Οι φωνές προς τα παιδιά αποτελούν ένα συχνό φαινόμενο στην καθημερινότητα πολλών οικογενειών. Η κούραση, το άγχος και οι απαιτήσεις της σύγχρονης ζωής συχνά οδηγούν τους γονείς σε έντονες αντιδράσεις. Όμως, τι συμβαίνει πραγματικά στο παιδί όταν του φωνάζουμε; Πώς επηρεάζεται η παιδική ψυχολογία, η αυτοεκτίμηση και η συναισθηματική του ανάπτυξη;
Τα παιδιά δεν είναι προγραμματισμένα σαν ρομπότ. Κάνουν λάθη, δοκιμάζουν όρια και μαθαίνουν μέσα από αυτά. Οι φωνές, όμως, δεν λειτουργούν παιδαγωγικά και συχνά αφήνουν βαθύτερα συναισθηματικά αποτυπώματα.
Πώς νιώθει το παιδί όταν του φωνάζουν οι γονείς
- Νιώθει ότι δεν το αγαπούν αρκετά
Η άνευ όρων αγάπη είναι βασική ανάγκη κάθε παιδιού. Όταν ο γονέας φωνάζει, το παιδί δυσκολεύεται να ξεχωρίσει την πράξη από την αξία του εαυτού του. Έτσι, συχνά ερμηνεύει τις φωνές ως έλλειψη αγάπης ή αποδοχής.
- Φόβος & ενοχές
Το παιδί δεν θέλει να απογοητεύει τους γονείς του. Οι φωνές του προκαλούν φόβο, άγχος και ενοχές. Σε ακραίες περιπτώσεις, μπορεί να αναπτύξει φόβο εγκατάλειψης ή συναισθηματική ανασφάλεια.
- Χαμηλή αυτοεκτίμηση
Οι φωνές βιώνονται ως μορφή λεκτικής επιβολής. Το παιδί αισθάνεται «μικρό», ανίσχυρο και ανεπαρκές. Μακροπρόθεσμα, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλή αυτοεκτίμηση και δυσκολίες στη μάθηση και στην κοινωνικοποίηση.
- Στρες και συναισθηματικό «κλείσιμο»
Οι φωνές ενεργοποιούν τις ορμόνες του στρες, με αποτέλεσμα το παιδί να «παγώνει» συναισθηματικά. Δεν ακούει, δεν μαθαίνει και αποσύρεται. Έτσι δημιουργείται συναισθηματική απόσταση ανάμεσα σε γονέα και παιδί.
- Μίμηση θυμωμένης συμπεριφοράς
Τα παιδιά μαθαίνουν κυρίως μέσα από το παράδειγμα. Όταν ο γονέας ή η οικογένεια γενικότερα διαχειρίζεται τις δυσκολίες με φωνές, το παιδί υιοθετεί τον θυμό ως τρόπο επίλυσης συγκρούσεων.
Τι συμβαίνει όταν φωνάζουμε στα παιδιά: Τι δείχνουν οι επιστημονικές έρευνες
Σύμφωνα με έρευνες των Πανεπιστημίων του Pittsburgh και του Michigan, τα παιδιά που μεγαλώνουν με συχνές φωνές και σκληρή λεκτική κριτική εμφανίζουν περισσότερα προβλήματα συμπεριφοράς και αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καταθλιπτικών συμπτωμάτων στην εφηβεία.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς αντί να φωνάζουν
- Διαχείριση θυμού και έντασης
Ο έλεγχος του τόνου της φωνής είναι κρίσιμος, καθώς τα παιδιά αντιλαμβάνονται τη συναισθηματική φόρτιση ακόμα και από πολύ μικρή ηλικία.
- Ζητάμε συγγνώμη όταν ξεφεύγουμε
Η συγγνώμη δεν μειώνει τον γονέα αλλά αντίθετα, διδάσκει υπευθυνότητα και ενσυναίσθηση.
- Φωνάζουμε μόνο σε πραγματικό κίνδυνο
Οι ειδικοί συμφωνούν ότι οι φωνές δικαιολογούνται μόνο όταν υπάρχει άμεσος κίνδυνος για τη σωματική ασφάλεια του παιδιού. Πάντα, όμως, ακολουθεί ήρεμη συζήτηση.
Οι φωνές δεν πειθαρχούν, πληγώνουν. Η ήρεμη επικοινωνία, η συνέπεια και η ενσυναίσθηση αποτελούν τα πιο ισχυρά εργαλεία διαπαιδαγώγησης και ενίσχυσης της ψυχικής υγείας του παιδιού.
