Μια αλλαγή στο στήθος δεν σημαίνει απαραίτητα κάτι ανησυχητικό. Μπορεί να σχετίζεται με τον κύκλο, ορμονικές μεταβολές ή μια καλοήθη κατάσταση. Παρ’ όλα αυτά, το να γνωρίζετε πώς είναι συνήθως το δικό σας στήθος βοηθά να παρατηρήσετε πιο γρήγορα κάτι διαφορετικό. Οι αυτοεξέταση μαστού οδηγίες δεν έχουν στόχο να σας αγχώσουν, αλλά να γίνουν μια απλή, σταθερή συνήθεια φροντίδας.
Η αυτοεξέταση δεν αντικαθιστά την κλινική εξέταση από γιατρό, τη μαστογραφία ή άλλες εξετάσεις προληπτικού ελέγχου που συστήνονται ανάλογα με την ηλικία και το ατομικό ή οικογενειακό ιστορικό. Είναι όμως ένας τρόπος να εξοικειωθείτε με το σώμα σας και να ζητήσετε έγκαιρα ιατρική γνώμη όταν κάτι επιμένει ή σας προβληματίζει.
Πότε είναι η καλύτερη στιγμή για αυτοεξέταση μαστού
Αν έχετε περίοδο, προτιμήστε να κάνετε την αυτοεξέταση λίγες ημέρες μετά το τέλος της, συνήθως 3 έως 5 ημέρες. Τότε το στήθος είναι συχνά λιγότερο πρησμένο, ευαίσθητο ή «οζώδες» εξαιτίας των ορμονών, άρα είναι πιο εύκολο να καταλάβετε τη φυσιολογική του υφή.
Αν δεν έχετε περίοδο, για παράδειγμα λόγω εμμηνόπαυσης, επιλέξτε μια συγκεκριμένη ημέρα κάθε μήνα, όπως την πρώτη ή την τελευταία. Η συνέπεια μετρά περισσότερο από την τέλεια ημερομηνία. Μπορείτε να βάλετε μια υπενθύμιση στο κινητό σας ώστε η πρακτική να μη χάνεται μέσα στους γρήγορους ρυθμούς της καθημερινότητας.
Στην εγκυμοσύνη και στον θηλασμό το στήθος αλλάζει αρκετά και μπορεί να είναι πιο ευαίσθητο ή πυκνό. Η παρατήρηση παραμένει χρήσιμη, αλλά κάθε νέο εύρημα, επίμονος πόνος, ερυθρότητα ή σκληρία χρειάζεται επικοινωνία με γυναικολόγο ή μαστολόγο, χωρίς να περιμένετε τον επόμενο έλεγχο.
Αυτοεξέταση μαστού: οδηγίες σε 3 στάδια
Χρειάζεστε μόνο λίγα λεπτά, έναν καθρέφτη και ηρεμία. Δεν προσπαθείτε να κάνετε διάγνωση. Παρατηρείτε αν το σώμα σας έχει αλλάξει σε σχέση με το συνηθισμένο του.
1. Παρατηρήστε το στήθος μπροστά στον καθρέφτη
Σταθείτε με τα χέρια χαλαρά στο πλάι. Κοιτάξτε το σχήμα, το μέγεθος και το περίγραμμα των μαστών. Είναι φυσιολογικό οι δύο μαστοί να μην είναι απόλυτα ίδιοι. Αυτό που αναζητάτε είναι μια νέα, εμφανής ασυμμετρία ή μια αλλαγή που δεν υπήρχε παλιότερα.
Στη συνέχεια, σηκώστε τα χέρια πάνω από το κεφάλι και παρατηρήστε ξανά. Έπειτα, ακουμπήστε τα χέρια στη μέση και πιέστε ελαφρά, ώστε να σφίξουν οι μύες του θώρακα. Δείτε αν εμφανίζεται κάποιο βαθούλωμα, «τράβηγμα» του δέρματος ή της θηλής, πρήξιμο, κοκκινίλα, εξάνθημα ή όψη που θυμίζει φλούδα πορτοκαλιού.
2. Ψηλαφήστε το στήθος όρθια
Για πολλές γυναίκες, η πιο άνετη στιγμή είναι στο ντους, όταν το δέρμα είναι βρεγμένο και τα δάχτυλα γλιστρούν πιο εύκολα. Χρησιμοποιήστε τις μαλακές άκρες από τα τρία μεσαία δάχτυλα του αντίθετου χεριού, όχι τις άκρες των νυχιών.
Εξετάστε τον αριστερό μαστό με το δεξί χέρι και αντίστροφα. Κάντε μικρές κυκλικές κινήσεις με ελαφριά, μέτρια και λίγο βαθύτερη πίεση. Έτσι ελέγχετε διαφορετικά επίπεδα του ιστού, χωρίς να προκαλείτε πόνο.
Επιλέξτε ένα σταθερό μοτίβο και ακολουθήστε το κάθε φορά. Μπορείτε να κινείστε κυκλικά από έξω προς τη θηλή, σε κάθετες γραμμές από την κλείδα προς το κάτω μέρος του στήθους ή σαν ακτίνες γύρω από τη θηλή. Δεν υπάρχει μία μόνο σωστή μέθοδος. Σημασία έχει να καλύπτετε ολόκληρη την περιοχή, από την κλείδα έως κάτω από τον μαστό και από το στέρνο έως τη μασχάλη.
Μην ξεχάσετε τη μασχάλη. Εκεί υπάρχουν λεμφαδένες και μια νέα διόγκωση, ιδιαίτερα αν επιμένει, είναι λόγος να ενημερώσετε τον γιατρό σας.
3. Ελέγξτε το στήθος ξαπλωμένη
Ξαπλώστε ανάσκελα και τοποθετήστε ένα μικρό μαξιλάρι ή μια διπλωμένη πετσέτα κάτω από τον δεξιό ώμο. Βάλτε το δεξί χέρι πίσω από το κεφάλι και ψηλαφήστε τον δεξιό μαστό με το αριστερό χέρι, ακολουθώντας το ίδιο μοτίβο κινήσεων. Μετά αλλάξτε πλευρά.
Η θέση αυτή απλώνει τον ιστό του μαστού πάνω στο θωρακικό τοίχωμα και μπορεί να κάνει πιο εύκολη την παρατήρηση περιοχών που δεν νιώθετε εξίσου καθαρά όρθια. Πιέστε απαλά τη θηλή μόνο αν παρατηρήσετε έκκριση στο σουτιέν ή στο δέρμα. Δεν χρειάζεται να την πιέζετε συστηματικά, καθώς αυτό από μόνο του μπορεί να προκαλέσει υγρό.
Ποιες αλλαγές χρειάζονται ιατρική εκτίμηση
Πολλές αλλαγές στον μαστό δεν είναι καρκίνος. Κύστεις, ινοαδενώματα, ορμονικές διακυμάνσεις και φλεγμονές είναι συχνά αίτια. Ωστόσο, μην προσπαθείτε να ερμηνεύσετε ένα νέο εύρημα μόνη σας και μην περιμένετε να περάσει επειδή δεν πονάει.
Επικοινωνήστε με γυναικολόγο, μαστολόγο ή τον γιατρό σας αν παρατηρήσετε ένα νέο εξόγκωμα ή σκληρό σημείο που δεν υποχωρεί μετά την περίοδο, αλλαγή στο μέγεθος ή στο σχήμα του ενός μαστού, επίμονη ερυθρότητα ή πάχυνση του δέρματος, νέα εισολκή της θηλής ή έκκριση από τη θηλή, ειδικά αν είναι αιματηρή ή εμφανίζεται χωρίς πίεση. Το ίδιο ισχύει για επίμονο, εντοπισμένο πόνο ή πρήξιμο στη μασχάλη.
Αν εμφανιστεί έντονη ερυθρότητα, θερμότητα, πρήξιμο και πυρετός, ιδιαίτερα στον θηλασμό, ζητήστε άμεσα ιατρική συμβουλή. Μπορεί να πρόκειται για μαστίτιδα, η οποία χρειάζεται αξιολόγηση και κατάλληλη αντιμετώπιση.
Τι δεν μπορεί να κάνει η αυτοεξέταση
Η αυτοεξέταση έχει αξία ως πρακτική εξοικείωσης με το στήθος, αλλά έχει και όρια. Κάποιες αλλοιώσεις είναι πολύ μικρές ή βρίσκονται σε σημείο που δεν γίνεται να ψηλαφηθεί. Για αυτό ο προληπτικός απεικονιστικός έλεγχος δεν πρέπει να παραλείπεται, ακόμη κι αν η αυτοεξέταση δεν δείχνει κάτι ασυνήθιστο.
Το πότε χρειάζεται μαστογραφία, υπερηχογράφημα ή νωρίτερη παρακολούθηση εξαρτάται από την ηλικία, την πυκνότητα των μαστών, το οικογενειακό ιστορικό και τυχόν γονιδιακούς παράγοντες. Μια γυναίκα με συγγενείς πρώτου βαθμού που είχαν καρκίνο μαστού ή ωοθηκών, για παράδειγμα, μπορεί να χρειάζεται διαφορετικό πλάνο ελέγχου. Η εξατομίκευση γίνεται με τον γιατρό, όχι με μια γενική οδηγία στο διαδίκτυο.
Μια συνήθεια φροντίδας, όχι ένας λόγος για φόβο
Δεν χρειάζεται να εξετάζετε το στήθος σας καθημερινά ή να ανησυχείτε για κάθε φυσιολογική ανομοιομορφία. Στόχος είναι να ξέρετε τι είναι συνηθισμένο για εσάς και να δίνετε προσοχή σε κάτι νέο που επιμένει. Η πρόληψη δεν βασίζεται στον πανικό, αλλά στη γνώση, στη συνέπεια και στην έγκαιρη επικοινωνία με έναν ειδικό όταν το σώμα σας ζητά να το ακούσετε.
