Η χρήση των προϊόντων υγιεινής της ευαίσθητης περιοχής, απαιτεί συμβατότητα με τη φυσιολογία του γεννητικού συστήματος της γυναίκας και ιδιαίτερη πρόνοια, ώστε να μην διαταράσσεται η ισορροπία αυτού, όσον αφορά τη φυσιολογική χλωρίδα, το pH και την απαραίτητη υγρασία.
Η φυσιολογική χλωρίδα του κόλπου
Υπό φυσιολογικές συνθήκες, ορισμένες περιοχές του γεννητικού συστήματος της γυναίκας όπως η ενδομήτρια κοιλότητα, οι σάλπιγγες, οι ωοθήκες, οι βαρθολίνειοι αδένες και οι αδένες του Skene, είναι στείρες μικροβίων, ενώ άλλες, όπως το αιδοίο, ο κόλπος και ο τράχηλος της μήτρας είναι εποικισμένα από ποικιλία μικροβίων, τα οποία δεν προκαλούν νόσο και αποτελούν τη φυσιολογική μικροβιακή χλωρίδα.
Η φυσιολογική χλωρίδα βρίσκεται σε δυναμική ισορροπία, υφιστάμενη συνεχείς μεταβολές στις διάφορες ηλικίες από τη γέννηση ως και την εμμηνόπαυση.
Ο κόλπος του νεογνού, πλούσιος σε γλυκογόνο, λόγω της επίδρασης των μητρικών οιστρογόνων, αποικίζεται γρήγορα από μικρόβια, τόσο του κόλπου της μητέρας κατά τον τοκετό, όσο και του περιβάλλοντος.
Μετά τη μείωση των μητρικών οιστρογόνων (και του γλυκογόνου), τα επιθηλιακά κύτταρα γίνονται λεπτά και ατροφικά, ενώ το pH από όξινο μεταπίπτει σε ουδέτερο.
Κατά την εφηβεία, με την εμμηναρχή και υπό την επίδραση της αύξησης του ρυθμού έκκρισης των οιστρογόνων, αρχίζει η παραγωγή των κολπικών και τραχηλικών εκκρίσεων.
Οι γαλακτοβάκιλλοι είναι υπεύθυνοι για τη μείωση του pH του περιβάλλοντος του κόλπου (κάτω του 4,7) μεταβολίζοντας το γλυκογόνο σε γαλακτικό οξύ.
Επιπλέον, κάποιοι γαλακτοβάκιλλοι παράγουν υπεροξείδιο του υδρογόνου, το οποίο δρα σαν ένα φυσικό απολυμαντικό που καταστρέφει ένα μεγάλο αριθμό παθογόνων μικροοργανισμών.
Κατά τη διάρκεια του εμμηνορυσιακού κύκλου παρατηρούνται ποσοτικές μεταβολές της χλωρίδας, με συνολική μείωση του αριθμού των μικροβίων (ιδιαίτερα των γαλακτοβάκιλλων).
Συγκεκριμένα στην πρώτη φάση (παραγωγική), υπάρχει σχετική αύξηση των ειδών του γένους Bacteroides, ενώ οι συγκεντρώσεις των αερόβιων ελαττώνονται κατά 100 φορές την εβδομάδα πριν την έναρξη της έμμηνου ρύσης.
Στην κύηση υπάρχει προοδευτική μείωση των αναερόβιων μικροβίων και ταυτόχρονα αύξηση των γαλακτοβάκιλλων, ενώ τα αερόβια μικρόβια παραμένουν σχετικά σταθερά, εκτός μόνο από μια σημαντική μείωση της E. Coli.
Ενδέχεται αλλαγές στο pH και στη συγκέντρωση του γλυκογόνου και η αυξημένη αγγείωση του κολπικού βλεννογόνου να συμβάλλουν στην παραπάνω διαμόρφωση.
Έξι εβδομάδες μετά τον τοκετό, η χλωρίδα έχει ήδη επιστρέψει στην προ της εγκυμοσύνης κατάσταση.
Τα χαρακτηριστικά του προϊόντος καθημερινής χρήσης
Ένα προϊόν κατάλληλο για καθημερινή χρήση θα πρέπει να έχει τα παρακάτω χαρακτηριστικά:
– Να είναι συμβατό με το pH της περιοχής (5 για γυναίκες στην αναπαραγωγική ηλικία, σχεδόν 7 για την προεφηβική ηλικία και σε γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση).
– Να μην διαταράσσει τον υδρολιπιδικό μανδύα της αιδοιοκολπικής χώρας (αλκαλικά σαπούνια και άλλα σκληρά καθαριστικά θα πρέπει να αποφεύγονται).
– Να μην περιέχει χρωστικές, αρωματικές ουσίες και ερεθιστικά συντηρητικά.
Προϊόντα περισσότερο όξινα από το ιδανικό, είναι ικανά να ευνοήσουν την ανάπτυξη μυκήτων του είδους Candida, στο οποίο οφείλονται και οι περισσότερες κολπίτιδες (καντιντιασική αιδοιοκολπίτιδα).
Όσον αφορά τις καλλυντικοτεχνικές μορφές που είναι διαθέσιμες υπάρχει μεγάλο εύρος επιλογών:
– Δερματολογικά σαπούνια σε πλάκα, κατάλληλα για την υγιεινή της ευαίσθητης περιοχής.
– Γέλες και γαλακτώματα.
– Αφροί καθαρισμού, οι οποίοι γίνονται καλύτερα ανεκτοί από τις γυναίκες κατά την εμμηνόπαυση, στις οποίες η βλεννογόνος στιβάδα είναι περισσότερο ευπαθής.
Διάφοροι ενυδατικοί και καταπραϋντικοί παράγοντες μπορούν να προταθούν συμπληρωματικά.
Οι συμβουλές κλειδιά
– Τόσο η μη επαρκής λήψη μέτρων υγιεινής, όσον αφορά τον καθαρισμό της ευαίσθητης περιοχής, όσο και η υπερβολική χρήση ακατάλληλων καθαριστικών παραγόντων, μπορούν να διαταράξουν τη φυσιολογική μικροβιακή χλωρίδα του κόλπου και να αποτελέσουν προδιαθεσικό παράγοντα για τον εποικισμό παθογόνων μικροβίων και την ανάπτυξη λοιμώξεων.
Το σκληρό νερό, οι πλύσεις με αλκαλικούς καθαριστικούς παράγοντες, το πλημμελές ξέπλυμα, μπορούν να διαταράξουν τον υδρολιπιδικό μανδύα της αιδοιοκολπικής περιοχής.
Είναι σημαντικό όλοι οι καθαριστικοί παράγοντες που χρησιμοποιούνται για την υγιεινή της γεννητικής περιοχής να απομακρύνονται εντελώς με προσεκτικό ξέπλυμα.
– Μία πλύση την ημέρα είναι αρκετή, περισσότερες πλύσεις ενδεχομένως χρειάζονται όταν επικρατούν συνθήκες έντονης εφίδρωσης.
– Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί η εφαρμογή περισσότερο σχολαστικών κανόνων υγιεινής για την ευαίσθητη περιοχή.
– Συστήνεται τακτική αλλαγή σερβιέτας ή ταμπόν κατά την έμμηνο ρύση και σχολαστικός καθαρισμός της γεννητικής περιοχής πριν από κάθε αλλαγή.
– Μετά τον τοκετό, εξαιτίας τραυματισμών, ερεθισμών, αλλά και την πτώση των επιπέδων των ορμονών, διαταράσσεται η μικροβιακή ισορροπία του κόλπου, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει στην πρόκληση λοιμώξεων.
Πέννυ Λαζογεώργου, Φαρμακοποιός, MSc
www.y-o.gr
