Το πλέξιμο θεωρούνταν για χρόνια μια δραστηριότητα που συνδέεται κυρίως με μεγαλύτερες ηλικίες. Ωστόσο, όλο και περισσότεροι ειδικοί αρχίζουν να το αντιμετωπίζουν ως μια πιθανή θεραπευτική πρακτική για την ψυχική υγεία. Προσωπικές μαρτυρίες αλλά και ορισμένες επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι το πλέξιμο – καθώς και το συγγενικό του, το βελονάκι – μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να ρυθμίσουν τα συναισθήματά τους και να περιορίσουν επιβλαβείς συνήθειες.
Η Amanda Wilson από τον Καναδά θυμάται ότι για χρόνια πάλευε με ψυχαναγκαστικές συμπεριφορές. Έπασχε από ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή και συνήθιζε να δαγκώνει τα νύχια της ή να πειράζει το δέρμα της μέχρι να δημιουργούνται πληγές. Όπως λέει, η κατάσταση άλλαξε όταν άρχισε να πλέκει. «Τώρα έχω όμορφα νύχια και υγιές δέρμα, επειδή πλέκω συνεχώς», εξηγεί.
Παρότι οι επιστημονικές έρευνες γύρω από το πλέξιμο είναι ακόμη περιορισμένες, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ενδιαφέροντα αποτελέσματα. Πολλές από τις μελέτες βασίζονται σε ερωτηματολόγια σε ανθρώπους που ήδη πλέκουν. Σε μία έρευνα του 2020, περίπου το 90% των συμμετεχόντων δήλωσε ότι το βελονάκι τους βοηθά να αισθάνονται πιο ήρεμοι.
Ο Carl Birmingham, καθηγητής ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο της Βρετανικής Κολομβίας, μελέτησε το πλέξιμο σε ένα κέντρο θεραπείας για γυναίκες με σοβαρές διατροφικές διαταραχές, όπως ανορεξία και βουλιμία. Οι συμμετέχουσες ακολουθούσαν αυστηρό θεραπευτικό πρόγραμμα, το οποίο συχνά τους προκαλούσε έντονο άγχος. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, περίπου το 75% δήλωσε ότι το πλέξιμο τις βοήθησε να μειώσουν τις αγχώδεις σκέψεις που σχετίζονταν με το φαγητό.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η επαναλαμβανόμενη κίνηση των χεριών παίζει σημαντικό ρόλο. Η κίνηση αριστερά-δεξιά ενεργοποιεί και τα δύο ημισφαίρια του εγκεφάλου και μπορεί να ενεργοποιήσει το παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα, το οποίο βοηθά το σώμα να χαλαρώσει μετά από στρεσογόνες καταστάσεις.
Το πλέξιμο μπορεί επίσης να λειτουργήσει ως μέσο αντικατάστασης επιβλαβών συνηθειών. Όταν κάποιος προσπαθεί να κόψει μια εξάρτηση, όπως το κάπνισμα, η ανάγκη για μια επαναλαμβανόμενη κίνηση παραμένει. Το πλέξιμο μπορεί να καλύψει αυτό το κενό, κρατώντας τα χέρια απασχολημένα και αποσπώντας την προσοχή.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση μιας 60χρονης εργαζόμενης στον χώρο της τεχνολογίας στην Καλιφόρνια, η οποία είχε καπνίσει για 46 χρόνια. Αφού δοκίμασε διάφορες μεθόδους χωρίς επιτυχία, αποφάσισε να παρακολουθήσει ένα μάθημα πλεξίματος. Όπως λέει, το πλέξιμο αντικατέστησε το «τελετουργικό» του τσιγάρου. Σε μια στιγμή έντονου στρες, αντί να καπνίσει, έπλεξε μερικές σειρές. Η επιθυμία για τσιγάρο εξαφανίστηκε. Σήμερα παραμένει χωρίς κάπνισμα για περισσότερα από δύο χρόνια.
Παρότι τα πρώτα ευρήματα είναι ενθαρρυντικά, οι επιστήμονες τονίζουν ότι χρειάζονται μεγαλύτερες και πιο αυστηρά σχεδιασμένες κλινικές μελέτες για να επιβεβαιωθούν τα οφέλη. Σε κάθε περίπτωση, το πλέξιμο έχει ήδη αποδειχθεί για πολλούς ανθρώπους ένας απλός, οικονομικός και δημιουργικός τρόπος χαλάρωσης – ακόμη κι αν το μόνο «παράπλευρο αποτέλεσμα» είναι μια συλλογή από κασκόλ και σκουφιά.
