Κτυπήματα, μώλωπες και τραυματισμοί: Οι σωστές ενέργειες

Πτώσεις, μώλωπες, αιματώματα, ατυχήματα… Είναι σημαντικό να γνωρίζετε πώς να παρέχετε τις πρώτες βοήθειες και να αναγνωρίζετε τα σημάδια που υποδηλώνουν έναν σοβαρότερο τραυματισμό. Η εφαρμογή κρύου επιθέματος βοηθά στη μείωση του οιδήματος και του πόνου μετά από ένα χτύπημα.

Παθοφυσιολογία

Ένας μώλωπας είναι ένα μπλε σημάδι που προκύπτει από διαρροή αίματος από τα αιμοφόρα αγγεία στα εξωτερικά στρώματα του δέρματος. Διαφέρει από το αιμάτωμα, το οποίο είναι μια μεγαλύτερη συλλογή αίματος κάτω από το δέρμα, λόγω βαθύτερης έκχυσης αίματος, και υποχωρεί πιο αργά.

Κατά την εξέλιξή τους, τόσο οι μώλωπες όσο και τα αιματώματα αλλάζουν χρώμα: αρχικά μπορεί να είναι μπλε, μαύρα ή μοβ και στη συνέχεια να γίνονται πράσινα και κίτρινα. Μπορεί να είναι ευαίσθητα ή επώδυνα, ιδιαίτερα όταν πιέζονται.

Μερικά παραδείγματα:

• Ένα μαυρισμένο μάτι είναι ένας μώλωπας γύρω από το μάτι, πιθανώς με πρησμένο βλέφαρο. Μπορεί επίσης να επεκταθεί στο μάγουλο.
• Ένα αιμάτωμα κάτω από το νύχι, που σχηματίζεται μετά από ένα χτύπημα στην άκρη ενός δακτύλου, μπορεί να προκαλέσει παλλόμενο και έντονο πόνο. Το αιμάτωμα αυτό υποχωρεί συνήθως αργά, καθώς μετακινείται προς τα έξω μαζί με την ανάπτυξη του νυχιού.
• Ένα εξόγκωμα στο μέτωπο ή στο τριχωτό της κεφαλής είναι ένα πρήξιμο στην επιφάνεια του δέρματος, το οποίο προκύπτει από τη ρήξη αιμοφόρων αγγείων. Το εξόγκωμα μπορεί να είναι επώδυνο, συνήθως υποχωρεί μετά από αρκετές ημέρες και αλλάζει χρώμα.

Τα εξογκώματα εμφανίζονται συχνότερα στο κρανίο, επειδή το δέρμα της περιοχής έχει πλούσια αιμάτωση. Επιπλέον, το οστό του κρανίου εμποδίζει το υγρό να διεισδύσει βαθύτερα και η έλλειψη μυών στην περιοχή σημαίνει ότι δεν μπορεί να απορροφήσει την πρόσκρουση, όπως συμβαίνει στα χέρια ή στους μηρούς.

Αιτίες

Στα μικρά παιδιά, ειδικά όταν μαθαίνουν να περπατούν, οι μώλωπες είναι συχνοί, όπως και στους αθλητές. Τα νεογνά μπορεί επίσης να έχουν μώλωπες στο πρόσωπο, εάν ο τοκετός ήταν μακρύς ή δύσκολος, για παράδειγμα έπειτα από χρήση λαβίδας ή εμβρυουλκού. Οι μώλωπες αυτοί συνήθως εξαφανίζονται γρήγορα.

Η ηλικία, λόγω της μεγαλύτερης ευθραυστότητας των αιμοφόρων αγγείων και του λεπτότερου δέρματος, αποτελεί επίσης παράγοντα που ευνοεί την εμφάνιση μωλώπων και αιματωμάτων.

Πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη τα φάρμακα που χρησιμοποιείτε. Τα αντιπηκτικά, τα αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα, η μακροχρόνια χρήση κορτικοστεροειδών και ορισμένες αντικαρκινικές θεραπείες μπορεί να προκαλέσουν αιματώματα αυθόρμητα ή ακόμη και μετά από μια μικρή πρόσκρουση.

Παθήσεις που επηρεάζουν την πήξη του αίματος μπορεί επίσης να προκαλέσουν συχνούς μώλωπες και αιματώματα, όπως:

• Αιμορροφιλία
• Διαταραχές πήξης
• Διαταραχές των αιμοπεταλίων
• Λευχαιμία
• Ορισμένες λοιμώξεις
• Ηπατική ανεπάρκεια

Τι να κάνετε;

Μετά από ένα χτύπημα μπορεί να εφαρμοστεί το πρωτόκολλο RICE:

• Rest – Ανάπαυση
• Ice – Κρύο
• Compression – Συμπίεση
• Elevation – Ανύψωση

Η εφαρμογή κρύου βοηθά στη μείωση του οιδήματος και του πόνου μετά από τραυματισμό μυών ή αρθρώσεων.

Μην τοποθετείτε πάγο απευθείας πάνω στο δέρμα, καθώς μπορεί να προκαλέσει ψυχρό έγκαυμα. Τοποθετήστε τα παγάκια σε σακούλα ή χρησιμοποιήστε ένα παγωμένο επίθεμα τυλιγμένο σε λεπτό πανί.

Εφαρμόστε το κρύο για περίπου 15–20 λεπτά κάθε φορά και αφήστε το δέρμα να επανέλθει στη φυσιολογική του θερμοκρασία πριν επαναλάβετε την εφαρμογή.

Μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν κρύα επιθέματα ή ψυκτικές κομπρέσες. Τα ψυχρά σπρέι πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο σύμφωνα με τις οδηγίες του προϊόντος και ποτέ πάνω σε τραυματισμένο ή ανοιχτό δέρμα.

Σε συνδυασμό με το κρύο, μπορεί να εφαρμοστεί ένας ελαστικός επίδεσμος ήπιας έως μέτριας συμπίεσης. Ο επίδεσμος δεν πρέπει να προκαλεί μούδιασμα, μυρμήγκιασμα, αλλαγή χρώματος ή επιδείνωση του πόνου.

Εφόσον είναι δυνατόν, κρατήστε το τραυματισμένο άκρο ψηλότερα από το επίπεδο της καρδιάς, ώστε να περιοριστεί το πρήξιμο.

Παρακολούθηση

Οι περισσότεροι μώλωπες και τα μικρά αιματώματα είναι καλοήθη και υποχωρούν αυτόματα μέσα σε λίγες ημέρες ή εβδομάδες.

Η φυσιολογική εξέλιξη περιλαμβάνει αλλαγές στο χρώμα: το σημάδι μπορεί αρχικά να είναι κόκκινο, μπλε, μαύρο ή μοβ και στη συνέχεια να γίνει πράσινο, κίτρινο ή καφέ πριν εξαφανιστεί.

Ιατρική συμβουλή χρειάζεται σε περίπτωση:

• Αυθόρμητης εμφάνισης πολλών μωλώπων
• Πολύ επώδυνου ή επιδεινούμενου αιματώματος κάτω από το νύχι
• Αιματώματος που δεν υποχωρεί ή συνεχίζει να αυξάνεται
• Έντονου πρηξίματος
• Μουδιάσματος ή δυσκολίας στην κίνηση
• Επίμονης συλλογής υγρού κάτω από το δέρμα μετά από βίαιο τραυματισμό
• Μωλώπων που εμφανίζονται χωρίς προφανή αιτία
• Συχνών αιμορραγιών από τη μύτη ή τα ούλα

Ένα ολοένα και πιο επώδυνο υπονύχιο αιμάτωμα μπορεί να χρειάζεται αποσυμπίεση από επαγγελματία υγείας. Μην επιχειρήσετε να τρυπήσετε μόνοι σας το νύχι.

Το αιμάτωμα Morel-Lavallée εμφανίζεται ως επίμονη συλλογή υγρού κάτω από το δέρμα, συχνότερα στον μηρό, στο ισχίο ή στην πλάτη, έπειτα από βίαιη πρόσκρουση. Χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση και μπορεί να απαιτήσει συμπίεση, αναρρόφηση ή χειρουργική αντιμετώπιση.

Τι πρέπει να παρακολουθείτε μετά από χτύπημα στο κεφάλι ενός παιδιού

Μετά από πτώση ή άλλο χτύπημα στο κεφάλι ενός παιδιού, παρακολουθήστε προσεκτικά τη γενική του κατάσταση, ιδιαίτερα κατά το πρώτο 24ωρο και τις επόμενες ημέρες.

Αναζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια, εάν το παιδί παρουσιάσει:

• Απώλεια συνείδησης
• Επαναλαμβανόμενους εμετούς
• Αλλαγές στη συμπεριφορά
• Ασυνήθιστη υπνηλία ή δυσκολία να ξυπνήσει
• Σύγχυση
• Έντονο ή επιδεινούμενο πονοκέφαλο
• Δυσκολία στην ομιλία ή στο περπάτημα
• Σπασμούς
• Αδυναμία ή μούδιασμα σε κάποιο άκρο
• Υγρό ή αίμα από τη μύτη ή τα αυτιά
• Διαταραχές στην όραση
• Άρνηση τροφής ή σημαντική επιδείνωση της γενικής του κατάστασης

Ένα παιδί με μικρό τραυματισμό μπορεί να κοιμηθεί. Δεν χρειάζεται να παραμένει υποχρεωτικά ξύπνιο, αλλά πρέπει να επιβλέπεται από έναν ενήλικα και να ελέγχεται ότι ανταποκρίνεται φυσιολογικά.

Πότε απαιτείται επείγουσα ιατρική βοήθεια

Ανάλογα με τη θέση και τη βαρύτητα του τραυματισμού, πρέπει να απευθυνθείτε γρήγορα σε τμήμα επειγόντων περιστατικών, εάν εμφανιστούν:

• Απώλεια συνείδησης, μεταβολή της νοητικής κατάστασης, αδυναμία ή μυρμήγκιασμα στα άκρα μετά από χτύπημα στο κεφάλι
• Μώλωπες γύρω και από τα δύο μάτια σαν «γυαλιά», ιδιαίτερα χωρίς άμεσο χτύπημα στα μάτια, καθώς μπορεί να υποδηλώνουν κάταγμα στη βάση του κρανίου
• Μώλωπας πίσω από το αυτί μετά από τραυματισμό στο κεφάλι
• Οπτικές διαταραχές, έντονος πόνος ή διπλωπία μετά από χτύπημα στο μάτι
• Αιμάτωμα στους όρχεις
• Αιμάτωμα του πτερυγίου του αυτιού
• Έντονος πόνος, δυσκολία στην αναπνοή, λιποθυμική τάση, ωχρότητα ή άλλα σημάδια καταπληξίας μετά από χτύπημα στο στήθος ή στην κοιλιά
• Παραμόρφωση ενός άκρου ή αδυναμία να στηριχτείτε πάνω του
• Αιμορραγία που δεν σταματά με σταθερή πίεση

Στα παιδιά, η εμφάνιση πολλών μωλώπων σε ασυνήθιστα σημεία, όπως τα αυτιά, ο λαιμός, η πλάτη, η κοιλιά ή οι γλουτοί, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχει σαφής εξήγηση, χρειάζεται προσεκτική αξιολόγηση από επαγγελματία υγείας.

Τέλος, εάν μώλωπες ή αιματώματα εμφανίζονται αυθόρμητα, χωρίς πτώση ή χτύπημα, συνιστάται ιατρικός έλεγχος.

Προϊόντα για την ανακούφιση του πόνου

Παρακεταμόλη

Η παρακεταμόλη αποτελεί συνήθως επιλογή πρώτης γραμμής για την ανακούφιση του ήπιου ή μέτριου πόνου σε ενήλικες και παιδιά.

Η δοσολογία εξαρτάται από:

• Την ηλικία
• Το σωματικό βάρος
• Τη φαρμακοτεχνική μορφή
• Τη συγκέντρωση του προϊόντος
• Την κατάσταση της υγείας

Ακολουθείτε πάντα τη δοσολογία που αναγράφεται στη συσκευασία ή έχει δοθεί από γιατρό ή φαρμακοποιό. Μην υπερβαίνετε τη μέγιστη ημερήσια δόση και μην τη συνδυάζετε με άλλα φάρμακα που περιέχουν παρακεταμόλη.

Απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή σε άτομα με ηπατική νόσο, χρόνια κατανάλωση αλκοόλ, χαμηλό σωματικό βάρος ή υποσιτισμό.

Ιβουπροφαίνη

Η ιβουπροφαίνη μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για την ανακούφιση από τον πόνο και τη φλεγμονή, εφόσον δεν υπάρχει αντένδειξη.

Δεν είναι κατάλληλη για όλους και χρειάζεται προσοχή σε περιπτώσεις:

• Ιστορικού πεπτικού έλκους ή αιμορραγίας
• Νεφρικής νόσου
• Ηπατικής νόσου
• Καρδιακής ανεπάρκειας
• Αφυδάτωσης
• Αλλεργίας στην ιβουπροφαίνη ή σε άλλα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη
• Ορισμένων μορφών άσθματος
• Λήψης αντιπηκτικών
• Εγκυμοσύνης, ιδιαίτερα μετά την 20ή εβδομάδα και κυρίως κατά το τρίτο τρίμηνο

Για τα παιδιά πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο σκεύασμα κατάλληλο για την ηλικία και το βάρος τους, σύμφωνα με τις οδηγίες του προϊόντος ή του επαγγελματία υγείας.

Τοπικά προϊόντα

Παρασκευάσματα με βάση την Arnica montana, όπως κρέμες ή gel, χρησιμοποιούνται παραδοσιακά για την ανακούφιση από μώλωπες και μυϊκές ενοχλήσεις.

Η αποτελεσματικότητά τους δεν έχει τεκμηριωθεί με συνέπεια σε όλες τις μελέτες. Δεν πρέπει να εφαρμόζονται σε ανοιχτές πληγές, βλεννογόνους ή ερεθισμένο δέρμα και μπορεί να προκαλέσουν αλλεργική αντίδραση, ιδιαίτερα σε άτομα με ευαισθησία σε φυτά της οικογένειας των αστεροειδών.

Δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά στοιχεία ότι τα ομοιοπαθητικά σκευάσματα άρνικας αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά τον πόνο ή τους μώλωπες. Δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατο των πρώτων βοηθειών ή της ιατρικής αξιολόγησης, όταν υπάρχουν ανησυχητικά συμπτώματα.

Άλλες τοπικές αλοιφές και gel μπορεί να χρησιμοποιούνται για την ανακούφιση από τον πόνο ή το πρήξιμο, ανάλογα με τη δραστική ουσία και την κατάσταση του δέρματος. Πριν από τη χρήση, ελέγξτε τις αντενδείξεις και τις πιθανές αλληλεπιδράσεις, ιδιαίτερα εάν λαμβάνετε αντιπηκτική αγωγή.

Από την ΕΥΘΥΜΙΑ ΓΚΟΥΛΗ, Φαρμακοποιό