Τα έξυπνα ρολόγια, οι εφαρμογές άσκησης και οι συσκευές παρακολούθησης φυσικής δραστηριότητας έχουν γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας εκατομμυρίων ανθρώπων. Υπόσχονται καλύτερη φυσική κατάσταση, περισσότερη κίνηση και έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής. Και πράγματι, για πολλούς χρήστες αποτελούν ένα χρήσιμο εργαλείο: μια υπενθύμιση να σηκωθούν από τον καναπέ, έναν τρόπο να κατανοήσουν τις συνήθειές τους ή ένα κίνητρο για να κινηθούν περισσότερο.
Όμως οι συσκευές αυτές δεν καταγράφουν απλώς τη συμπεριφορά μας. Την επηρεάζουν. Με ειδοποιήσεις, στόχους, «σερί» επιτυχιών και αριθμητικές αξιολογήσεις, μπορούν να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την άσκηση. Και ενώ σε κάποιες περιπτώσεις βοηθούν, οι περισσότερες έρευνες δείχνουν ότι η υπερβολική προσήλωση στα δεδομένα μπορεί να οδηγήσει σε άγχος, ενοχές, ακόμη και σε ανθυγιεινές συμπεριφορές.
1. Η εμμονή με τα βήματα
Ο στόχος των 10.000 βημάτων την ημέρα, που έχει καθιερωθεί ως σύμβολο καλής υγείας, δεν βασίζεται σε κάποιο απόλυτο επιστημονικό όριο. Ξεκίνησε ως διαφημιστικό μήνυμα για ένα ιαπωνικό βηματόμετρο τη δεκαετία του 1960 και έκτοτε έγινε παγκόσμιο σημείο αναφοράς.
Το πρόβλημα είναι ότι ένας αριθμός δεν μπορεί να ταιριάξει σε όλους. Οι συσκευές συχνά μετρούν εύκολα τα βήματα, αλλά δυσκολεύονται να αποτυπώσουν άλλες μορφές άσκησης, όπως η κολύμβηση, η ενδυνάμωση, το Pilates ή η αποκατάσταση. Έτσι δημιουργείται η λανθασμένη εντύπωση ότι μόνο ό,τι μετριέται αξίζει.
2. Η άσκηση χάνει τη χαρά της
Η πραγματική πρόκληση δεν είναι να γυμναστεί κάποιος για λίγες ημέρες, αλλά να δημιουργήσει μια συνήθεια που θα διαρκέσει. Όταν όμως η κίνηση μετατρέπεται σε κυνήγι αριθμών, μπορεί να χάσει το νόημά της.
Το περπάτημα με έναν φίλο, μια βόλτα στη φύση ή μια δραστηριότητα που μας ευχαριστεί μπορεί να έχουν μεγαλύτερη αξία από το αν κλείσαμε έναν ψηφιακό στόχο. Όταν η ικανοποίηση αντικαθίσταται από την πίεση της επίτευξης, πολλοί άνθρωποι εγκαταλείπουν όχι μόνο τη συσκευή αλλά και την ίδια την προσπάθεια.
3. Η λογική «όσο περισσότερο, τόσο καλύτερα»
Πολλά fitness trackers παρουσιάζουν την περισσότερη δραστηριότητα ως τη μοναδική μορφή επιτυχίας. Όμως η υγεία δεν είναι απλώς ένας αριθμός βημάτων.
Η ξεκούραση, η αποκατάσταση και η σωστή ένταση άσκησης έχουν εξίσου σημαντικό ρόλο. Μια συσκευή δεν γνωρίζει πάντα αν κάποιος αναρρώνει από μια ασθένεια, έχει κοιμηθεί ελάχιστα, αντιμετωπίζει έναν τραυματισμό ή βρίσκεται σε μια ιδιαίτερη φάση ζωής. Τα δεδομένα χρειάζονται ερμηνεία, όχι τυφλή υπακοή.
4. Ο «μέσος χρήστης» δεν υπάρχει
Οι περισσότερες συσκευές σχεδιάζονται για έναν υποθετικό μέσο άνθρωπο. Στην πραγματικότητα όμως κάθε σώμα έχει διαφορετικές ανάγκες, δυνατότητες και περιορισμούς.
Οι ίδιοι στόχοι δεν μπορούν να εφαρμοστούν σε όλους. Όταν οι προεπιλογές βασίζονται σε στερεότυπα για το σώμα, την ηλικία ή την εμφάνιση, μπορεί να ενισχύσουν λανθασμένες αντιλήψεις για το τι σημαίνει υγεία.
5. Όταν η αποτυχία φαίνεται προσωπική
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι ότι οι συσκευές συχνά παρουσιάζουν την αδράνεια ως θέμα προσωπικής πειθαρχίας. Όμως η καθημερινότητα επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες: χρόνο, εργασία, οικογενειακές υποχρεώσεις, οικονομικές συνθήκες, πρόσβαση σε χώρους άθλησης ή προβλήματα υγείας.
Όταν κάποιος δεν πετυχαίνει έναν στόχο, το tracker μπορεί άθελά του να δημιουργήσει αίσθημα αποτυχίας.
Η λύση δεν είναι να εγκαταλείψουμε την τεχνολογία, αλλά να αλλάξουμε τον τρόπο που τη χρησιμοποιούμε. Ένα smartwatch μπορεί να μας δώσει πληροφορίες, αλλά δεν μπορεί να αποφασίσει τι χρειάζεται το σώμα μας κάθε ημέρα.
Η κίνηση δεν είναι ένας αριθμός στην οθόνη. Είναι η σχέση μας με το σώμα μας, την ενέργειά μας και την ποιότητα ζωής μας.
Με πληροφορίες από The Conversation
