Με αφορμή πρόσφατες δημόσιες δηλώσεις του Προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, σχετικά με την υψηλή δόση ασπιρίνης που φέρεται να λαμβάνει, ο γενικός γιατρός και Γενικός Γραμματέας της Ελληνικής Ακαδημίας Γενικής/Οικογενειακής Ιατρικής, Ευάγγελος Φραγκούλης, επισημαίνει τι ισχύει σήμερα σύμφωνα με τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες για την πρωτογενή πρόληψη.
Τα καρδιαγγειακά νοσήματα εξακολουθούν να αποτελούν μία από τις κυριότερες αιτίες νοσηρότητας και θνησιμότητας παγκοσμίως. Η ασπιρίνη έχει καθιερωμένο και τεκμηριωμένο ρόλο στη δευτερογενή πρόληψη, δηλαδή σε άτομα που έχουν ήδη εκδηλώσει καρδιαγγειακή νόσο ή έχουν υποστεί κάποιο σχετικό επεισόδιο, όπως έμφραγμα, αγγειοπλαστική, bypass ή εγκεφαλικό. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο αντιθρομβωτικός της ρόλος συμβάλλει στη μείωση της πιθανότητας νέου επεισοδίου και στην επιβράδυνση της εξέλιξης της νόσου, με το όφελος να υπερτερεί γενικά του αυξημένου κινδύνου αιμορραγίας.
Αντίθετα, η χρήση της ασπιρίνης στην πρωτογενή πρόληψη, δηλαδή σε άτομα χωρίς προηγούμενο καρδιαγγειακό επεισόδιο με στόχο την αποτροπή της πρώτης εκδήλωσής του, αποτελεί εδώ και χρόνια αντικείμενο έντονης επιστημονικής συζήτησης. Οι νεότερες διεθνείς οδηγίες τείνουν να περιορίζουν τον ρόλο της, καθώς τα διαθέσιμα δεδομένα δείχνουν ότι η προληπτική της χρήση συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο αιμορραγίας – κυρίως από το γαστρεντερικό, αλλά και αιμορραγικού εγκεφαλικού – χωρίς σαφές καθαρό όφελος για όλους τους πληθυσμούς.
Ασπιρίνη: Η σημασία της εξατομικευμένης προσέγγισης
Το 2022, η Ομάδα Εργασίας Προληπτικών Υπηρεσιών των ΗΠΑ συνέστησε μια εξατομικευμένη προσέγγιση: η έναρξη ασπιρίνης μπορεί να εξεταστεί σε άτομα ηλικίας 40– 59 ετών με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο (άνω του 10% για δεκαετία), σε χαμηλή δόση 81 mg ημερησίως. Αντίθετα, αποθαρρύνεται η έναρξη σε άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω, καθώς σε μεγαλύτερες ηλικίες τα πιθανά οφέλη φαίνεται να εξουδετερώνονται από τον αυξημένο κίνδυνο αιμορραγίας.
Παράλληλα, για ασθενείς που ήδη λαμβάνουν ασπιρίνη, τα δεδομένα υποδεικνύουν ότι είναι εύλογο να επανεκτιμάται η συνέχιση της θεραπείας γύρω στην ηλικία των 75 ετών. Οι συστάσεις αυτές ευθυγραμμίζονται σε μεγάλο βαθμό με τις οδηγίες του 2019 από το Αμερικανικό Κολλέγιο Καρδιολογίας, οι οποίες αποθαρρύνουν τη συστηματική χρήση ασπιρίνης για πρωτογενή πρόληψη σε ενήλικες άνω των 70 ετών ή σε άτομα με αυξημένο κίνδυνο αιμορραγίας.
Σύμφωνα με τις ίδιες οδηγίες, η ασπιρίνη μπορεί να εξεταστεί μόνο σε επιλεγμένα άτομα ηλικίας 40–70 ετών με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο και χαμηλό αιμορραγικό κίνδυνο.
Ασπιρίνη VS Σύγχρονης ιατρικής φροντίδας για την καλύτερη πρόληψη υγείας
Ο μειωμένος ρόλος της ασπιρίνης στην πρωτογενή πρόληψη πιθανότατα αντανακλά και τη συνολική πρόοδο στη σύγχρονη ιατρική φροντίδα, όπως η καλύτερη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, η μείωση του καπνίσματος και ο αποτελεσματικότερος έλεγχος των λιπιδίων.
Παρά τις πιο συντηρητικές κατευθυντήριες οδηγίες, η εφαρμογή τους στην καθημερινή κλινική πράξη παραμένει ελλιπής. Εκτιμάται ότι το 25% έως 45% των ενηλίκων άνω των 40 ετών λαμβάνουν ασπιρίνη για πρωτογενή πρόληψη, συχνά χωρίς σαφή ιατρική ένδειξη, εκθέτοντας εκατομμύρια ανθρώπους σε κίνδυνο περιττής φαρμακευτικής βλάβης.
Μεταξύ των βασικών προκλήσεων συγκαταλέγονται η δυσκολία καταγραφής της χρήσης της, καθώς η ασπιρίνη διατίθεται χωρίς συνταγή, η αδυναμία σαφούς διάκρισης μεταξύ πρωτογενούς και δευτερογενούς πρόληψης, καθώς και οι παγιωμένες αντιλήψεις των ασθενών, οι οποίοι συχνά υπερεκτιμούν τα οφέλη και υποτιμούν τους κινδύνους, χωρίς να συζητούν τη χρήση της με τον γιατρό τους.
Σε αυτό το πλαίσιο, η πρόσφατη δημόσια δήλωση του Προέδρου Τραμπ υπέρ της μη τεκμηριωμένης χρήσης ασπιρίνης και μάλιστα σε δόση 325 mg, πολλαπλάσια της συνιστώμενης για προληπτικούς λόγους, προσθέτει μία ακόμη πρόκληση στη μάχη κατά της υπερβολικής και ακατάλληλης χρήσης του φαρμάκου.
Πηγή: ygeiamou.gr
