Με τον όρο οδυνοφαγία εννοούμε τη δυσκολία και τον πόνο κατά τη διάρκεια της κατάποσης.
Ο πόνος εντοπίζεται στον λαιμό, στο στόμα ή στον οισοφάγο και οι πιθανοί λόγοι είναι διάφοροι.
Η επίπονη κατάποση, αν συνεχιστεί για πολύ καιρό, μπορεί να οδηγήσει σε βλάβες στον λαιμό, σε ανεπιθύμητες απώλειες βάρους και σε άλλες επιπλοκές.
Με την οδυνοφαγία η κατάποση φαγητού, υγρών ή σάλιου γίνεται επώδυνα.
Το σημείο και η ένταση του πόνου εξαρτώνται από την αιτία.
Σε κάποιες περιπτώσεις ξεπερνιέται γρήγορα, ενώ σε άλλες μπορεί να επιμείνει για μεγάλο χρονικό διάστημα αποτελώντας ένδειξη ενός σοβαρότερου προβλήματος υγείας.
Συμπτώματα
Τα συμπτώματα εξαρτώνται από την αιτία του πόνου.
Τα συνηθέστερα περιλαμβάνουν έναν έντονο και οξύ πόνο σαν κάψιμο ή μαχαίρωμα στο στόμα, στον λαιμό ή στον οισοφάγο όταν προσπαθεί να καταπιεί κανείς.
Ο πόνος επιδεινώνεται κατά την κατάποση ξηρής τροφής χωρίς αυτό να σημαίνει ότι τα υγρά δεν προκαλούν τον ίδιο πόνο.
Ο ασθενής αρχίζει να χάνει βάρος επειδή καταλήγει να τρώει λιγότερο και αφυδατώνεται από τη μειωμένη πρόσληψη υγρών.
Όταν η οδυνοφαγία οφείλεται σε μόλυνση, ο ασθενής μπορεί να παρατηρήσει και άλλα σημάδια μόλυνσης, όπως πυρετό, πόνους στο σώμα, αίσθημα κόπωσης και δυσφορίας.
Αιτίες
Υπάρχουν διάφοροι παράγοντες που μπορεί να προκαλέσουν οδυνοφαγία:
Κάποιες μολύνσεις, όπως το κοινό κρυολόγημα, η γρίπη και ο στρεπτόκοκκος, φλεγμονές του στόματος, του λαιμού ή του οισοφάγου που προκαλούνται από φαρυγγίτιδες, αμυγδαλίτιδες, λαρυγγίτιδες ή οισοφαγίτιδες.
Επίσης, η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, κατά την οποία τα οξέα του στομάχου εισέρχονται στον οισοφάγο και ορισμένες φορές, στο λαιμό, προκαλώντας πόνο και φλεγμονή.
Ένα άτομο που έχει καούρες στο στομάχι για πολύ καιρό μπορεί να πάθει έλκος και να υποφέρει από οδυνοφαγία.
Ένα αποδυναμωμένο ανοσοποιητικό σύστημα και διάφορες μυκητιάσεις του στόματος, του λαιμού και του οισοφάγου που μπορεί να αναπτυχθούν εξαιτίας της πεσμένης άμυνας μπορεί να προκαλέσουν οδυνοφαγία.
Άλλη μια αιτία είναι ο καρκίνος του οισοφάγου που συνδέεται συχνά με επίμονη δυσφαγία, οδυνοφαγία και απώλεια βάρους.
Διάφοροι τραυματισμοί ή έλκη στο στόμα, στον λαιμό ή στον οισοφάγο που προκαλούνται από κάποιο φυσικό τραύμα, χειρουργείο ή κατάποση τροφών με αιχμηρές άκρες αφήνουν ως κατάλοιπο την οδυνοφαγία.
Επίσης, προκαλείται από το κάπνισμα, το αλκοόλ ή τη λήψη ναρκωτικών, παράγοντες που ερεθίζουν το στόμα, τον λαιμό και τον οισοφάγο, κάνοντας την κατάποση επώδυνη.
Τέλος, η επαναλαμβανόμενη κατάποση πολύ καυτερών ή κρύων ποτών μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα στον οισοφάγο.
Θεραπεία
Οι θεραπείες για την επώδυνη κατάποση περιλαμβάνουν αντιβιοτικά για πιθανές μολύνσεις ή αντιόξινα σκευάσματα για τη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση και αντιφλεγμονώδη για την ανακούφιση του πόνου από τις φλεγμονές.
Ο ασθενής θα πρέπει να αποφεύγει το κάπνισμα και το αλκοόλ και να επιλέγει μαλακές τροφές που θα τις μασάει καλά.
Τέλος, υπάρχουν ειδικά σπρέι για το μούδιασμα του λαιμού.
Σε σοβαρές περιπτώσεις, κατά τις οποίες η κατάποση είναι αδύνατη λόγω πόνου, συστήνεται η χορήγηση ορού για την αποφυγή προβλημάτων από την απώλεια βάρους.
Το χειρουργείο είναι η καταλληλότερη επιλογή όταν η οδυνοφαγία προκαλείται εξαιτίας καρκίνου.
