Το θετικό τεστ εγκυμοσύνης φέρνει χαρά, συγκίνηση αλλά και αρκετές απορίες – ειδικά όταν στο φαρμακείο υπάρχουν δεκάδες επιλογές. Τα συμπληρώματα εγκυμοσύνης πρώτου τριμήνου δεν είναι μια αγορά που γίνεται «για καλό και για κακό». Έχουν συγκεκριμένο ρόλο, όμως η σωστή επιλογή εξαρτάται από τη διατροφή, το ιατρικό ιστορικό, τις εξετάσεις και τις οδηγίες του γυναικολόγου σας.
Στις πρώτες εβδομάδες σχηματίζονται πολύ σημαντικά όργανα του εμβρύου, συχνά πριν καν μια γυναίκα μάθει ότι είναι έγκυος. Γι’ αυτό η προγεννητική φροντίδα ξεκινά ιδανικά από την περίοδο που προσπαθείτε για εγκυμοσύνη. Αν όμως η εγκυμοσύνη σας αιφνιδίασε, δεν υπάρχει λόγος για πανικό: κλείστε έγκαιρα το πρώτο ραντεβού και συζητήστε με τον γιατρό σας τι χρειάζεται στη δική σας περίπτωση.
Συμπληρώματα εγκυμοσύνης πρώτου τριμήνου: ποια είναι βασικά
Το πιο γνωστό και συνήθως απαραίτητο συστατικό είναι το φυλλικό οξύ. Συμμετέχει στην ομαλή ανάπτυξη του νευρικού σωλήνα, από τον οποίο θα αναπτυχθούν ο εγκέφαλος και ο νωτιαίος μυελός του μωρού. Η επάρκεια είναι ιδιαίτερα κρίσιμη πολύ νωρίς στην κύηση, γι’ αυτό συχνά προτείνεται η λήψη του ήδη πριν από τη σύλληψη.
Για πολλές γυναίκες, η συνήθης προληπτική δόση είναι 400 μικρογραμμάρια ημερησίως. Ωστόσο, δεν ισχύει η ίδια σύσταση για όλες. Ιστορικό ανωμαλίας του νευρικού σωλήνα, σακχαρώδης διαβήτης, συγκεκριμένα φάρμακα ή προβλήματα απορρόφησης μπορεί να απαιτούν διαφορετική και συχνά υψηλότερη δόση, αποκλειστικά με ιατρική καθοδήγηση.
Ένα ολοκληρωμένο προγεννητικό πολυβιταμινούχο σκεύασμα μπορεί επίσης να περιέχει ιώδιο, βιταμίνη D, βιταμίνη Β12, σίδηρο, ψευδάργυρο και άλλα θρεπτικά συστατικά. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε γυναίκα χρειάζεται όλα τα επιμέρους στοιχεία σε ίδια ποσότητα ή ότι πρέπει να προσθέσει επιπλέον κάψουλες στο πολυβιταμινούχο που ήδη παίρνει.
Ιώδιο και λειτουργία του θυρεοειδούς
Το ιώδιο συμβάλλει στην παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών, οι οποίες είναι καθοριστικές για την ανάπτυξη του εμβρύου. Στην εγκυμοσύνη οι ανάγκες αυξάνονται, αλλά η λήψη συμπληρώματος χρειάζεται προσοχή σε γυναίκες με θυρεοειδοπάθεια, όπως η θυρεοειδίτιδα Hashimoto ή ο υπερθυρεοειδισμός.
Αν έχετε ιστορικό θυρεοειδούς ή παίρνετε λεβοθυροξίνη, ενημερώστε τον γυναικολόγο και τον ενδοκρινολόγο σας πριν επιλέξετε σκεύασμα. Ακόμη και ένα «αθώο» prenatal μπορεί να χρειάζεται προσαρμογή. Ο γιατρός θα αξιολογήσει τις εξετάσεις σας και θα δώσει εξατομικευμένη σύσταση.
Σίδηρος: χρήσιμος, όχι πάντα εύκολος
Ο σίδηρος βοηθά στη δημιουργία ερυθρών αιμοσφαιρίων και στην πρόληψη ή αντιμετώπιση της σιδηροπενικής αναιμίας. Παρόλα αυτά, στο πρώτο τρίμηνο δεν χρειάζονται όλες οι έγκυες έξτρα σίδηρο πέρα από αυτόν που περιέχεται στο προγεννητικό σκεύασμα. Η απόφαση βασίζεται συχνά στις αιματολογικές εξετάσεις, στη φερριτίνη, στο ιστορικό αναιμίας και στη διατροφή σας.
Αυτό έχει πρακτική σημασία, επειδή ο σίδηρος μπορεί να επιδεινώσει τη ναυτία, τη δυσκοιλιότητα, τις καούρες ή το φούσκωμα – συμπτώματα που πολλές γυναίκες βιώνουν ήδη έντονα. Αν σας ενοχλεί, μην διακόψετε το συμπλήρωμα μόνη σας. Ο γιατρός μπορεί να αλλάξει μορφή, δόση, ώρα λήψης ή συχνότητα.
Βιταμίνη D, Β12 και DHA
Η βιταμίνη D ελέγχεται συχνά στην εγκυμοσύνη, ιδιαίτερα όταν υπάρχει γνωστή έλλειψη, περιορισμένη έκθεση στον ήλιο ή ειδικοί παράγοντες κινδύνου. Η κατάλληλη δόση δεν είναι ίδια για όλες, επομένως καλό είναι να μην παίρνετε υψηλές δόσεις χωρίς εργαστηριακό έλεγχο και οδηγία.
Η βιταμίνη Β12 είναι πολύ σημαντική για γυναίκες που ακολουθούν αυστηρά χορτοφαγική ή vegan διατροφή, καθώς και για όσες έχουν χαμηλές τιμές στις εξετάσεις τους. Το DHA, ένα ωμέγα-3 λιπαρό οξύ, συνδέεται με την ανάπτυξη του εγκεφάλου και της όρασης του μωρού. Μπορεί να προσληφθεί μέσω ασφαλών επιλογών ψαριών ή συμπληρώματος, αλλά το κατάλληλο προϊόν και η αναγκαιότητά του είναι θέματα που αξίζει να συζητήσετε στο προγεννητικό ραντεβού.
Η χολίνη είναι ένα ακόμη θρεπτικό συστατικό που συχνά μένει εκτός συζήτησης. Συμβάλλει στην ανάπτυξη του εγκεφάλου και βρίσκεται σε τρόφιμα όπως το αυγό, το κρέας, τα γαλακτοκομικά και τα όσπρια. Δεν περιέχεται πάντα σε επαρκή ποσότητα στα prenatal σκευάσματα, επομένως η διατροφή παραμένει βασικό κομμάτι της κάλυψης των αναγκών.
Πώς να επιλέξετε ένα προγεννητικό σκεύασμα
Η απλή ετικέτα «για εγκύους» δεν αρκεί για να κάνει ένα προϊόν κατάλληλο για εσάς. Πάρτε μαζί στο πρώτο ραντεβού το κουτί ή μια καθαρή φωτογραφία της ετικέτας, ειδικά αν λαμβάνετε ήδη βιταμίνες, φάρμακα ή φυτικά προϊόντα.
Ελέγξτε ότι το σκεύασμα περιέχει φυλλικό οξύ και δείτε αναλυτικά τις ποσότητες των υπόλοιπων συστατικών. Αποφύγετε να συνδυάζετε δύο πολυβιταμινούχα, γιατί η διπλή λήψη μπορεί να οδηγήσει σε υπερβολική πρόσληψη βιταμινών και μετάλλων. Το «περισσότερο» δεν σημαίνει «καλύτερο», ιδιαίτερα στην εγκυμοσύνη.
Η ώρα λήψης επηρεάζει και την ανοχή. Κάποιες γυναίκες νιώθουν καλύτερα όταν παίρνουν το prenatal μετά από ένα μικρό γεύμα, ενώ άλλες χρειάζονται να το παίρνουν το βράδυ. Αν περιέχει σίδηρο, ο γιατρός ή ο φαρμακοποιός θα σας εξηγήσει πώς να το συνδυάζετε με τροφές και άλλα σκευάσματα. Για παράδειγμα, το ασβέστιο μπορεί να επηρεάσει την απορρόφηση του σιδήρου όταν λαμβάνονται ταυτόχρονα.
Τι να αποφεύγετε στο πρώτο τρίμηνο
Το πιο ξεκάθαρο «όχι» αφορά τη βιταμίνη Α στη μορφή ρετινόλης και τα παράγωγά της σε υψηλές δόσεις, καθώς η υπερβολική πρόσληψη μπορεί να είναι επιβλαβής για το έμβρυο. Προσοχή χρειάζεται και στα συμπληρώματα για δέρμα, μαλλιά ή νύχια, τα οποία ενδέχεται να περιέχουν υψηλές συγκεντρώσεις βιταμίνης Α ή άλλα συστατικά που δεν έχουν θέση στην κύηση.
Αποφύγετε επίσης τα φυτικά σκευάσματα, τα «detox» προϊόντα, τα συμπληρώματα αδυνατίσματος και τα ενεργειακά μίγματα χωρίς ρητή έγκριση από τον γιατρό σας. Το φυσικό δεν είναι συνώνυμο του ασφαλούς στην εγκυμοσύνη. Για αρκετά βότανα και εκχυλίσματα δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα ασφάλειας, ενώ ορισμένα μπορεί να αλληλεπιδρούν με φάρμακα.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται αν λαμβάνετε θεραπεία για θυρεοειδή, επιληψία, υπέρταση, διαβήτη, κατάθλιψη ή άλλη χρόνια πάθηση. Μην αλλάζετε και μην κόβετε συνταγογραφημένο φάρμακο επειδή ξεκίνησε η εγκυμοσύνη. Η σωστή κίνηση είναι άμεση επικοινωνία με τον γιατρό που σας παρακολουθεί.
Η διατροφή δεν αντικαθίσταται από μια κάψουλα
Τα συμπληρώματα καλύπτουν κενά, δεν μπορούν όμως να αντικαταστήσουν μια ισορροπημένη καθημερινότητα. Στο πρώτο τρίμηνο η ναυτία μπορεί να κάνει τα γεύματα δύσκολα, και αυτό είναι συχνά προσωρινό. Μικρά και συχνά γεύματα, απλές τροφές που ανέχεστε καλύτερα, αρκετά υγρά και λίγη ευελιξία είναι συνήθως πιο ρεαλιστική στρατηγική από την πίεση για «τέλειο» διαιτολόγιο.
Όταν μπορείτε, δώστε χώρο σε λαχανικά, φρούτα, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, παστεριωμένα γαλακτοκομικά, αυγά και πηγές πρωτεΐνης. Η ασφάλεια των τροφίμων έχει επίσης σημασία: καλό πλύσιμο, σωστό μαγείρεμα και αποφυγή ωμών ή μη παστεριωμένων προϊόντων είναι καθημερινές κινήσεις που προστατεύουν εσάς και το μωρό.
Αν οι εμετοί είναι συχνοί, δεν μπορείτε να κρατήσετε υγρά, έχετε έντονη αδυναμία ή χάνετε βάρος, επικοινωνήστε άμεσα με τον γυναικολόγο σας. Σε αυτές τις περιπτώσεις προτεραιότητα είναι η ιατρική αξιολόγηση και η ενυδάτωση, όχι η πίεση να παίρνετε ένα χάπι που σας προκαλεί δυσφορία.
Η καλύτερη επιλογή στο πρώτο τρίμηνο είναι συνήθως η πιο απλή: ένα κατάλληλο σκεύασμα, σωστά επιλεγμένο για τις δικές σας ανάγκες, και μια ανοιχτή συζήτηση με τον γυναικολόγο σας. Η φροντίδα της εγκυμοσύνης δεν χρειάζεται να είναι περίπλοκη – χρειάζεται να είναι σταθερή, ασφαλής και προσαρμοσμένη σε εσάς.
