Πόσες φορές έχουμε προσπαθήσει να διώξουμε έναν δυσάρεστο θυμό, να αγνοήσουμε τον φόβο ή να κρύψουμε τη ζήλια μας; Συχνά αντιμετωπίζουμε αυτά τα συναισθήματα ως κάτι αρνητικό, που πρέπει να ξεπεράσουμε όσο το δυνατόν γρηγορότερα. Ωστόσο, οι ειδικοί στην ψυχολογία υποστηρίζουν ότι ακριβώς αυτά τα συναισθήματα μπορούν να μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε καλύτερα τον εαυτό μας και να βελτιώσουμε τη ζωή μας.
Το κλειδί βρίσκεται σε μια δεξιότητα που ονομάζεται «ψυχολογική ευελιξία»: την ικανότητα να προσαρμοζόμαστε στις δυσκολίες, αναγνωρίζοντας όσα αισθανόμαστε, χωρίς να αφήνουμε τα συναισθήματά μας να καθορίζουν κάθε μας απόφαση.
Τι είναι η ψυχολογική ευελιξία;
Σύμφωνα με τη Rachael Skews, επιστήμονα συμπεριφοράς και ειδικό στη θεραπεία αποδοχής και δέσμευσης, η ψυχολογική ευελιξία δεν αποτελεί έμφυτο χαρακτηριστικό που είτε διαθέτουμε είτε όχι. Είναι μια δεξιότητα που μπορούμε να καλλιεργήσουμε.
Βασίζεται σε τρία στοιχεία: να γνωρίζουμε τι έχει πραγματική σημασία για εμάς, να παραμένουμε συνδεδεμένοι με το παρόν και να είμαστε ανοιχτοί στις εμπειρίες και τις αλλαγές.
Σε αντίθεση με την αντίληψη ότι πρέπει να σκεφτόμαστε διαρκώς θετικά, η ψυχολογική ευελιξία μάς ενθαρρύνει να αναγνωρίζουμε τον θυμό, το άγχος ή τον φόβο και να αξιοποιούμε τα μηνύματά τους, αντί να προσπαθούμε να τα καταπιέσουμε.
Τα συναισθήματα είναι πληροφορίες, όχι εντολές
Η ψυχολόγος Susan David χρησιμοποιεί τον όρο «συναισθηματική ευελιξία» για να περιγράψει την ικανότητά μας να βιώνουμε ολόκληρο το φάσμα των συναισθημάτων, χωρίς να παρασυρόμαστε από αυτά.
Όπως εξηγεί, έχουμε συνηθίσει να διαχωρίζουμε τα συναισθήματα σε «καλά» και «κακά», θεωρώντας ότι μόνο η χαρά και η αισιοδοξία είναι επιθυμητές.
Στην πραγματικότητα, όμως, κάθε συναίσθημα μπορεί να μας προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες.
Η μοναξιά, για παράδειγμα, μπορεί να φανερώνει την ανάγκη μας για ουσιαστική ανθρώπινη επαφή. Ο θυμός μπορεί να υποδεικνύει ότι κάτι συγκρούεται με τις αξίες μας, ενώ η ζήλια ενδέχεται να αναδεικνύει μια επιθυμία που δεν έχουμε αναγνωρίσει.
Το σημαντικό είναι να θυμόμαστε ότι το γεγονός πως αισθανόμαστε κάτι δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αυτό ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Τα συναισθήματα δεν είναι εντολές που οφείλουμε να ακολουθήσουμε, αλλά ενδείξεις που μπορούμε να εξετάσουμε.
Γιατί η θετική σκέψη δεν αρκεί
Η καθηγήτρια Ψυχολογίας Gabriele Oettingen, η οποία μελετά επί δεκαετίες τον τρόπο με τον οποίο επιτυγχάνουμε τους στόχους μας, επισημαίνει ότι η θετική σκέψη από μόνη της δεν εγγυάται την επιτυχία.
Η συνεχής φαντασίωση ενός ιδανικού αποτελέσματος μπορεί να μας κάνει να αισθανόμαστε καλύτερα προσωρινά, αλλά παράλληλα να μειώνει την κινητοποίησή μας.
Αντίθετα, η αναγνώριση των πιθανών εμποδίων και η προετοιμασία για την αντιμετώπισή τους μπορούν να ενισχύσουν την προσπάθειά μας.
Πέντε τρόποι να αξιοποιήσουμε τα δύσκολα συναισθήματα
Οι ειδικοί προτείνουν πέντε πρακτικές που μπορούν να μας βοηθήσουν στην καθημερινότητα:
- Αλλάζουμε οπτική. Σκεφτόμαστε πώς θα αντιμετωπίζαμε μια κατάσταση ως παιδιά ή σε μεγαλύτερη ηλικία.
- Αναζητούμε το μήνυμα. Αναρωτιόμαστε ποια ανάγκη ή αξία εκφράζει το συναίσθημά μας.
- Αντιμετωπίζουμε τους στόχους ως πειράματα. Επιτρέπουμε στον εαυτό μας να αλλάζει πορεία.
- Κρατάμε ό,τι λειτουργεί. Δοκιμάζουμε διαφορετικές προσεγγίσεις και διατηρούμε τις αποτελεσματικότερες.
- Σχεδιάζουμε εναλλακτικές. Προετοιμάζουμε ένα σχέδιο δράσης για τα εμπόδια που ενδέχεται να συναντήσουμε.
Το ζητούμενο, τελικά, δεν είναι να σταματήσουμε να θυμώνουμε, να φοβόμαστε ή να ζηλεύουμε. Είναι να μάθουμε να ακούμε όσα μας λένε αυτά τα συναισθήματα, χωρίς να τους παραχωρούμε τον έλεγχο της ζωής μας.
Με πληροφορίας από The Guardian
