Νέα επιστημονική μελέτη αποκαλύπτει ότι η στέρηση ύπνου δεν επηρεάζει μόνο τη διάθεση και τη συγκέντρωση, αλλά μπορεί να προκαλέσει δομική βλάβη στα εγκεφαλικά κύτταρα. Σύμφωνα με τα ευρήματα, η έλλειψη ύπνου διαταράσσει τη λειτουργία των ολιγοδενδροκυττάρων (των κυττάρων που παράγουν τη μυελίνη, το λιπώδες περίβλημα που προστατεύει τους νευρώνες).
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μια σειρά από πειράματα και αναλύσεις για να εντοπίσουν τις χημικές διαταραχές που προκαλούνται από την έλλειψη ύπνου. Η μυελίνη, η οποία αποτελείται σε μεγάλο βαθμό από λιπίδια, φάνηκε να επηρεάζεται άμεσα.
Σε MRI 185 υγιών εθελοντών, οι επιστήμονες επιβεβαίωσαν ότι η χειρότερη ποιότητα ύπνου συνδέεται με εξασθένιση της λευκής ουσίας, εύρημα που έχει καταγραφεί και σε προηγούμενες μελέτες.
Για να διερευνήσουν περαιτέρω την σύνδεση, οι ερευνητές πραγματοποίησαν πειράματα σε πειραματόζωα που δεν κοιμήθηκαν για δέκα ημέρες. Ενώ το μέγεθος των νευρικών ινών στον εγκέφαλο των ζώων παρέμεινε αμετάβλητο, η μυελίνη που περιβάλλει τον κορμό κάθε νευρώνα, ή άξονα, ήταν λεπτότερη σε σύγκριση με εκείνη μιας ομάδας ελέγχου.
Περαιτέρω πειράματα έδειξαν ότι η επικοινωνία μεταξύ συγκεκριμένων περιοχών του εγκεφάλου επιβραδύνθηκε κατά περίπου ένα τρίτο στα πειραματόζωα που δεν είχαν κοιμηθεί. Η στέρηση ύπνου οδήγησε επίσης σε μειωμένο συγχρονισμό μεταξύ των περιοχών του εγκεφάλου.
Οι άξονες είναι ζωτικής σημασίας για την νευρωνική επικοινωνία. Η στέρηση ύπνου οδηγεί σε λέπτυνση της μυελίνης, επιβραδύνοντας την επικοινωνία των νευρώνων και αυξάνοντας τον κίνδυνο πνευματικής κόπωσης, όπως παρατηρήθηκε σε δοκιμές μνήμης και άσκησης που πραγματοποιήθηκαν σε πειραματόζωα.
Η γενετική ανάλυση που πραγματοποιήθηκε σε πειραματόζωα αποκάλυψε ότι τα ολιγοδενδροκύτταρα δεν επεξεργάζονταν πλέον τη χοληστερόλη με την ίδια αποτελεσματικότητα όπως συνήθως.
Παρά τα ευρήματα, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι το μεγαλύτερο μέρος των δεδομένων προέρχεται από πειραματόζωα, γεγονός που σημαίνει ότι απαιτούνται μελλοντικές μελέτες για να επιβεβαιωθούν οι μηχανισμοί και στον άνθρωπο. Ακόμη κι έτσι, τα ευρήματα σκιαγραφούν ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον βιολογικό μονοπάτι μέσω του οποίου η έλλειψη ύπνου μπορεί να μας κάνει πιο αργούς, λιγότερο συγκεντρωμένους και πιο επιρρεπείς στη νοητική κόπωση.
Σε βάθος χρόνου, η κατανόηση αυτού του μηχανισμού θα μπορούσε να συμβάλει στην ανάπτυξη θεραπειών που περιορίζουν τις επιπτώσεις της χρόνιας στέρησης ύπνου, μιας κατάστασης που συνδέεται με πληθώρα προβλημάτων υγείας και επιβαρύνει χιλιάδες καθημερινά.
