Στη σύγχρονη εποχή, η απλή πράξη να μιλήσουμε σε έναν άγνωστο έχει σχεδόν εξαφανιστεί. Είτε πρόκειται για την εξάρτηση από τα κινητά μας τηλέφωνα, την άνοδο της τηλεργασίας ή τη δημοτικότητα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, οι συνομιλίες με αγνώστους φαίνονται να ανήκουν στο παρελθόν.
Ωστόσο, υπάρχει κάτι θεμελιωδώς ανθρώπινο στο να ξεκινάμε μια συζήτηση με κάποιον που δεν γνωρίζουμε – κάτι που αν το αφήσουμε να φύγει, μπορεί να οδηγήσει σε περισσότερη απομόνωση και διαίρεση στην κοινωνία μας.
Αυτές οι συζητήσεις μπορεί να μην είναι τόσο σημαντικές, αλλά συνήθως αφήνουν μια αίσθηση σύνδεσης και θέρμης, υπενθυμίζοντάς μου την αξία των μικρών αυτών συζητήσεων με αγνώστους.
Ωστόσο, αυτή η βασική ανθρώπινη αλληλεπίδραση φαίνεται να εξαφανίζεται από τη ζωή μας. Η εμφάνιση των ακουστικών με ακύρωση θορύβου, η υπερβολική εξάρτηση από τα κινητά τηλέφωνα και τα μενού αφής που αντικαθιστούν την ανθρώπινη αλληλεπίδραση, έχουν συμβάλει σε μια κοινωνία όπου η συνομιλία με άγνωστους δεν είναι απλώς σπάνια, αλλά θεωρείται άβολη ή ακατάλληλη.
Ποιο είναι λοιπόν το πρόβλημα και τι χάνεται σε αυτή τη διαδικασία;
Η βασική αιτία φαίνεται να είναι αυτό που λέγεται “ενίσχυση κοινωνικών κανόνων”. Αν κανείς δεν μας μιλά, αισθανόμαστε ότι και εμείς δεν πρέπει να μιλήσουμε σε κανέναν. Έτσι, δημόσιοι χώροι όπως καφετέριες, λεωφορεία ή χώρους αναμονής που κάποτε ήταν γεμάτοι με μικρές συζητήσεις, έχουν μετατραπεί σε χώρους σιωπής. Ο φόβος της απόρριψης, της υπέρβασης ορίων ή ακόμη και της αμηχανίας κατά την ανταπόκριση σε μια προσέγγιση μπορεί να μας αποτρέψει από το να ξεκινήσουμε μια συζήτηση. Άλλοι επιλέγουν να αποφεύγουν τις μικρές συνομιλίες εντελώς, επικαλούμενοι λόγους όπως η εσωστρέφεια, η δυσφορία με την επαφή με τα μάτια ή η αποστροφή τους για τις ανούσιες συζητήσεις.
Ωστόσο, οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι αυτή η αποφυγή τέτοιων αλληλεπιδράσεων μπορεί να έχει βαθύτερες συνέπειες. Ο Δρ. Ράνγκαν Τσάτερτζι, συγγραφέας και ειδικός στην ευημερία, αναφέρει ότι ενδέχεται να μεγαλώνουμε μια γενιά νέων ανθρώπων που δυσκολεύονται με τις βασικές δεξιότητες επικοινωνίας και την αυτοεκτίμηση. Όπως επισημαίνει η ψυχολόγος Έστερ Περέλ, μιλάμε για μια “παγκόσμια ύφεση στις σχέσεις”, όπου η πρακτική της συζήτησης, ακόμα και σε βασικό επίπεδο, μειώνεται.
Αυτή η τάση επηρεάζει όχι μόνο τους νέους, αλλά και ολόκληρες κοινότητες. Η ερευνήτρια Τζιλιαν Σάνστρομ τονίζει τη σημασία των “μικρών, ανθρώπινων πράξεων” στην εργασία της για την ευγένεια. Αυτές οι μικρές χειρονομίες—να πούμε “γειά”, να σχολιάσουμε τον καιρό ή να ρωτήσουμε για τη μέρα κάποιου—μας υπενθυμίζουν τη συνδεσιμότητα και την κοινότητα. Αλλά έχουμε γίνει τόσο βυθισμένοι στις ψηφιακές οθόνες που αποτυγχάνουμε να συνειδητοποιήσουμε πόσο σημαντικές είναι αυτές οι απλές αλληλεπιδράσεις.
Μια πρόσφατη μελέτη από το Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια διαπίστωσε ότι οι άνθρωποι συχνά υποτιμούν πόσο θα απολαύσουν μια συνομιλία με έναν άγνωστο. Είναι εύκολο να επικεντρωθούμε στις πιθανές δυσκολίες—τι θα γίνει αν ο άλλος δεν απαντήσει ή νιώσουμε άβολα; Ωστόσο, αυτές οι φοβίες σπάνια υλοποιούνται. Το μόνο που χρειάζεται είναι να ρίξουμε τους τόνους και να μην το κάνουμε τόσο μεγάλο ζήτημα. Μπορεί να ξεκινήσει με μια απλή παρατήρηση: “Κρύο σήμερα, ε;”. Δεν ζητάμε κάποιον να μας συνοδεύσει σε μια αποστολή για την ειρήνη του κόσμου.
Η απλή συνομιλία μπορεί να μην αλλάξει τη ζωή μας δραματικά, αλλά η έλλειψή της μπορεί να αλλάξει δραματικά την ανθρώπινη ζωή όπως τη γνωρίζουμε. Σε έναν κόσμο γεμάτο έντονη και συχνά περιττή διαίρεση, η μικρή συζήτηση είναι μια δωρεάν και ίσως ανεκτίμητη υπενθύμιση της κοινής μας ανθρωπιάς. Αν εγκαταλείψουμε την επικοινωνία με τους ξένους, αν συνεχίσουμε να κρύβουμε πίσω από τις οθόνες, οι συνέπειες θα είναι τραγικές. Ίσως να είμαστε ήδη στο χείλος αυτής της αλλαγής. Ας κάνουμε το πρώτο βήμα και να ξεκινήσουμε μια συζήτηση προτού να είναι αργά.
