Ένα παιδί που πέφτει, βήχει απότομα την ώρα του φαγητού ή ανεβάζει πυρετό μέσα στη νύχτα μπορεί να πανικοβάλει κάθε γονιό. Ο οδηγός πρώτων βοηθειών παιδιών δεν αντικαθιστά τον παιδίατρο ή την εκπαίδευση από πιστοποιημένο φορέα. Σας βοηθά όμως να αναγνωρίζετε γρήγορα τι συμβαίνει, να κάνετε τις σωστές πρώτες κινήσεις και να ξέρετε πότε χρειάζεται άμεση βοήθεια.
Το πιο χρήσιμο που μπορείτε να προσφέρετε σε μια επείγουσα στιγμή είναι η ψυχραιμία. Παρατηρήστε το παιδί, ελέγξτε αν αναπνέει και αν ανταποκρίνεται όταν του μιλάτε. Αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος για τη ζωή του, καλέστε το 112 χωρίς καθυστέρηση. Μην αφήνετε ποτέ μόνο ένα παιδί που δυσκολεύεται να αναπνεύσει, έχει χάσει τις αισθήσεις του ή έχει υποστεί σοβαρό τραυματισμό.
Οδηγός πρώτων βοηθειών παιδιών: τι να έχετε έτοιμο
Το φαρμακείο του σπιτιού δεν χρειάζεται να είναι γεμάτο προϊόντα. Χρειάζεται να είναι καθαρό, προσβάσιμο στους ενήλικες αλλά κλειδωμένο μακριά από παιδιά, και να ελέγχεται τακτικά για ληγμένα σκευάσματα. Κρατήστε μέσα αποστειρωμένες γάζες, επιδέσμους, αυτοκόλλητα επιθέματα, φυσιολογικό ορό, αντισηπτικό κατάλληλο για το δέρμα, θερμόμετρο, γάντια μιας χρήσης, ψυχρό επίθεμα και ένα μικρό ψαλιδάκι με στρογγυλεμένες άκρες.
Εξίσου χρήσιμη είναι μια σημείωση με το βάρος του παιδιού, τυχόν αλλεργίες, χρόνια νοσήματα, φάρμακα που λαμβάνει και τα τηλέφωνα του παιδιάτρου. Η δοσολογία των αντιπυρετικών στα παιδιά βασίζεται συνήθως στο βάρος και όχι μόνο στην ηλικία. Μη δίνετε φάρμακο επειδή «έτσι κάνατε παλιότερα» ή επειδή το πρότεινε κάποιος άλλος γονιός. Ακολουθείτε την οδηγία του παιδιάτρου και του φύλλου οδηγιών.
Πρώτα κοιτάμε το παιδί, μετά τον τραυματισμό
Ένα μικρό κόψιμο μπορεί να φαίνεται εντυπωσιακό επειδή αιμορραγεί, ενώ ένα χτύπημα στο κεφάλι ίσως να μην αφήνει εμφανές σημάδι. Για αυτό αξιολογήστε πρώτα τη γενική εικόνα: αναπνέει άνετα; έχει φυσιολογικό χρώμα; μιλά, κλαίει ή αντιδρά όπως συνήθως; δείχνει υπερβολικά νωθρό ή συγχυσμένο;
Αν το παιδί είναι αναίσθητο αλλά αναπνέει, καλέστε άμεσα το 112 και ακολουθήστε τις οδηγίες του τηλεφωνητή. Αν δεν αναπνέει φυσιολογικά ή δεν ανταποκρίνεται, ζητήστε επείγουσα βοήθεια και ξεκινήστε καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση μόνο αν γνωρίζετε την τεχνική ή καθοδηγείστε τηλεφωνικά. Ένα πιστοποιημένο σεμινάριο πρώτων βοηθειών για βρέφη και παιδιά είναι από τις πιο ουσιαστικές προληπτικές κινήσεις για κάθε οικογένεια.
Πνιγμονή: πότε ο βήχας είναι καλό σημάδι
Όταν ένα παιδί βήχει δυνατά, κλαίει ή μιλάει, ο αεραγωγός του δεν είναι πλήρως κλειστός. Ενθαρρύνετέ το να συνεχίσει να βήχει και παραμείνετε δίπλα του. Μην βάζετε τα δάχτυλά σας στο στόμα του αν δεν βλέπετε καθαρά το αντικείμενο, γιατί μπορεί να το σπρώξετε βαθύτερα.
Αν δεν μπορεί να βήξει, να μιλήσει ή να αναπνεύσει, πρόκειται για επείγον περιστατικό. Καλέστε το 112 ή ζητήστε από κάποιον άλλο να καλέσει, ενώ εφαρμόζετε τις τεχνικές αντιμετώπισης πνιγμονής που αντιστοιχούν στην ηλικία του παιδιού. Για βρέφη κάτω του ενός έτους δεν εφαρμόζονται οι κοιλιακές ωθήσεις. Χρειάζονται ειδικοί χειρισμοί, με χτυπήματα στην πλάτη και θωρακικές ωθήσεις, γι’ αυτό η πρακτική εκπαίδευση είναι καθοριστική.
Η πρόληψη μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο. Τα μικρά παιδιά πρέπει να τρώνε καθιστά και με επίβλεψη, χωρίς παιχνίδι ή τρέξιμο. Κόψτε τροφές όπως σταφύλια και ντοματίνια κατά μήκος, αποφύγετε ολόκληρους ξηρούς καρπούς στις μικρές ηλικίες και κρατήστε μικρά αντικείμενα, μπαταρίες-κουμπιά και μαγνήτες μακριά από την πρόσβασή τους.
Πυρετός: ανακουφίζουμε το παιδί, δεν κυνηγάμε μόνο τον αριθμό
Ο πυρετός είναι συχνά μέρος της άμυνας του οργανισμού απέναντι σε μια λοίμωξη. Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία δεν είναι μόνο η ένδειξη του θερμομέτρου, αλλά η συνολική κατάσταση του παιδιού. Πίνει υγρά; ουρεί; έχει επαφή με το περιβάλλον; αναπνέει άνετα;
Ντύστε το ελαφρά, προσφέρετε συχνά υγρά και κρατήστε το σε άνετο, όχι υπερβολικά ζεστό δωμάτιο. Μη χρησιμοποιείτε παγωμένο νερό, οινόπνευμα ή ξίδι στο δέρμα, καθώς μπορεί να προκαλέσουν δυσφορία ή να είναι επικίνδυνα. Χορηγήστε αντιπυρετικό μόνο όπως έχει συστήσει ο παιδίατρος για το συγκεκριμένο παιδί.
Επικοινωνήστε άμεσα με γιατρό όταν ο πυρετός αφορά βρέφος μικρότερο των τριών μηνών, όταν συνοδεύεται από δυσκολία στην αναπνοή, έντονη υπνηλία, εξάνθημα που δεν ξεθωριάζει με πίεση, αυχενική δυσκαμψία, συνεχείς εμετούς ή σημάδια αφυδάτωσης. Επίσης, ένας σπασμός με πυρετό χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση. Κατά τη διάρκειά του μην βάζετε τίποτα στο στόμα του παιδιού και μην προσπαθείτε να το συγκρατήσετε. Απομακρύνετε αντικείμενα γύρω του, γυρίστε το προσεκτικά στο πλάι όταν είναι εφικτό και καλέστε βοήθεια.
Κοψίματα, αιμορραγία και εγκαύματα
Για ένα μικρό κόψιμο, πλύνετε πρώτα τα χέρια σας και ξεπλύνετε την περιοχή με άφθονο καθαρό τρεχούμενο νερό. Πιέστε σταθερά με καθαρή γάζα μέχρι να σταματήσει η αιμορραγία και καλύψτε το τραύμα. Αν η αιμορραγία είναι έντονη, δεν σταματά με συνεχή πίεση ή το τραύμα είναι βαθύ, χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση.
Στα εγκαύματα, το πρώτο βήμα είναι δροσερό τρεχούμενο νερό για περίπου 20 λεπτά, εφόσον είναι δυνατόν. Αφαιρέστε ρούχα ή κοσμήματα κοντά στην περιοχή μόνο αν δεν έχουν κολλήσει στο δέρμα. Μην βάζετε πάγο, λάδι, οδοντόκρεμα ή κρέμες χωρίς ιατρική οδηγία και μην σπάτε φουσκάλες. Εγκαύματα στο πρόσωπο, στα χέρια, στα γεννητικά όργανα, στις αρθρώσεις ή όσα είναι μεγάλα και με φουσκάλες χρειάζονται άμεση ιατρική βοήθεια.
Αν το παιδί εκτεθεί σε χημικό προϊόν, ξεπλύνετε την περιοχή με άφθονο νερό και ακολουθήστε αμέσως τις οδηγίες των υπηρεσιών επείγουσας βοήθειας. Σε περίπτωση κατάποσης καθαριστικού, φαρμάκου ή άλλης ουσίας, μη προκαλέσετε εμετό και μην του δώσετε κάτι να πιει χωρίς επαγγελματική καθοδήγηση. Κρατήστε τη συσκευασία του προϊόντος για να δώσετε ακριβείς πληροφορίες.
Χτύπημα στο κεφάλι: πότε παρακολουθούμε και πότε φεύγουμε για γιατρό
Τα περισσότερα μικρά χτυπήματα στο κεφάλι καταλήγουν σε ένα καρούμπαλο και λίγα δάκρυα. Βάλτε ένα ψυχρό επίθεμα τυλιγμένο σε πετσέτα για σύντομα διαστήματα και παρατηρήστε το παιδί. Δεν χρειάζεται να το κρατάτε ξύπνιο με το ζόρι, αλλά χρειάζεται να μπορείτε να ελέγξετε ότι ξυπνά και ανταποκρίνεται φυσιολογικά.
Ζητήστε άμεση ιατρική εκτίμηση αν έχασε τις αισθήσεις του, κάνει επαναλαμβανόμενους εμετούς, εμφανίζει έντονο ή επιδεινούμενο πονοκέφαλο, ασυνήθιστη υπνηλία, σύγχυση, δυσκολία στο περπάτημα, σπασμούς ή υγρό και αίμα από τη μύτη ή τα αυτιά. Το ίδιο ισχύει αν ο τραυματισμός προήλθε από σημαντική πτώση ή δυνατό χτύπημα.
Η προετοιμασία δεν σημαίνει ότι περιμένετε το κακό. Σημαίνει ότι, όταν η καθημερινότητα φέρει μια δύσκολη στιγμή, μπορείτε να σταθείτε δίπλα στο παιδί σας με καθαρό μυαλό, τρυφερότητα και τις σωστές επόμενες κινήσεις.
