Μια περίοδος που έρχεται νωρίτερα, ένας ύπνος που διακόπτεται ξαφνικά από έντονη ζέστη ή μια ευερεθιστότητα που δεν μοιάζει γνώριμη δεν είναι πάντα «απλώς στρες». Τα συμπτώματα περιεμμηνόπαυσης στις γυναίκες μπορεί να εμφανιστούν σταδιακά, να αλλάζουν από μήνα σε μήνα και να επηρεάζουν την εργασία, τις σχέσεις, την ενέργεια και την εικόνα που έχουμε για το σώμα μας.
Η περιεμμηνόπαυση δεν είναι ασθένεια. Είναι η μεταβατική φάση πριν από την εμμηνόπαυση, κατά την οποία η παραγωγή οιστρογόνων και προγεστερόνης γίνεται πιο ασταθής. Η εμπειρία, όμως, είναι πολύ προσωπική: για κάποιες γυναίκες οι αλλαγές είναι ήπιες, ενώ για άλλες χρειάζονται ουσιαστική υποστήριξη και ιατρική καθοδήγηση.
Τι είναι η περιεμμηνόπαυση και πότε ξεκινά
Η περιεμμηνόπαυση συνήθως ξεκινά στα 40, αλλά μπορεί να εμφανιστεί και στα μέσα ή προς το τέλος των 30, ιδιαίτερα όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό πρώιμης εμμηνόπαυσης. Μπορεί να διαρκέσει από λίγα χρόνια έως και περίπου μία δεκαετία. Η εμμηνόπαυση επιβεβαιώνεται όταν έχουν περάσει 12 συνεχόμενοι μήνες χωρίς περίοδο.
Το πιο συχνό πρώτο σημάδι είναι η αλλαγή στον εμμηνορροϊκό κύκλο. Η περίοδος μπορεί να έρχεται νωρίτερα ή αργότερα, να είναι πιο σύντομη, πιο παρατεταμένη, πιο έντονη ή πιο ελαφριά. Δεν σημαίνει κάθε αλλαγή του κύκλου ότι οφείλεται στην περιεμμηνόπαυση. Θυρεοειδικές διαταραχές, ινομυώματα, πολυπόδες, άγχος, σημαντικές μεταβολές βάρους και εγκυμοσύνη είναι μερικές μόνο πιθανές αιτίες που χρειάζεται να αποκλειστούν.
Συμπτώματα περιεμμηνόπαυσης στις γυναίκες
Οι ορμονικές διακυμάνσεις δεν επηρεάζουν μόνο την περίοδο. Μπορεί να αγγίξουν πολλά συστήματα του σώματος και να εξηγήσουν γιατί κάποιες ημέρες μοιάζουν εντελώς διαφορετικές από άλλες.
Αλλαγές στον κύκλο και στην αιμορραγία
Οι ακανόνιστοι κύκλοι είναι χαρακτηριστικοί, αλλά μια πολύ έντονη αιμορραγία δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένα «φυσιολογική». Αν αλλάζετε σερβιέτα ή ταμπόν πολύ συχνά, αν η αιμορραγία διαρκεί πάνω από επτά ημέρες, αν υπάρχουν μεγάλοι θρόμβοι ή νιώθετε ζάλη και εξάντληση, επικοινωνήστε με γυναικολόγο. Η απώλεια αίματος μπορεί να οδηγήσει και σε έλλειψη σιδήρου.
Εξάψεις και νυχτερινές εφιδρώσεις
Η ξαφνική αίσθηση ζέστης στο πρόσωπο, στον λαιμό και στο στήθος, συχνά με κοκκίνισμα ή εφίδρωση, είναι από τα πιο γνωστά συμπτώματα. Μπορεί να κρατά λίγα λεπτά, αλλά να αφήνει ταχυκαρδία, αμηχανία ή κόπωση. Όταν συμβαίνει τη νύχτα, διαταράσσει τον ύπνο και η επόμενη ημέρα γίνεται πιο δύσκολη.
Οι εξάψεις δεν έχουν όλες την ίδια ένταση. Σε κάποιες γυναίκες επιδεινώνονται από το αλκοόλ, τα πικάντικα φαγητά, την καφεΐνη, το κάπνισμα ή ένα πολύ ζεστό υπνοδωμάτιο. Η παρατήρηση των προσωπικών «ερεθισμάτων» βοηθά περισσότερο από γενικούς περιορισμούς που δεν ταιριάζουν σε όλες.
Ύπνος, διάθεση και συγκέντρωση
Το να ξυπνάτε τη νύχτα δεν σημαίνει πάντα ότι φταίνε οι εφιδρώσεις. Η περιεμμηνόπαυση μπορεί να συνδέεται με δυσκολία να αποκοιμηθείτε, συχνές αφυπνίσεις και ύπνο που δεν ξεκουράζει. Η έλλειψη ύπνου με τη σειρά της ενισχύει την ευερεθιστότητα, το άγχος και τη δυσκολία συγκέντρωσης.
Πολλές γυναίκες περιγράφουν «ομίχλη» στη σκέψη, ξεχνούν λέξεις ή χάνουν πιο εύκολα την προσοχή τους. Αυτό είναι συχνό, αλλά δεν χρειάζεται να το υπομένετε σιωπηλά. Αν η χαμηλή διάθεση, το έντονο άγχος ή η θλίψη επιμένουν και περιορίζουν την καθημερινότητά σας, η συζήτηση με γιατρό ή επαγγελματία ψυχικής υγείας είναι ουσιαστικό μέρος της φροντίδας.
Αλλαγές στο σώμα και στη σεξουαλική ζωή
Ξηρότητα στον κόλπο, ενόχληση στη διείσδυση, συχνουρία ή υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις μπορεί να εμφανιστούν καθώς μειώνεται η επίδραση των οιστρογόνων στους ιστούς. Μπορεί επίσης να μεταβληθεί η σεξουαλική επιθυμία, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι υπάρχει πρόβλημα στη σχέση ή ότι η γυναίκα «χάνει» τη θηλυκότητά της.
Κάποιες παρατηρούν ευκολότερη αύξηση βάρους, ιδιαίτερα γύρω από την κοιλιά, αλλαγές στο δέρμα, πόνους στις αρθρώσεις ή πονοκεφάλους. Η ηλικία, η μυϊκή μάζα, η φυσική δραστηριότητα και η ποιότητα του ύπνου παίζουν ρόλο, επομένως δεν είναι σωστό να αποδίδονται όλα αποκλειστικά στις ορμόνες.
Πρακτικές κινήσεις που κάνουν διαφορά
Δεν υπάρχει μία λύση που ταιριάζει σε όλες. Υπάρχουν όμως καθημερινές συνήθειες που συχνά μειώνουν την ένταση των συμπτωμάτων και ενισχύουν την αίσθηση ελέγχου.
Η κίνηση είναι από τις πιο σταθερά χρήσιμες επιλογές. Το περπάτημα, η κολύμβηση, ο χορός ή όποια δραστηριότητα σας ευχαριστεί μπορούν να στηρίξουν τη διάθεση και τον ύπνο. Η ενδυνάμωση δύο ή περισσότερες φορές την εβδομάδα είναι ιδιαίτερα ωφέλιμη για μυς και οστά, που χρειάζονται περισσότερη φροντίδα σε αυτή τη φάση.
Δώστε προτεραιότητα σε ένα σταθερό πρόγραμμα ύπνου, με δροσερό δωμάτιο, ελαφριά ρούχα και λιγότερη έκθεση σε οθόνες λίγο πριν από την κατάκλιση. Αν οι νυχτερινές εφιδρώσεις είναι συχνές, βοηθούν τα βαμβακερά σεντόνια και οι στρώσεις ρούχων που αφαιρούνται εύκολα.
Στη διατροφή, ο στόχος δεν είναι μια αυστηρή δίαιτα. Ένα πιάτο με αρκετές φυτικές ίνες, πρωτεΐνη, φρούτα, λαχανικά και πηγές ασβεστίου συμβάλλει στη σταθερότερη ενέργεια και στην υγεία των οστών. Η επαρκής ενυδάτωση είναι επίσης απλή αλλά χρήσιμη, ειδικά αν υπάρχουν εξάψεις. Αν σκέφτεστε συμπληρώματα, συζητήστε τα πρώτα με γιατρό ή φαρμακοποιό, καθώς το «φυτικό» δεν σημαίνει πάντα κατάλληλο ή ασφαλές για κάθε ιστορικό.
Ένα σύντομο ημερολόγιο κύκλου και συμπτωμάτων για δύο ή τρεις μήνες μπορεί να φανεί πολύτιμο. Καταγράψτε την ημερομηνία της περιόδου, την ένταση της αιμορραγίας, τον ύπνο, τις εξάψεις, τη διάθεση και τυχόν πονοκεφάλους. Έτσι θα εντοπίσετε μοτίβα και θα δώσετε στον γυναικολόγο πιο σαφή εικόνα.
Πότε χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση
Η διάγνωση της περιεμμηνόπαυσης βασίζεται κυρίως στην ηλικία, στον κύκλο και στα συμπτώματα. Οι ορμονικές εξετάσεις αίματος δεν είναι πάντοτε απαραίτητες, γιατί τα επίπεδα των ορμονών μεταβάλλονται σημαντικά μέσα στον ίδιο μήνα. Ο γιατρός μπορεί να προτείνει εξετάσεις όταν χρειάζεται να διερευνηθούν άλλες αιτίες ή όταν τα συμπτώματα ξεκινούν νωρίς.
Ζητήστε άμεσα ιατρική συμβουλή αν έχετε αιμορραγία μετά το σεξ, αιμορραγία ανάμεσα στις περιόδους, πολύ βαριά ροή, αιμορραγία αφού έχει περάσει ένας χρόνος χωρίς περίοδο ή έντονο πυελικό πόνο. Το ίδιο ισχύει όταν η ψυχική επιβάρυνση γίνεται δύσκολα διαχειρίσιμη.
Υπάρχουν αποτελεσματικές θεραπευτικές επιλογές για ορισμένα συμπτώματα, από τοπικές θεραπείες για την κολπική ξηρότητα έως ορμονική θεραπεία για γυναίκες που είναι κατάλληλες υποψήφιες. Η επιλογή εξαρτάται από την ένταση των ενοχλήσεων, το προσωπικό και οικογενειακό ιστορικό, την αρτηριακή πίεση, τον κίνδυνο θρόμβωσης και άλλους παράγοντες. Χρειάζεται εξατομικευμένη απόφαση, όχι συμβουλές από φίλες ή τυχαίες αναρτήσεις.
Τέλος, η ακανόνιστη περίοδος δεν αποκλείει την εγκυμοσύνη. Αν δεν επιθυμείτε εγκυμοσύνη, η αντισύλληψη παραμένει απαραίτητη έως ότου ο γιατρός επιβεβαιώσει ότι μπορεί να διακοπεί με ασφάλεια.
Η περιεμμηνόπαυση μπορεί να σας ζητά να αλλάξετε ρυθμό, όχι να σταματήσετε να φροντίζετε όσα σας κάνουν καλά. Με σωστή ενημέρωση, παρατήρηση του σώματος και την κατάλληλη υποστήριξη, αυτή η μετάβαση μπορεί να γίνει μια περίοδος με περισσότερη αυτογνωσία και λιγότερη αβεβαιότητα.
