Μπορεί να συμβεί ενώ ανεβαίνετε σκάλες, λίγο πριν από μια απαιτητική παρουσίαση ή ακόμη και τη στιγμή που ξαπλώνετε για ύπνο: ξαφνικά νιώθετε την καρδιά σας να χτυπά πολύ γρήγορα, δυνατά ή «περίεργα». Το ερώτημα «τι σημαίνουν οι ταχυπαλμίες;» δεν έχει μία μόνο απάντηση. Συχνά είναι μια παροδική αντίδραση του οργανισμού, όμως σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάζεται έγκαιρη ιατρική αξιολόγηση.
Η ταχυπαλμία δεν είναι διάγνωση από μόνη της. Είναι το αίσθημα ότι αντιλαμβάνεστε έντονα τους χτύπους της καρδιάς σας, είτε επειδή είναι γρήγοροι είτε επειδή μοιάζουν ακανόνιστοι, με «φτερουγίσματα», παύσεις ή δυνατούς χτύπους στον λαιμό και στο στήθος. Η σωστή ανάγνωση των συνοδών συμπτωμάτων και των συνθηκών στις οποίες εμφανίζεται βοηθά να ξεχωρίσουμε το συνηθισμένο από αυτό που χρειάζεται έλεγχο.
Τι σημαίνουν οι ταχυπαλμίες στην πράξη
Σε έναν ενήλικα σε κατάσταση ηρεμίας, οι καρδιακοί παλμοί βρίσκονται συνήθως μεταξύ 60 και 100 το λεπτό. Ωστόσο, ο αριθμός από μόνος του δεν λέει όλη την ιστορία. Μετά από γυμναστική, έντονη συγκίνηση ή πυρετό, είναι αναμενόμενο η καρδιά να επιταχύνει για να στείλει περισσότερο οξυγόνο στους ιστούς.
Οι ταχυπαλμίες μπορεί να περιγράφουν διαφορετικές αισθήσεις. Κάποιοι νιώθουν γρήγορο, σταθερό ρυθμό. Άλλοι αισθάνονται σαν η καρδιά να «χάνει» έναν χτύπο ή να κάνει ένα μικρό άλμα. Αυτά τα επεισόδια μπορεί να διαρκούν δευτερόλεπτα, λεπτά ή περισσότερο και να εμφανίζονται σποραδικά ή συχνά.
Το γεγονός ότι τις αισθάνεστε δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει πρόβλημα στην καρδιά. Μερικές φορές ένας φυσιολογικός ρυθμός γίνεται απλώς πιο αντιληπτός, ιδιαίτερα σε περιόδους κούρασης, άγχους ή ησυχίας πριν τον ύπνο. Παρ’ όλα αυτά, η επιμονή, η συχνότητα και τα συνοδά ενοχλήματα έχουν σημασία.
Οι πιο συχνές αιτίες
Άγχος, ένταση και κρίσεις πανικού
Η πίεση της καθημερινότητας ενεργοποιεί το σύστημα «συναγερμού» του σώματος. Αδρεναλίνη, γρήγορη αναπνοή, μυϊκή ένταση και αυξημένοι παλμοί είναι μέρος αυτής της αντίδρασης. Σε μια κρίση πανικού, η ταχυπαλμία μπορεί να είναι πολύ έντονη και να συνοδεύεται από τρέμουλο, εφίδρωση, δύσπνοια ή φόβο ότι συμβαίνει κάτι σοβαρό.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ταχυπαλμία οφείλεται στο άγχος. Είναι εύκολο να αποδώσουμε ένα σύμπτωμα στην ψυχική πίεση, αλλά όταν είναι νέο, επαναλαμβανόμενο ή διαφορετικό από ό,τι έχετε συνηθίσει, αξίζει να συζητηθεί με γιατρό.
Καφές, αλκοόλ και διεγερτικές ουσίες
Ένας διπλός καφές με άδειο στομάχι, ενεργειακά ποτά, νικοτίνη, πολύ αλκοόλ ή ορισμένα συμπληρώματα αδυνατίσματος μπορούν να προκαλέσουν αίσθημα παλμών. Η ευαισθησία διαφέρει πολύ από άνθρωπο σε άνθρωπο. Για κάποιον, ένας καφές είναι αρκετός, ενώ άλλος δεν ενοχλείται παρά μόνο μετά από αρκετές ώρες κακού ύπνου και αφυδάτωσης.
Επίσης, ορισμένα φάρμακα – όπως κάποια αποσυμφορητικά για το κρυολόγημα, εισπνεόμενα για το αναπνευστικό ή σκευάσματα για τον θυρεοειδή – μπορεί να επηρεάζουν τον ρυθμό. Μην αλλάζετε θεραπεία μόνοι σας. Κρατήστε σημειώσεις για το πότε εμφανίζεται το σύμπτωμα και ενημερώστε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας.
Έλλειψη ύπνου, αφυδάτωση και χαμηλό σάκχαρο
Ο οργανισμός συχνά «μιλά» όταν πιέζεται. Λίγος ύπνος, γεύματα που παραλείπονται, ανεπαρκή υγρά, έντονη άσκηση χωρίς σωστή αποκατάσταση ή μια περίοδος εξάντλησης μπορούν να κάνουν τους χτύπους της καρδιάς πιο αισθητούς.
Στην καθημερινότητα, μια χρήσιμη πρώτη κίνηση είναι να παρατηρήσετε αν τα επεισόδια συνδέονται με ώρες νηστείας, με μια δύσκολη νύχτα ή με ημέρες στις οποίες έχετε καταναλώσει περισσότερο καφέ και λιγότερο νερό. Η παρατήρηση αυτή δεν υποκαθιστά τη διάγνωση, αλλά δίνει πολύτιμες πληροφορίες.
Ορμονικές και άλλες ιατρικές αιτίες
Οι ορμονικές μεταβολές μπορεί να επηρεάσουν τον καρδιακό ρυθμό. Πολλές γυναίκες αναφέρουν ταχυπαλμίες γύρω από την περίοδο, στην εγκυμοσύνη ή στην περιεμμηνόπαυση και την εμμηνόπαυση. Συχνά είναι καλοήθεις, αλλά ειδικά στην εγκυμοσύνη κάθε νέο ή επίμονο σύμπτωμα χρειάζεται συζήτηση με τον γυναικολόγο ή τον θεράποντα ιατρό.
Άλλες καταστάσεις που μπορεί να σχετίζονται με ταχυπαλμίες είναι η αναιμία, ο υπερθυρεοειδισμός, ο πυρετός, οι διαταραχές ηλεκτρολυτών και ορισμένες αρρυθμίες. Μερικές αρρυθμίες είναι ακίνδυνες, άλλες όμως χρειάζονται στενότερη παρακολούθηση ή θεραπεία. Γι’ αυτό δεν είναι σωστό να βγαίνουν συμπεράσματα μόνο από την αίσθηση του συμπτώματος.
Πότε οι ταχυπαλμίες χρειάζονται άμεση βοήθεια
Ζητήστε άμεσα επείγουσα ιατρική βοήθεια αν οι ταχυπαλμίες συνοδεύονται από πόνο ή έντονη πίεση στο στήθος, λιποθυμία ή τάση για λιποθυμία, σοβαρή δύσπνοια, έντονη ζάλη, σύγχυση ή ξαφνική αδυναμία. Το ίδιο ισχύει όταν ο γρήγορος ή ακανόνιστος ρυθμός δεν υποχωρεί, είναι πολύ έντονος ή εμφανίζεται μετά από γνωστό καρδιακό πρόβλημα.
Μην οδηγήσετε μόνοι σας αν νιώθετε αδυναμία ή ζάλη. Καλέστε το 112 ή το 166, ή ζητήστε από κάποιον να σας συνοδεύσει σε εφημερεύον νοσοκομείο. Η προσοχή σε αυτά τα σημάδια δεν είναι υπερβολή. Είναι η σωστή στάση όταν το σώμα δίνει ένα πιθανό προειδοποιητικό σήμα.
Πότε να κλείσετε ραντεβού με γιατρό
Ακόμη κι αν δεν υπάρχουν επείγοντα συμπτώματα, ένας προγραμματισμένος έλεγχος είναι καλή ιδέα όταν οι ταχυπαλμίες επαναλαμβάνονται, σας ξυπνούν τη νύχτα, εμφανίζονται χωρίς προφανή αιτία ή επηρεάζουν την άσκηση και την καθημερινότητά σας. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται αν υπάρχει προσωπικό ιστορικό καρδιοπάθειας, υψηλής πίεσης ή θυρεοειδοπάθειας, καθώς και οικογενειακό ιστορικό αιφνίδιου καρδιακού θανάτου ή αρρυθμιών.
Ο γιατρός μπορεί να ζητήσει ηλεκτροκαρδιογράφημα, εξετάσεις αίματος ή καταγραφή του ρυθμού για ένα ή περισσότερα εικοσιτετράωρα. Δεν σημαίνει ότι θα χρειαστείτε όλες αυτές τις εξετάσεις. Η επιλογή εξαρτάται από τη διάρκεια των επεισοδίων, την ηλικία, το ιστορικό και τα υπόλοιπα συμπτώματα.
Τι μπορείτε να κάνετε τη στιγμή του επεισοδίου
Αν δεν έχετε συμπτώματα συναγερμού, σταματήστε ό,τι κάνετε και καθίστε σε ένα ήσυχο σημείο. Προσπαθήστε να αναπνεύσετε αργά: εισπνοή από τη μύτη και εκπνοή λίγο πιο παρατεταμένη από το στόμα. Μην πανικοβάλλεστε, αλλά μην αγνοείτε και το σώμα σας.
Αποφύγετε εκείνη τη στιγμή τον καφέ, το τσιγάρο, το αλκοόλ και την έντονη άσκηση. Πιείτε λίγο νερό, ιδιαίτερα αν είχατε ιδρώσει ή δεν έχετε ενυδατωθεί καλά. Αν έχετε πιεσόμετρο ή έξυπνο ρολόι, μπορείτε να καταγράψετε τον ρυθμό, χωρίς όμως να βασιστείτε αποκλειστικά σε μια ένδειξη συσκευής για ιατρική διάγνωση.
Ένα σύντομο ημερολόγιο βοηθά πολύ: καταγράψτε την ώρα, τη διάρκεια, τι κάνατε πριν, τι είχατε φάει ή πιει, αν κοιμηθήκατε καλά και ποια άλλα συμπτώματα είχατε. Η πληροφορία αυτή μπορεί να κάνει το ραντεβού με τον γιατρό πιο ουσιαστικό.
Μικρές συνήθειες που υποστηρίζουν την καρδιά
Η πρόληψη δεν εξασφαλίζει ότι δεν θα νιώσετε ποτέ ταχυπαλμία, μειώνει όμως αρκετούς καθημερινούς παράγοντες που την ευνοούν. Σταθερός ύπνος, επαρκής ενυδάτωση, τακτικά γεύματα και κίνηση προσαρμοσμένη στη φυσική σας κατάσταση είναι μια καλή βάση.
Βοηθά επίσης να παρατηρήσετε τη σχέση σας με την καφεΐνη. Δεν χρειάζεται όλοι να την κόψουν, αλλά ίσως χρειάζεται να μειώσετε την ποσότητα, να αποφύγετε την κατανάλωση αργά το απόγευμα ή να μη συνδυάζετε καφέ με ενεργειακά ποτά. Αν το άγχος παίζει κεντρικό ρόλο, η συστηματική ξεκούραση, οι μικρές παύσεις μέσα στη μέρα και η υποστήριξη από ειδικό ψυχικής υγείας μπορούν να αλλάξουν ουσιαστικά την εικόνα.
Οι ταχυπαλμίες συχνά έχουν μια απλή, αναστρέψιμη εξήγηση. Όταν όμως επιμένουν ή συνοδεύονται από ανησυχητικά σημάδια, η πιο φροντιστική επιλογή είναι να μην τις ερμηνεύσετε μόνοι σας, αλλά να δώσετε στην καρδιά σας την προσοχή που αξίζει.
