Ένα παιδί που ροχαλίζει δυνατά κάθε βράδυ μπορεί αρχικά να μοιάζει απλώς ότι έχει «ανήσυχο» ύπνο. Όταν όμως το ροχαλητό συνοδεύεται από διακοπές στην αναπνοή, λαχάνιασμα ή έντονη προσπάθεια για να πάρει αέρα, μπορεί να αποτελεί ένδειξη μιας κατάστασης που επηρεάζει πολύ περισσότερα από τον ύπνο.
Η αποφρακτική υπνική άπνοια συνδέεται συνήθως με τους ενήλικες, όμως εμφανίζεται και στα παιδιά. Η ακριβής συχνότητά της δεν είναι εύκολο να προσδιοριστεί, καθώς οι μελέτες χρησιμοποιούν διαφορετικά διαγνωστικά κριτήρια και μεθόδους εξέτασης.
Το βασικό μήνυμα για τους γονείς είναι απλό: το επίμονο, δυνατό ροχαλητό δεν πρέπει να αγνοείται, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με άλλα σημάδια.
Τα συμπτώματα που εμφανίζονται τη νύχτα
Στα παιδιά με αποφρακτική υπνική άπνοια, ο αεραγωγός πίσω από τη μύτη και το στόμα στενεύει ή κλείνει επανειλημμένα κατά τη διάρκεια του ύπνου.
Οι γονείς μπορεί να παρατηρήσουν:
- έντονο και συχνό ροχαλητό,
- αναπνοή από το στόμα,
- ανήσυχο ύπνο,
- μικρές παύσεις στην αναπνοή,
- απότομο λαχάνιασμα ή ήχους σαν «ρούφηγμα» αέρα,
- έντονη κίνηση του θώρακα και της κοιλιάς στην προσπάθεια για αναπνοή.
Δεν σημαίνει, βέβαια, ότι κάθε παιδί που ροχαλίζει έχει υπνική άπνοια. Τα συμπτώματα από μόνα τους δεν αρκούν για να τεθεί διάγνωση.
Όταν τα σημάδια φαίνονται μέσα στην ημέρα
Εδώ βρίσκεται συχνά και η μεγαλύτερη δυσκολία. Ένα παιδί με κακό ύπνο δεν εμφανίζεται απαραίτητα νυσταγμένο.
Αντίθετα, μπορεί να παρουσιάζει ευερεθιστότητα, υπερκινητικότητα, δυσκολία συγκέντρωσης, προβλήματα συμπεριφοράς ή μαθησιακές δυσκολίες.
Ορισμένα από αυτά τα συμπτώματα μπορεί να θυμίζουν εκείνα της ΔΕΠΥ. Οι δύο καταστάσεις, ωστόσο, μπορούν και να συνυπάρχουν, επομένως δεν πρόκειται για μια απλή περίπτωση όπου η μία εξηγεί αυτομάτως την άλλη.
Οι επαναλαμβανόμενες διαταραχές της αναπνοής τη νύχτα μπορούν επίσης να μειώνουν προσωρινά τα επίπεδα οξυγόνου και να διακόπτουν τον φυσιολογικό κύκλο του ύπνου, ακόμη κι αν το παιδί δεν φαίνεται να ξυπνά πλήρως.
Μελέτες έχουν συνδέσει την παιδική υπνική άπνοια με προβλήματα στη συμπεριφορά, στη μάθηση και στην ποιότητα ζωής, καθώς και με αλλαγές στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και του μεταβολισμού.
Γιατί εμφανίζεται
Στα μικρότερα παιδιά, μία από τις συχνότερες αιτίες είναι οι διογκωμένες αμυγδαλές και αδενοειδείς εκβλαστήσεις, τα γνωστά «κρεατάκια».
Επειδή ο παιδικός αεραγωγός είναι ήδη μικρός, η παρουσία διογκωμένου ιστού μπορεί να περιορίσει σημαντικά τον χώρο από τον οποίο περνά ο αέρας.
Μεγαλύτερο κίνδυνο μπορεί επίσης να παρουσιάζουν παιδιά με παχυσαρκία, ορισμένες ανατομικές ιδιαιτερότητες στο πρόσωπο ή τη γνάθο και αλλεργική ρινίτιδα. Συσχετίσεις έχουν παρατηρηθεί ακόμη με το άσθμα, την πρόωρη γέννηση και συγκεκριμένες γενετικές καταστάσεις, όπως το σύνδρομο Down.
Υπάρχουν επίσης μελέτες που εξετάζουν πιθανή σύνδεση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης με το έντονο ροχαλητό και άλλες διαταραχές της αναπνοής στον ύπνο, χωρίς ωστόσο να έχει αποδειχθεί ότι η ρύπανση προκαλεί από μόνη της υπνική άπνοια.
Πότε χρειάζεται έλεγχος
Ένα παιδί που ροχαλίζει συστηματικά, παρουσιάζει παύσεις στην αναπνοή, λαχανιάζει στον ύπνο ή φαίνεται να δυσκολεύεται να αναπνεύσει καλό είναι να αξιολογείται από γιατρό.
Η βασική εξέταση για τη διάγνωση είναι η πολυυπνογραφία, γνωστή και ως μελέτη ύπνου. Κατά τη διάρκειά της καταγράφονται, μεταξύ άλλων, η αναπνοή, ο καρδιακός ρυθμός, τα επίπεδα οξυγόνου και η εγκεφαλική δραστηριότητα.
Ένα σύντομο βίντεο του παιδιού την ώρα που κοιμάται μπορεί επίσης να δώσει χρήσιμες πληροφορίες στον γιατρό, δεν μπορεί όμως να αντικαταστήσει την εξειδικευμένη εξέταση.
Αντιμετωπίζεται;
Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία και τη βαρύτητα της κατάστασης.
Όταν το πρόβλημα σχετίζεται με διογκωμένες αμυγδαλές και αδενοειδείς εκβλαστήσεις, η χειρουργική αφαίρεσή τους αποτελεί συχνά την πρώτη επιλογή. Ωστόσο, η επέμβαση δεν λύνει πάντα πλήρως το πρόβλημα και σε ορισμένα παιδιά η υπνική άπνοια μπορεί να επιμένει.
Σε ήπιες περιπτώσεις μπορεί να προταθεί παρακολούθηση ή αντιμετώπιση της φλεγμονής στη μύτη. Όταν η χειρουργική θεραπεία δεν ενδείκνυται ή δεν είναι αρκετή, μπορεί να χρησιμοποιηθεί CPAP, μια συσκευή που διατηρεί τον αεραγωγό ανοιχτό με ήπια θετική πίεση αέρα κατά τη διάρκεια του ύπνου.
Το σημαντικό είναι ότι η παιδική υπνική άπνοια μπορεί να αντιμετωπιστεί, αρκεί να αναγνωριστεί εγκαίρως.
Για αυτό και μια φαινομενικά απλή ερώτηση μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική: «Ροχαλίζει το παιδί σας;». Μερικές φορές, όσα συμβαίνουν μετά το σβήσιμο του φωτός εξηγούν πολλά από όσα βλέπουμε την επόμενη ημέρα.
