Το πρωί μπορεί να ξυπνάτε με «βαρύ» σαγόνι, πονοκέφαλο στους κροτάφους ή δόντια που μοιάζουν πιο ευαίσθητα, χωρίς να καταλαβαίνετε την αιτία. Αν αναρωτιέστε «γιατί τρίζω δόντια το βράδυ;», δεν είστε οι μόνοι. Το νυχτερινό τρίξιμο ή σφίξιμο των δοντιών είναι πολύ συχνό και ονομάζεται βρουξισμός.
Πολλές φορές το αντιλαμβάνεται πρώτα ο άνθρωπος που κοιμάται δίπλα μας, από τον χαρακτηριστικό ήχο. Άλλες φορές δεν υπάρχει καθόλου θόρυβος, αλλά έντονο σφίξιμο της γνάθου. Αν και δεν είναι πάντα σημάδι σοβαρού προβλήματος, όταν επιμένει μπορεί να φθείρει τα δόντια, να επιβαρύνει τη γνάθο και να επηρεάσει την ποιότητα του ύπνου.
Γιατί τρίζω δόντια το βράδυ;
Ο βρουξισμός δεν έχει μία μόνο εξήγηση. Συνήθως είναι αποτέλεσμα συνδυασμού παραγόντων, γι’ αυτό και η λύση διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο. Το άγχος και η ψυχική ένταση θεωρούνται από τους πιο συχνούς επιβαρυντικούς παράγοντες. Η πίεση της ημέρας δεν «σβήνει» πάντα όταν πέφτουμε στο κρεβάτι και το σώμα μπορεί να την εκφράζει με σύσπαση των μυών της γνάθου.
Μπορεί επίσης να παίζει ρόλο η ποιότητα του ύπνου. Διακοπές στην αναπνοή, έντονο ροχαλητό και υπνική άπνοια έχουν συσχετιστεί με επεισόδια βρουξισμού σε ορισμένους ανθρώπους. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το τρίξιμο δεν είναι απλώς ένα οδοντιατρικό ζήτημα, αλλά ένα στοιχείο που χρειάζεται συνολική αξιολόγηση του ύπνου.
Η κατανάλωση καφεΐνης αργά το απόγευμα ή το βράδυ, το αλκοόλ και το κάπνισμα μπορεί επίσης να επιδεινώνουν το πρόβλημα. Το ίδιο μπορεί να συμβεί με ορισμένα φάρμακα, κυρίως όταν επηρεάζουν το νευρικό σύστημα ή τον ύπνο. Δεν σταματάμε ποτέ μια αγωγή χωρίς ιατρική συμβουλή, αλλά αξίζει να αναφέρουμε το σύμπτωμα στον γιατρό που την παρακολουθεί.
Σε αρκετούς ανθρώπους υπάρχει και ένας οδοντιατρικός παράγοντας, όπως ένας τρόπος που τα δόντια έρχονται σε επαφή και δυσκολεύει τη χαλαρή θέση της γνάθου. Ωστόσο, η σύγχρονη προσέγγιση δεν αποδίδει κάθε περίπτωση βρουξισμού αποκλειστικά στη «λάθος σύγκλειση». Ο οδοντίατρος θα αξιολογήσει την εικόνα συνολικά, μαζί με τον ύπνο, το στρες και τις φθορές που ήδη υπάρχουν.
Ποια σημάδια δείχνουν ότι μπορεί να τρίζετε τα δόντια σας
Το τρίξιμο συχνά περνά απαρατήρητο για μήνες. Υπάρχουν όμως ενδείξεις που αξίζει να προσέξετε: πόνος ή δυσκαμψία στη γνάθο μόλις ξυπνάτε, πονοκέφαλοι το πρωί, κούραση στους μύες του προσώπου και ευαισθησία στα δόντια σε κρύο ή ζεστό.
Ένα ακόμη σημάδι είναι η φθορά στις άκρες των δοντιών. Μπορεί να φαίνονται πιο επίπεδες, να έχουν μικρές ρωγμές ή να σπάνε ευκολότερα σφραγίσματα και στεφάνες. Ορισμένοι αισθάνονται ότι η γνάθος κάνει «κλικ», κολλάει ή πονάει όταν μασούν. Αυτά μπορεί να σχετίζονται με επιβάρυνση της κροταφογναθικής άρθρωσης, δηλαδή της άρθρωσης που ενώνει τη γνάθο με το κρανίο.
Δεν σημαίνει ότι κάθε πρωινός πονοκέφαλος οφείλεται στον βρουξισμό. Η ημικρανία, η ένταση στον αυχένα, η κακή στάση σώματος και άλλες αιτίες μπορεί να δίνουν παρόμοια συμπτώματα. Η παρατήρηση του μοτίβου είναι χρήσιμη: εμφανίζεται ο πόνος συστηματικά το πρωί; Σας έχει πει κάποιος ότι τρίζετε τα δόντια στον ύπνο; Βλέπετε αλλαγές στα δόντια σας;
Βρουξισμός στα παιδιά: χρειάζεται πάντα ανησυχία;
Πολλά παιδιά τρίζουν τα δόντια τους περιστασιακά, ιδιαίτερα σε φάσεις που αλλάζει η οδοντοφυΐα τους. Συχνά το φαινόμενο υποχωρεί μόνο του. Παρ’ όλα αυτά, ένας παιδοδοντίατρος πρέπει να ενημερωθεί αν το τρίξιμο είναι έντονο και συχνό, αν το παιδί παραπονιέται για πόνο, έχει πονοκεφάλους, δυσκολία στο μάσημα ή εμφανίζει σημαντική φθορά στα δόντια.
Η σύνδεση του παιδικού βρουξισμού με «σκουλήκια» είναι ένας διαδεδομένος μύθος. Το τρίξιμο από μόνο του δεν αποτελεί αξιόπιστο σημάδι παρασίτων. Αν υπάρχουν άλλα συμπτώματα, όπως επίμονος κνησμός, κοιλιακά ενοχλήματα ή αλλαγές στις κενώσεις, ο παιδίατρος είναι ο κατάλληλος άνθρωπος για καθοδήγηση.
Τι μπορείτε να κάνετε από σήμερα
Η αντιμετώπιση δεν είναι να προσπαθείτε να ελέγχετε τη γνάθο σας ενώ κοιμάστε. Στόχος είναι να μειωθούν οι παράγοντες που τροφοδοτούν την ένταση και να προστατευθούν τα δόντια από τη φθορά.
Ξεκινήστε με μια πιο ήρεμη προετοιμασία για ύπνο. Περιορίστε την καφεΐνη μετά το μεσημέρι, ειδικά αν είστε ευαίσθητοι, και αποφύγετε το αλκοόλ κοντά στην ώρα του ύπνου. Ένα ζεστό ντους, λίγες ήπιες διατάσεις για αυχένα και ώμους, χαμηλός φωτισμός ή μερικά λεπτά αργών αναπνοών μπορούν να βοηθήσουν το σώμα να κατεβάσει ρυθμούς.
Κατά τη διάρκεια της ημέρας, παρατηρήστε τη θέση της γνάθου σας. Σε κατάσταση χαλάρωσης, τα χείλη μπορούν να είναι κλειστά, αλλά τα δόντια δεν χρειάζεται να ακουμπούν μεταξύ τους. Αν πιάνετε τον εαυτό σας να σφίγγει τα δόντια μπροστά στην οθόνη, στην οδήγηση ή σε μια δύσκολη συζήτηση, αφήστε ελαφρά τη γνάθο και χαμηλώστε τους ώμους. Αυτή η μικρή συνήθεια δεν θεραπεύει μόνη της τον νυχτερινό βρουξισμό, αλλά μειώνει τη συνολική μυϊκή καταπόνηση.
Προσωρινά, ίσως βοηθήσει να αποφύγετε πολύ σκληρές ή κολλώδεις τροφές, τσίχλες και το δάγκωμα αντικειμένων, όταν η γνάθος είναι ερεθισμένη. Μια ζεστή κομπρέσα εξωτερικά στο μάγουλο μπορεί να ανακουφίσει την ένταση των μυών. Αν ο πόνος είναι έντονος ή παρατεταμένος, μην βασίζεστε μόνο σε παυσίπονα χωρίς επαγγελματική εκτίμηση.
Η αξία του νάρθηκα και τι δεν κάνει
Ο οδοντίατρος μπορεί να προτείνει έναν εξατομικευμένο νάρθηκα νυκτός, ένα ειδικό προστατευτικό που εφαρμόζει στα δόντια. Ο βασικός του ρόλος είναι να περιορίζει τις βλάβες από την τριβή και να κατανέμει καλύτερα τις δυνάμεις στη γνάθο. Για πολλούς ανθρώπους αποτελεί πολύτιμο μέρος της αντιμετώπισης.
Ο νάρθηκας, όμως, δεν είναι πάντα «θεραπεία» της αιτίας. Μπορεί να προστατεύει τα δόντια, αλλά η διαχείριση του στρες, η φροντίδα του ύπνου ή η διερεύνηση πιθανής άπνοιας παραμένουν εξίσου σημαντικές. Αποφύγετε τα έτοιμα προστατευτικά που αγοράζονται χωρίς αξιολόγηση, ειδικά αν έχετε πόνο στη γνάθο ή ορθοδοντικές εργασίες. Η κακή εφαρμογή μπορεί να είναι άβολη και σε κάποιες περιπτώσεις να επιβαρύνει το πρόβλημα.
Πότε να κλείσετε ραντεβού με ειδικό
Ένας οδοντιατρικός έλεγχος είναι καλή ιδέα όταν το τρίξιμο ακούγεται συχνά, όταν ξυπνάτε με πόνο ή όταν βλέπετε φθορά, σπασίματα και αυξημένη ευαισθησία στα δόντια. Ο οδοντίατρος μπορεί να εντοπίσει σημάδια που δεν φαίνονται εύκολα στον καθρέφτη και να προτείνει την κατάλληλη προστασία.
Αν συνυπάρχουν δυνατό ροχαλητό, παύσεις στην αναπνοή που παρατηρεί ο σύντροφος, έντονη υπνηλία μέσα στην ημέρα ή πρωινοί πονοκέφαλοι, συζητήστε το και με γιατρό που ασχολείται με τον ύπνο. Επίσης, αν η γνάθος κλειδώνει, ο πόνος είναι έντονος ή το άνοιγμα του στόματος περιορίζεται, χρειάζεται πιο άμεση αξιολόγηση.
Το νυχτερινό τρίξιμο δεν είναι κάτι που πρέπει απλώς να συνηθίσετε. Με λίγη παρατήρηση, καλύτερες συνήθειες ύπνου και τη σωστή καθοδήγηση, μπορείτε να προστατεύσετε τόσο το χαμόγελό σας όσο και την ξεκούραση που χρειάζεται το σώμα σας κάθε βράδυ.
