Η απώλεια μυϊκής μάζας και δύναμης θεωρείται εδώ και χρόνια μία από τις φυσιολογικές συνέπειες της γήρανσης. Νέα επιστημονική ανασκόπηση, ωστόσο, αναδεικνύει έναν ακόμη παράγοντα που ενδέχεται να επηρεάζει αυτή τη διαδικασία: τη διαταραχή του εσωτερικού βιολογικού ρολογιού.
Ερευνητές από το West China Hospital του Sichuan University εξετάζουν τον ρόλο του κιρκάδιου ρυθμού, του συστήματος δηλαδή που συντονίζει πολλές λειτουργίες του οργανισμού σε έναν κύκλο περίπου 24 ωρών. Σύμφωνα με τα ευρήματα που παρουσιάζονται στην ανασκόπηση, οι διαταραχές αυτού του ρυθμού μπορεί να συνδέονται με τη σαρκοπενία, την προοδευτική απώλεια μυϊκής μάζας, δύναμης και σωματικής λειτουργικότητας που εμφανίζεται με την ηλικία.
Η ανασκόπηση, που δημοσιεύθηκε στο Chinese Medical Journal, δείχνει ότι το κιρκάδιο ρολόι δεν επηρεάζει μόνο τον ύπνο. Συνδέεται με μια σειρά μηχανισμών που είναι σημαντικοί για την υγεία των μυών, όπως ο μεταβολισμός, η παραγωγή ενέργειας, η διαχείριση της γλυκόζης, η φλεγμονή και η κυτταρική ανακύκλωση.
Το ρολογάκι μέσα μας!
Κάθε κύτταρο του οργανισμού διαθέτει ένα μοριακό «ρολόι», το οποίο ρυθμίζει τη δραστηριότητα συγκεκριμένων γονιδίων μέσα στην ημέρα. Στους μυς, οι μηχανισμοί αυτοί συμμετέχουν στη σύνθεση και διάσπαση πρωτεϊνών, στην παραγωγή ενέργειας, στον μεταβολισμό της γλυκόζης και στην απομάκρυνση κατεστραμμένων κυτταρικών συστατικών.
Όταν ο φυσιολογικός ρυθμός αυτών των διαδικασιών διαταράσσεται, η λειτουργία των μυϊκών κυττάρων μπορεί να επηρεαστεί.
Πειράματα σε ζώα έχουν δείξει ότι η δυσλειτουργία βασικών γονιδίων του κιρκάδιου ρολογιού συνδέεται με αλλαγές στα γονίδια που συμμετέχουν στην παραγωγή μυϊκής πρωτεΐνης. Παράλληλα, μπορεί να μειώνεται η ικανότητα των κυττάρων να παράγουν και να αξιοποιούν αποτελεσματικά ενέργεια.
Σημαντική φαίνεται να είναι και η σχέση με το σάκχαρο. Οι σκελετικοί μύες απορροφούν μεγάλο μέρος της γλυκόζης από το αίμα μετά τα γεύματα. Όταν το κιρκάδιο ρολόι των μυϊκών κυττάρων διαταράσσεται, μπορεί να μειωθεί η ευαισθησία τους στην ινσουλίνη, δυσκολεύοντας τη χρήση της γλυκόζης ως πηγή ενέργειας.
Το ακανόνιστο ωράριο εργασίας & ξεκούρασης
Τα δεδομένα από ανθρώπινους πληθυσμούς ενισχύουν την υπόθεση ότι ο κιρκάδιος ρυθμός συνδέεται με την υγεία των μυών.
Μελέτη σε μεγάλο πληθυσμό της Νότιας Κορέας, την οποία επικαλείται η ανασκόπηση, διαπίστωσε ότι οι εργαζόμενοι σε βάρδιες εμφάνιζαν περίπου 1,7 φορές συχνότερα σαρκοπενία σε σύγκριση με όσους δεν είχαν εργαστεί ποτέ σε βάρδιες. Η συσχέτιση ήταν ακόμη εντονότερη σε άτομα με ακανόνιστα ωράρια.
Παράλληλα, η συστηματική καθυστέρηση στην ώρα ύπνου και αφύπνισης έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο ορισμένων μεταβολικών διαταραχών και σαρκοπενίας. Και η διάρκεια του ύπνου φαίνεται να παίζει ρόλο, καθώς τόσο ο ανεπαρκής όσο και ο υπερβολικός ύπνος έχουν συνδεθεί με χειρότερη μυϊκή υγεία.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι το να είναι κάποιος «νυχτερινός τύπος» προκαλεί από μόνο του απώλεια μυϊκής μάζας. Οι περισσότερες μελέτες σε ανθρώπους είναι παρατηρητικές και, επομένως, δεν μπορούν να αποδείξουν σχέση αιτίας και αποτελέσματος.
Οι οθόνες είναι ξανά μέρος του προβλήματος
Ένας ακόμη παράγοντας που εξετάζουν οι ερευνητές είναι η έκθεση στο τεχνητό φως κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Πειράματα σε ζώα δείχνουν ότι η συνεχής ή χρονικά ακατάλληλη έκθεση στο φως μπορεί να διαταράξει τη λειτουργία των γονιδίων του κιρκάδιου ρολογιού στους μυς και να επηρεάσει την ευαισθησία στην ινσουλίνη.
Ο σύγχρονος τρόπος ζωής, με τις οθόνες, τον τεχνητό φωτισμό, τις νυχτερινές βάρδιες και τα ακανόνιστα ωράρια ύπνου, μπορεί έτσι να δυσκολεύει τη διατήρηση ενός σταθερού κιρκάδιου ρυθμού.
Βάλε stop στην απώλεια δύναμης
Τα ευρήματα ανοίγουν έναν ενδιαφέροντα δρόμο για την έρευνα γύρω από τη διατήρηση της μυϊκής δύναμης και της σωματικής ανεξαρτησίας όσο μεγαλώνουμε. Ωστόσο, δεν σημαίνουν ότι υπάρχει σήμερα κάποια αποδεδειγμένη θεραπεία που μπορεί να «επαναφέρει» το βιολογικό ρολόι και να σταματήσει τη σαρκοπενία.
Το μήνυμα της επιστήμης είναι προς το παρόν κυρίως ερευνητικό: ο σωστός συγχρονισμός των καθημερινών λειτουργιών του οργανισμού ενδέχεται να αποτελεί σημαντικό κομμάτι της μυϊκής υγείας, μαζί με την επαρκή άσκηση, τη σωστή διατροφή και τον ποιοτικό ύπνο.
Με άλλα λόγια, το βιολογικό ρολόι ίσως αποδειχθεί ένας ακόμη κρίκος στην αλυσίδα που συνδέει τον τρόπο ζωής με τη διατήρηση της μυϊκής μάζας και της δύναμης κατά τη γήρανση.
Πηγή: vita.gr
