«Είναι η ηλικία σου, θα περάσει». Πόσες γυναίκες δεν έχουν ακούσει αυτή τη φράση όταν περιέγραψαν στον γιατρό, στην οικογένεια ή στις φίλες τους ότι δεν αισθάνονται καλά; Η εμμηνόπαυση είναι μια φυσιολογική φάση της ζωής, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι οφείλουμε να υποφέρουμε σιωπηλά. Το «φυσιολογικό» δεν είναι πάντα και «ανεκτό». Ας δούμε τι δεν πρέπει να αποδεχόμαστε αδιαμαρτύρητα.
1. Η αιμορραγία πριν και μετά την εμμηνόπαυση
Αν έχουν περάσει 12 μήνες χωρίς περίοδο και εμφανιστεί αιμορραγία, έστω και ελαφριά, δεν είναι κάτι που αφήνουμε να περάσει. Η μετεμμηνοπαυσιακή αιμορραγία χρειάζεται πάντα ιατρικό έλεγχο. Πολλές φορές οφείλεται σε ακίνδυνα αίτια, όμως μπορεί να είναι και σημάδι κάτι σοβαρότερου, και η έγκαιρη διάγνωση κάνει τεράστια διαφορά.
Στην περιεμμηνόπαυση οι κύκλοι αλλάζουν: γίνονται πιο αραιοί, πιο συχνοί ή πιο ακανόνιστοι. Αυτό είναι αναμενόμενο. Δεν είναι όμως αναμενόμενο να χάνεις τόσο αίμα που η καθημερινότητά σου να διαταράσσεται.
Αξίζει να ζητήσεις ιατρική εκτίμηση αν:
- Η αιμορραγία διαρκεί πάνω από 7 ημέρες.
- Οι κύκλοι σου έρχονται πιο συχνά από κάθε 21 ημέρες.
- Έχεις κηλίδες ή αιμορραγία ανάμεσα στις περιόδους ή μετά την επαφή.
- Νιώθεις ζάλη, εξάντληση, ωχρότητα ή δύσπνοια, που μπορεί να δείχνουν αναιμία.
Η έντονη ή ασυνήθιστη αιμορραγία πρέπει να ελέγχεται, ώστε να αποκλειστούν και σοβαρότερα αίτια, όπως η υπερπλασία του ενδομητρίου. Ο έλεγχος μπορεί να περιλαμβάνει γυναικολογική εξέταση, υπερηχογράφημα, εξετάσεις αίματος και, όπου χρειάζεται, περαιτέρω έλεγχο του ενδομητρίου.
2. Η συνεχής κόπωση και η διαταραχή του ύπνου
Οι ιδρώτες τη νύχτα και οι αϋπνίες δεν είναι απλώς ενοχλητικοί. Ο χρόνιος κακός ύπνος επηρεάζει τη διάθεση, τη συγκέντρωση, το βάρος και την καρδιακή υγεία. Αν ξυπνάς καθημερινά εξαντλημένη, αξίζει να το συζητήσεις με τον γιατρό σου και να μην το αποδώσεις απλώς στην ηλικία.
3. Η κατάθλιψη και το άγχος
Οι ορμονικές διακυμάνσεις μπορούν να επηρεάσουν έντονα την ψυχική υγεία. Η έντονη θλίψη, οι κρίσεις πανικού, η απώλεια ενδιαφέροντος για τα πάντα ή οι σκέψεις απελπισίας δεν είναι «απλώς νεύρα της εμμηνόπαυσης». Είναι σοβαρά συμπτώματα που χρειάζονται υποστήριξη από ψυχολόγο ή ψυχίατρο, ανάλογα με την περίπτωση.
4. Ο πόνος και η ξηρότητα στην ερωτική επαφή
Ένα από τα πιο αθέατα προβλήματα είναι το ουρογεννητικό σύνδρομο της εμμηνόπαυσης, που περιλαμβάνει συμπτώματα όπως κολπική ξηρότητα, κάψιμο, πόνο στη σεξουαλική επαφή, επαναλαμβανόμενες ουρολοιμώξεις και επιτακτική ούρηση.
Πολλές γυναίκες το κρύβουν από ντροπή. Δεν υπάρχει λόγος. Είναι ιατρικό πρόβλημα με πολύ καλές θεραπευτικές επιλογές, όπως τοπικά σκευάσματα, που συχνά βοηθούν θεαματικά.
5. Η νοητική ομίχλη (brain fog)
Η δυσκολία συγκέντρωσης, η αίσθηση ότι «ξεχνάω λέξεις» ή η ομίχλη στη σκέψη (brain fog) είναι συχνά αναφερόμενα συμπτώματα. Δεν πρέπει όμως να τα προσπερνάμε με ένα αστείο. Αν σε ανησυχούν ή επηρεάζουν την καθημερινότητά σου, ζήτα αξιολόγηση.
6. Οι πόνοι στις αρθρώσεις και η απώλεια οστικής μάζας
Η πτώση των οιστρογόνων επιταχύνει την απώλεια οστού. Η οστεοπόρωση δεν δίνει συμπτώματα μέχρι να συμβεί κάταγμα. Γι’ αυτό η μέτρηση οστικής πυκνότητας, όταν ενδείκνυται, η επαρκής πρόσληψη ασβεστίου και βιταμίνης D και η άσκηση με αντιστάσεις δεν είναι πολυτέλεια, αλλά πρόληψη.
7. Η αγνόηση της καρδιαγγειακής υγείας
Μετά την εμμηνόπαυση ο καρδιαγγειακός κίνδυνος των γυναικών αυξάνεται σημαντικά. Η χοληστερόλη, η πίεση και το σάκχαρο χρειάζονται τακτική παρακολούθηση. Η εμμηνόπαυση είναι η κατάλληλη στιγμή για έναν πλήρη έλεγχο.
8. Το να μη σε παίρνουν στα σοβαρά
Ίσως το πιο σημαντικό: δεν είναι φυσιολογικό να σε απορρίπτουν με ένα «είναι της ηλικίας». Δικαιούσαι ενημέρωση για όλες τις επιλογές, από τον τρόπο ζωής και τη διατροφή μέχρι την ορμονική θεραπεία υποκατάστασης, που για πολλές γυναίκες είναι ασφαλής και αποτελεσματική όταν ξεκινά σωστά και εξατομικευμένα. Αν ο γιατρός σου δεν ακούει, μπορείς να ζητήσεις δεύτερη γνώμη.
Για δεκαετίες η εμμηνόπαυση ήταν θέμα ταμπού. Αυτό αλλάζει, και πρέπει να συνεχίσουμε να μιλάμε ανοιχτά, στο σπίτι, στη δουλειά, με τις φίλες μας. Όσο πιο φυσιολογικό γίνεται να συζητάμε, τόσο λιγότερο «φυσιολογικό» θα είναι να υποφέρουμε.
Η εμμηνόπαυση δεν είναι ασθένεια, ούτε το τέλος της ζωντάνιας. Είναι μετάβαση. Και σε κάθε μετάβαση αξίζει να έχεις φροντίδα, πληροφόρηση και υποστήριξη. Αν κάτι σε ταλαιπωρεί, δεν το «κουβαλάς» απλά. Το συζητάς, το διερευνάς, το αντιμετωπίζεις.
Αθανασία Παππά, Πρόεδρος ΕΛΕΤΕΜ – Επισκέπτρια Υγείας
