Υπάρχουν περίοδοι που το δέρμα «μιλάει» πριν προλάβουμε να το καταλάβουμε εμείς. Ένα ξαφνικό σπυράκι πριν από μια απαιτητική εβδομάδα, περισσότερη λιπαρότητα σε φάση πίεσης ή εκείνη η αίσθηση τραβήγματος όταν κοιμόμαστε λίγο και τρέχουμε πολύ. Αν αναρωτιέστε πώς επηρεάζει το στρες το δέρμα, η απάντηση είναι ότι η σχέση τους είναι πιο στενή απ’ όσο νομίζουμε.
Το στρες δεν είναι μόνο ψυχική ή συναισθηματική κατάσταση. Ενεργοποιεί ορμόνες και φλεγμονώδεις μηχανισμούς που μπορούν να επηρεάσουν τον δερματικό φραγμό, την παραγωγή σμήγματος και την ικανότητα του δέρματος να επουλώνεται. Γι’ αυτό και η επιδερμίδα συχνά γίνεται ο καθρέφτης μιας πιεσμένης καθημερινότητας.
Πώς επηρεάζει το στρες το δέρμα σε βιολογικό επίπεδο
Όταν ο οργανισμός αντιλαμβάνεται πίεση, αυξάνει την παραγωγή κορτιζόλης, της γνωστής ορμόνης του στρες. Η κορτιζόλη δεν είναι από μόνη της «κακή». Σε βραχυπρόθεσμες καταστάσεις βοηθά το σώμα να ανταποκριθεί σε απαιτήσεις. Όταν όμως παραμένει αυξημένη για ημέρες ή εβδομάδες, τότε αρχίζουν οι επιπτώσεις.
Στο δέρμα, αυτή η ορμονική μεταβολή μπορεί να οδηγήσει σε περισσότερη λιπαρότητα, σε τάση για φλεγμονή και σε εξασθένηση του προστατευτικού φραγμού. Με απλά λόγια, το δέρμα χάνει πιο εύκολα υγρασία, ερεθίζεται πιο γρήγορα και δυσκολεύεται να επανέλθει. Αυτό εξηγεί γιατί σε περιόδους άγχους κάποιοι εμφανίζουν ακμή, άλλοι ξηρότητα και άλλοι έξαρση δερματικών προβλημάτων που είχαν ήδη.
Ένας ακόμη παράγοντας είναι ότι το στρες συχνά αλλάζει και τις καθημερινές μας συνήθειες. Κοιμόμαστε λιγότερο, πίνουμε λιγότερο νερό, τρώμε πιο πρόχειρα, αγγίζουμε περισσότερο το πρόσωπό μας και αμελούμε τη ρουτίνα περιποίησης. Άρα, οι επιπτώσεις είναι και βιολογικές και πρακτικές.
Τα πιο συχνά σημάδια ότι το στρες φαίνεται στην επιδερμίδα
Δεν αντιδρούν όλοι με τον ίδιο τρόπο. Η ηλικία, ο τύπος δέρματος, οι ορμόνες, η προδιάθεση και η συνολική κατάσταση υγείας παίζουν ρόλο. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν ορισμένες πολύ συχνές ενδείξεις.
Ακμή και σπυράκια
Το στρες μπορεί να αυξήσει την παραγωγή σμήγματος και να ευνοήσει φλεγμονώδεις βλάβες, ειδικά σε πρόσωπα που έχουν ήδη τάση για ακμή. Συνήθως εμφανίζονται σπυράκια στο πηγούνι, στη γνάθο ή στα μάγουλα, αλλά αυτό δεν είναι απόλυτο. Αν συνυπάρχει και έλλειψη ύπνου, η εικόνα συχνά γίνεται πιο έντονη.
Θαμπή όψη και κουρασμένο δέρμα
Η ένταση της καθημερινότητας φαίνεται γρήγορα στην όψη. Το δέρμα δείχνει άτονο, λιγότερο φωτεινό και πιο «κουρασμένο». Αυτό συνδέεται με κακή ποιότητα ύπνου, αυξημένη φλεγμονή και μειωμένη ανάπλαση κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Ξηρότητα και ευαισθησία
Σε πολλούς ανθρώπους, το άγχος δεν φέρνει λιπαρότητα αλλά ακριβώς το αντίθετο. Η επιδερμίδα αφυδατώνεται, κοκκινίζει εύκολα και αντιδρά ακόμη και σε προϊόντα που μέχρι πριν ανεχόταν άριστα. Όταν ο δερματικός φραγμός αποδυναμώνεται, το δέρμα γίνεται πιο ευάλωτο.
Έξαρση σε έκζεμα, ψωρίαση ή ροδόχρου νόσο
Το στρες δεν προκαλεί απαραίτητα από την αρχή μια δερματοπάθεια, αλλά μπορεί να την επιδεινώσει σημαντικά. Σε άτομα με ατοπική δερματίτιδα, ψωρίαση ή ροδόχρου νόσο, οι περίοδοι πίεσης είναι συχνά περίοδοι έξαρσης. Αυτό δεν σημαίνει ότι φταίει μόνο το στρες, αλλά ότι λειτουργεί σαν επιβαρυντικός κρίκος στην αλυσίδα.
Κνησμός, τσιμπήματα, νευρικό άγγιγμα
Το στρες μπορεί να αυξήσει την αίσθηση κνησμού ή να ενισχύσει συνήθειες όπως το να πειράζουμε σπυράκια, να ξύνουμε σημεία του προσώπου ή να ακουμπάμε συνεχώς το δέρμα. Έτσι, ο ερεθισμός μεγαλώνει και ο φαύλος κύκλος συνεχίζεται.
Γιατί το στρες κάνει το δέρμα να αντιδρά περισσότερο
Το δέρμα και το νευρικό σύστημα επικοινωνούν στενά. Δεν είναι τυχαίο ότι λέμε πως «όλα φαίνονται στο πρόσωπο». Σε φάσεις έντασης, ο οργανισμός βρίσκεται σε διαρκή ετοιμότητα και αυτή η κατάσταση επηρεάζει την άμυνα, τη φλεγμονή και την επούλωση.
Αν έχετε παρατηρήσει ότι μια μικρή ατέλεια αργεί περισσότερο να φύγει όταν είστε πιεσμένοι, δεν είναι ιδέα σας. Το στρες μπορεί να επιβραδύνει την αποκατάσταση του δέρματος. Παράλληλα, η κακή διάθεση που συχνά συνοδεύει την πίεση μπορεί να οδηγήσει σε επιθετικές κινήσεις περιποίησης, όπως υπερβολικό καθαρισμό, συχνά peeling ή χρήση πολλών δραστικών προϊόντων μαζί. Το αποτέλεσμα είναι συνήθως χειρότερο, όχι καλύτερο.
Πώς να ξεχωρίσετε αν φταίει το στρες ή κάτι άλλο
Εδώ χρειάζεται λίγη προσοχή. Δεν σημαίνει ότι κάθε δερματική αλλαγή οφείλεται στο στρες. Μπορεί να υπάρχει ορμονική διαταραχή, αλλεργική αντίδραση, ακατάλληλο καλλυντικό, αλλαγή εποχής ή κάποια υποκείμενη δερματολογική πάθηση.
Ένα χρήσιμο στοιχείο είναι ο χρονισμός. Αν η επιδείνωση εμφανίζεται σε περιόδους έντονης πίεσης, κακού ύπνου ή συναισθηματικής φόρτισης και βελτιώνεται όταν ηρεμεί η καθημερινότητα, τότε το στρες πιθανότατα συμμετέχει. Αν όμως τα συμπτώματα είναι επίμονα, έντονα ή συνοδεύονται από πόνο, έντονη φαγούρα ή εκτεταμένο εξάνθημα, χρειάζεται αξιολόγηση από δερματολόγο.
Τι βοηθά πραγματικά όταν το δέρμα είναι στρεσαρισμένο
Η πρώτη σκέψη πολλών είναι να αγοράσουν ένα πιο δυνατό προϊόν. Συνήθως δεν είναι αυτή η πιο σωστή κίνηση. Όταν το δέρμα είναι ήδη σε κατάσταση αντίδρασης, η υπερβολή στην περιποίηση μπορεί να το απορρυθμίσει περισσότερο.
Κρατήστε τη ρουτίνα απλή
Ένας ήπιος καθαρισμός, μια ενυδατική που στηρίζει τον δερματικό φραγμό και καθημερινή αντηλιακή προστασία είναι συχνά αρκετά για να δώσουν στο δέρμα χώρο να επανέλθει. Αν χρησιμοποιείτε δραστικά συστατικά όπως οξέα, ρετινοειδή ή ισχυρές θεραπείες κατά της ακμής, ίσως χρειαστεί προσωρινή προσαρμογή ανάλογα με την ανοχή του δέρματός σας.
Δώστε σημασία στον ύπνο
Ο ύπνος είναι από τους πιο υποτιμημένους «συμμάχους» της επιδερμίδας. Τις νυχτερινές ώρες ενισχύονται οι μηχανισμοί αποκατάστασης. Αν κοιμάστε σταθερά λίγο ή διακεκομμένα, το δέρμα το δείχνει. Δεν χρειάζεται τελειότητα, αλλά μια πιο σταθερή ρουτίνα ύπνου βοηθά πολύ.
Μην υποτιμάτε την αναπνοή και την αποφόρτιση
Δεν λύνουν όλα τα προβλήματα, αλλά οι μικρές καθημερινές παύσεις μειώνουν τη συνολική επιβάρυνση. Ένα σύντομο περπάτημα, λίγα λεπτά βαθιών αναπνοών, λιγότερος χρόνος μπροστά σε οθόνες αργά το βράδυ ή μια πιο ήπια βραδινή ρουτίνα μπορούν να επηρεάσουν θετικά και τη διάθεση και την επιδερμίδα.
Προσέξτε το «νευρικό» άγγιγμα του προσώπου
Σε περιόδους άγχους πολλοί το κάνουν ασυναίσθητα. Πειράζουν σπυράκια, ακουμπούν το μέτωπο, ξύνουν ερεθισμένα σημεία. Αυτό αυξάνει τη φλεγμονή και συχνά αφήνει σημάδια που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί.
Δείτε τη διατροφή χωρίς υπερβολές
Δεν υπάρχει μία τροφή που θεραπεύει το στρεσαρισμένο δέρμα. Ωστόσο, η καλή ενυδάτωση, η πιο σταθερή πρόσληψη θρεπτικών γευμάτων και ο περιορισμός της συνεχούς κατανάλωσης ζάχαρης ή πολύ επεξεργασμένων τροφών βοηθούν το σώμα συνολικά. Και όταν το σώμα λειτουργεί καλύτερα, αυτό φαίνεται συχνά και στο δέρμα.
Πότε χρειάζεται επαγγελματική συμβουλή
Αν η ακμή επιδεινώνεται απότομα, αν η ξηρότητα γίνεται επώδυνη, αν υπάρχει έντονο κοκκίνισμα ή αν μια δερματοπάθεια κάνει συχνές εξάρσεις, δεν χρειάζεται να το αντιμετωπίζετε μόνοι σας. Ο δερματολόγος μπορεί να ξεχωρίσει αν πρόκειται κυρίως για επίδραση του στρες ή αν συνυπάρχει κάτι που απαιτεί θεραπεία.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, αξίζει να συζητηθεί και η ίδια η διαχείριση του άγχους με ειδικό ψυχικής υγείας, ιδιαίτερα όταν το στρες έχει γίνει μόνιμη κατάσταση και επηρεάζει όχι μόνο το δέρμα αλλά και τον ύπνο, τη διάθεση και τη λειτουργικότητα στην καθημερινότητα. Το δέρμα, άλλωστε, πολλές φορές είναι απλώς το πιο ορατό κομμάτι μιας βαθύτερης κόπωσης.
Η φροντίδα του δέρματος δεν είναι μόνο καλλυντικό θέμα
Το ερώτημα «πώς επηρεάζει το στρες το δέρμα» δεν αφορά μόνο την εμφάνιση. Αφορά το πώς το σώμα εκφράζει την πίεση, πώς ο ψυχισμός συναντά τη βιολογία και πώς η αυτοφροντίδα γίνεται πιο ουσιαστική όταν δεν περιορίζεται σε μια κρέμα ή έναν ορό.
Αν βλέπετε την επιδερμίδα σας να αντιδρά, ίσως δεν χρειάζεται να της επιτεθείτε με περισσότερα προϊόντα, αλλά να την ακούσετε λίγο πιο προσεκτικά. Μερικές φορές, το πιο χρήσιμο βήμα για πιο ήρεμο δέρμα είναι μια πιο ήρεμη καθημερινότητα, έστω και κατά λίγα λεπτά τη μέρα.
