γρατζουνίσετε
- Διατηρείτε τα νύχια κοντά
- Συζητήστε με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας για κατάλληλα προϊόντα ανακούφισης
Μην τραβάτε και μην απομακρύνετε βίαια τα λέπια. Η απότομη αφαίρεσή τους μπορεί να τραυματίσει την επιδερμίδα.
6. Ενυδατώνετε το δέρμα καθημερινά
Τα μαλακτικά και οι ενυδατικές κρέμες βοηθούν στη συγκράτηση της υγρασίας, στη μείωση της ξηρότητας, του ξεφλουδίσματος και του κνησμού.
Εφαρμόζετε το προϊόν καθημερινά και, εάν χρειάζεται, περισσότερες από μία φορές την ημέρα. Ιδιαίτερα κατάλληλη στιγμή είναι αμέσως μετά το μπάνιο, όταν το δέρμα παραμένει ελαφρώς νωπό.
Οι πιο πλούσιες κρέμες και αλοιφές είναι συχνά αποτελεσματικότερες από τις λεπτόρρευστες λοσιόν σε πολύ ξηρό ή παχύ δέρμα.
Εφαρμόζετε το προϊόν απαλά, προς την κατεύθυνση που φυτρώνουν οι τρίχες, χωρίς έντονο τρίψιμο. Εάν χρησιμοποιείτε και φαρμακευτικό προϊόν, ζητήστε οδηγίες για τη σειρά εφαρμογής και το χρονικό διάστημα που πρέπει να μεσολαβεί.
7. Επιλέξτε ήπια προϊόντα καθαρισμού
Τα κοινά σαπούνια, τα ισχυρά αφρόλουτρα, τα αντισηπτικά και τα προϊόντα με άρωμα ή μεγάλη περιεκτικότητα σε αλκοόλη μπορούν να ξηράνουν ή να ερεθίσουν το δέρμα.
Προτιμήστε:
- Ήπια καθαριστικά χωρίς άρωμα
- Προϊόντα κατάλληλα για ξηρό ή ευαίσθητο δέρμα
- Χλιαρό και όχι πολύ ζεστό νερό
- Σύντομα ντους αντί για παρατεταμένα καυτά μπάνια
Μετά το μπάνιο, στεγνώστε το σώμα ταμποναριστά με απαλή πετσέτα. Μην τρίβετε τις ψωριασικές πλάκες.
Ακόμη και προϊόντα που χαρακτηρίζονται «φυσικά» μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμό ή αλλεργία. Δοκιμάστε ένα νέο προϊόν σε μικρή περιοχή πριν το χρησιμοποιήσετε εκτεταμένα.
8. Φορέστε άνετα ρούχα
Τα στενά ρούχα, οι σκληρές ραφές και τα τραχιά υφάσματα μπορούν να προκαλέσουν τριβή και να ερεθίσουν τις βλάβες.
Προτιμήστε χαλαρά και απαλά ρούχα από υλικά που επιτρέπουν στο δέρμα να αναπνέει, όπως το βαμβάκι ή το λινό.
Το μαλλί και ορισμένα συνθετικά υφάσματα μπορούν να προκαλέσουν κνησμό σε κάποιους ανθρώπους. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να τα αποφεύγουν όλοι, αλλά να παρατηρείτε πώς αντιδρά το δικό σας δέρμα.
Χρησιμοποιείτε ήπιο απορρυπαντικό και ξεπλένετε καλά τα ρούχα. Εάν εμφανίζετε ερεθισμό, αποφύγετε τα έντονα αρωματισμένα μαλακτικά.
9. Ακολουθήστε ισορροπημένη διατροφή — όχι «αλκαλική» δίαιτα
Δεν υπάρχουν αξιόπιστες αποδείξεις ότι η ψωρίαση προκαλείται από την «οξύτητα του οργανισμού» ούτε ότι μπορεί να αντιμετωπιστεί χωρίζοντας τις τροφές σε όξινες και αλκαλικές.
Το αίμα διατηρεί το pH του μέσα σε πολύ στενά όρια μέσω των πνευμόνων και των νεφρών. Τροφές όπως η ντομάτα, το ξίδι, το κρέας ή τα γαλακτοκομικά δεν χρειάζεται να αποκλείονται γενικά από τη διατροφή ενός ανθρώπου με ψωρίαση.
Μια διατροφή μεσογειακού τύπου αποτελεί πιο ισορροπημένη επιλογή και περιλαμβάνει:
- Φρούτα και λαχανικά
- Όσπρια
- Δημητριακά ολικής αλέσεως
- Ψάρια
- Ελαιόλαδο
- Ξηρούς καρπούς
- Επαρκή αλλά όχι υπερβολική κατανάλωση πρωτεΐνης
- Περιορισμό των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων, των πολλών σακχάρων και των κορεσμένων λιπαρών
Δεν υπάρχει μία ειδική «δίαιτα ψωρίασης» που να λειτουργεί για όλους.
Δίαιτα χωρίς γλουτένη συνιστάται μόνο όταν έχει διαγνωστεί κοιλιοκάκη ή έχει τεκμηριωθεί σχετική ευαισθησία. Οι αυθαίρετοι αποκλεισμοί τροφών μπορούν να οδηγήσουν σε διατροφικές ελλείψεις.
10. Διατηρήστε ένα υγιές βάρος
Η ψωρίαση συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο παχυσαρκίας, καρδιαγγειακών νοσημάτων, διαβήτη και άλλων μεταβολικών προβλημάτων.
Σε ανθρώπους με αυξημένο βάρος, η σταδιακή απώλεια βάρους μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της γενικής υγείας και ενδεχομένως στον καλύτερο έλεγχο της νόσου και στην αποτελεσματικότερη ανταπόκριση στη θεραπεία.
Αποφύγετε τις ακραίες δίαιτες. Προτιμήστε σταδιακές αλλαγές στη διατροφή και τακτική δραστηριότητα που μπορείτε να διατηρήσετε μακροπρόθεσμα.
Παράλληλα:
- Περιορίστε την υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ
- Αποφύγετε το κάπνισμα
- Ελέγχετε τακτικά την πίεση, τη χοληστερόλη και το σάκχαρό σας
Οι αλλαγές αυτές δεν αντικαθιστούν τη θεραπεία, αλλά υποστηρίζουν τη συνολική υγεία.
11. Παρατηρήστε τι προκαλεί τις εξάρσεις σας
Οι παράγοντες που επιδεινώνουν την ψωρίαση δεν είναι ίδιοι για όλους.
Πιθανοί εκλυτικοί παράγοντες είναι:
- Ψυχολογικό στρες
- Λοιμώξεις, ιδιαίτερα ορισμένες λοιμώξεις του λαιμού
- Τραυματισμοί ή εγκαύματα του δέρματος
- Ηλιακό έγκαυμα
- Κάπνισμα
- Υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ
- Έλλειψη ύπνου
- Κρύο και ξηρό κλίμα
- Ορισμένα φάρμακα
- Απότομη διακοπή συγκεκριμένων θεραπειών
Ένα απλό ημερολόγιο μπορεί να σας βοηθήσει να καταγράφετε πότε εμφανίζεται η έξαρση, ποια φάρμακα λαμβάνατε, εάν είχατε κάποια λοίμωξη και τι αλλαγές είχαν προηγηθεί.
Μην διακόπτετε ποτέ συνταγογραφούμενο φάρμακο επειδή υποψιάζεστε ότι επιδεινώνει την ψωρίαση. Συζητήστε πρώτα με τον γιατρό σας.
12. Προσέξτε τα συμπτώματα στις αρθρώσεις
Η ψωρίαση δεν αφορά πάντοτε μόνο το δέρμα. Ορισμένοι άνθρωποι μπορεί να εμφανίσουν ψωριασική αρθρίτιδα, μια φλεγμονώδη πάθηση των αρθρώσεων.
Επικοινωνήστε με γιατρό εάν εμφανίζετε:
- Επίμονο πόνο ή πρήξιμο σε άρθρωση
- Πρωινή δυσκαμψία
- Πρησμένα δάχτυλα χεριών ή ποδιών
- Πόνο στη φτέρνα
- Πόνο ή δυσκαμψία στη μέση
- Αλλαγές στα νύχια, όπως μικρά βαθουλώματα ή αποκόλληση
- Περιορισμό της κίνησης
Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία της ψωριασικής αρθρίτιδας είναι σημαντική για την προστασία των αρθρώσεων από μόνιμες βλάβες.
13. Αντιμετωπίστε με προσοχή τα ιαματικά λουτρά και τις συμπληρωματικές θεραπείες
Το μπάνιο σε ιαματικά νερά ή σε νερό με άλατα μπορεί να βοηθήσει ορισμένους ανθρώπους να χαλαρώσουν και να απομακρύνουν απαλά μέρος των λεπιών.
Δεν αποτελεί, όμως, θεραπεία που αντικαθιστά τη φαρμακευτική αγωγή και δεν λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο για όλους.
Το πολύ ζεστό νερό, η παρατεταμένη παραμονή και ορισμένα συστατικά μπορεί να ξηράνουν ή να ερεθίσουν το δέρμα.
Μετά το μπάνιο:
- Ξεπλυθείτε εφόσον χρειάζεται
- Στεγνώστε το σώμα ταμποναριστά
- Εφαρμόστε άμεσα ενυδατική κρέμα
Συζητήστε με τον δερματολόγο σας πριν δοκιμάσετε συμπληρωματικές θεραπείες, βότανα ή προϊόντα που υπόσχονται «οριστική θεραπεία».
Μην αφήσετε την ψωρίαση να σας απομονώσει
Η ψωρίαση δεν είναι μεταδοτική και δεν αποτελεί λόγο να αποφεύγετε την πισίνα, το γυμναστήριο, το κομμωτήριο, τις σχέσεις ή την κοινωνική σας ζωή.
Η άγνοια των άλλων μπορεί να προκαλέσει αδιάκριτα σχόλια ή συμπεριφορές. Δεν χρειάζεται, όμως, να κρύβετε το σώμα σας ή να αισθάνεστε ότι πρέπει να απολογηθείτε για τη νόσο.
Μιλήστε με ανθρώπους που εμπιστεύεστε και αναζητήστε υποστήριξη από:
- Τον δερματολόγο σας
- Επαγγελματία ψυχικής υγείας
- Ομάδες και συλλόγους ασθενών
- Άλλους ανθρώπους που ζουν με ψωρίαση
Η ψωρίαση είναι χρόνια νόσος, αλλά σήμερα υπάρχουν πολλές αποτελεσματικές θεραπείες. Εάν η αγωγή σας δεν σας καλύπτει, εάν οι εξάρσεις είναι συχνές ή εάν η νόσος επηρεάζει σοβαρά την ψυχική και κοινωνική σας ζωή, ζητήστε επανεκτίμηση.
Η σωστή αντιμετώπιση δεν αφορά μόνο την εμφάνιση του δέρματος. Αφορά την άνεση, την υγεία, την αυτοπεποίθηση και την ποιότητα της καθημερινής ζωής.
