Η προσπάθεια για ένα παιδί συχνά ξεκινά με ενθουσιασμό, αλλά μπορεί να φέρει άγχος όταν οι μήνες περνούν χωρίς το επιθυμητό αποτέλεσμα. Το ερώτημα «πότε χρειάζεται έλεγχος γονιμότητας ζευγαριού» δεν έχει μία απολύτως ίδια απάντηση για όλους. Η ηλικία, το ιατρικό ιστορικό, η συχνότητα των επαφών και ο κύκλος της γυναίκας παίζουν ρόλο. Το βασικό είναι να μη μένετε μόνοι με τις απορίες ή την αβεβαιότητα.
Πότε χρειάζεται έλεγχος γονιμότητας ζευγαριού;
Για ζευγάρια στα οποία η γυναίκα είναι κάτω από 35 ετών, συνήθως προτείνεται διερεύνηση μετά από 12 μήνες τακτικών ελεύθερων επαφών χωρίς αντισύλληψη. Τακτικές σημαίνει, πρακτικά, επαφές κάθε δύο έως τρεις ημέρες ή συχνότερα μέσα στον κύκλο, χωρίς να χρειάζεται να μετατραπεί η οικειότητα σε αυστηρό πρόγραμμα.
Αν η γυναίκα είναι 35 έως 39 ετών, το διάστημα αυτό μειώνεται συνήθως στους έξι μήνες. Μετά τα 40, είναι λογικό να γίνει συζήτηση με γυναικολόγο ή ειδικό αναπαραγωγής από την αρχή της προσπάθειας. Αυτό δεν σημαίνει ότι μια φυσική σύλληψη αποκλείεται. Σημαίνει όμως ότι ο χρόνος έχει μεγαλύτερη βαρύτητα και αξίζει να αξιοποιηθεί σωστά.
Οι παραπάνω χρόνοι αποτελούν γενικές κατευθύνσεις, όχι κανόνα που πρέπει να περιμένετε υποχρεωτικά να συμπληρωθεί. Όταν υπάρχει γνωστός παράγοντας που μπορεί να επηρεάζει τη γονιμότητα, ο έλεγχος δεν χρειάζεται να αναβάλλεται.
Σημάδια που δικαιολογούν νωρίτερο ραντεβού
Ένα πρώτο ραντεβού μπορεί να είναι χρήσιμο πολύ νωρίτερα όταν υπάρχει ιστορικό ή συμπτώματα που θέλουν αξιολόγηση. Επικοινωνήστε με τον γυναικολόγο σας, χωρίς να περιμένετε μήνες, εάν ισχύει ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω:
- Ο κύκλος είναι πολύ ακανόνιστος, απουσιάζει για μεγάλες περιόδους ή οι περίοδοι απέχουν συχνά λιγότερο από 21 ή περισσότερο από 35 ημέρες.
- Υπάρχει γνωστή ενδομητρίωση, σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, ινομυώματα ή ιστορικό χειρουργείου στην πύελο.
- Έχει προηγηθεί φλεγμονή στην πύελο, σεξουαλικώς μεταδιδόμενη λοίμωξη, εξωμήτριος κύηση ή επαναλαμβανόμενες αποβολές.
- Ο άνδρας έχει ιστορικό τραυματισμού ή επέμβασης στους όρχεις, κιρσοκήλης, μη κατεβασμένων όρχεων, χημειοθεραπείας ή ακτινοθεραπείας.
- Υπάρχει γνωστή χρόνια πάθηση ή φαρμακευτική αγωγή που ενδέχεται να επηρεάζει την ωορρηξία, τη στύση, την εκσπερμάτιση ή την ποιότητα του σπέρματος.
Έντονος πόνος στην περίοδο ή στη σεξουαλική επαφή, αιμορραγία ανάμεσα στις περιόδους και ξαφνικές αλλαγές στον κύκλο δεν δείχνουν από μόνα τους υπογονιμότητα. Είναι όμως καλοί λόγοι για ιατρική εκτίμηση, ανεξάρτητα από το αν προσπαθείτε για εγκυμοσύνη.
Η γονιμότητα αφορά και τους δύο
Ένα συχνό λάθος είναι να θεωρείται ο έλεγχος αποκλειστικά «γυναικεία υπόθεση». Η σύλληψη αφορά το ζευγάρι και παράγοντες μπορεί να υπάρχουν σε οποιαδήποτε πλευρά ή και στις δύο. Γι’ αυτό η παράλληλη διερεύνηση είναι συνήθως πιο δίκαιη, πιο γρήγορη και πιο αποτελεσματική από το να εξετάζεται πρώτα μόνο ο ένας.
Το σπερμοδιάγραμμα είναι συχνά από τις πρώτες εξετάσεις που προτείνονται για τον άνδρα. Πρόκειται για μια απλή εξέταση που αξιολογεί χαρακτηριστικά του σπέρματος, όπως ο αριθμός, η κινητικότητα και η μορφολογία των σπερματοζωαρίων. Ένα μη φυσιολογικό αποτέλεσμα δεν αποτελεί από μόνο του τελική διάγνωση. Μπορεί να χρειάζεται επανάληψη ή περαιτέρω έλεγχος, καθώς ο πυρετός, το στρες, μια πρόσφατη λοίμωξη και άλλοι προσωρινοί παράγοντες μπορούν να το επηρεάσουν.
Τι περιλαμβάνει συνήθως ο έλεγχος γονιμότητας
Η διερεύνηση ξεκινά από ένα αναλυτικό ιστορικό. Ο γιατρός θα ρωτήσει για τη διάρκεια της προσπάθειας, τους κύκλους, προηγούμενες εγκυμοσύνες, παθήσεις, επεμβάσεις, φάρμακα και συνήθειες. Αυτή η συζήτηση δεν είναι τυπική διαδικασία. Καθοδηγεί το ποιες εξετάσεις έχουν πραγματικά νόημα για το δικό σας ζευγάρι.
Για τη γυναίκα, μπορεί να περιλαμβάνονται γυναικολογική εξέταση, υπερηχογράφημα, εξετάσεις αίματος για ορμόνες σε συγκεκριμένες ημέρες του κύκλου και εκτίμηση του αν γίνεται ωορρηξία. Σε ορισμένες περιπτώσεις εξετάζεται και η βατότητα των σαλπίγγων, δηλαδή αν οι σάλπιγγες επιτρέπουν τη συνάντηση ωαρίου και σπερματοζωαρίου.
Δεν χρειάζονται όλες οι εξετάσεις για όλες τις γυναίκες και δεν είναι όλες κατάλληλες σε κάθε φάση του κύκλου. Ούτε ένα αποτέλεσμα, όπως η χαμηλή ωοθηκική εφεδρεία, προβλέπει μόνο του αν θα υπάρξει εγκυμοσύνη ή σε πόσο χρόνο. Είναι ένα στοιχείο που ερμηνεύεται μαζί με την ηλικία, το ιστορικό και τα υπόλοιπα ευρήματα.
Πριν από το ραντεβού: τι μπορείτε να κάνετε
Η προετοιμασία δεν σημαίνει ότι πρέπει να βρείτε μόνοι σας την αιτία. Μπορεί όμως να κάνει τη συζήτηση πιο ουσιαστική. Κρατήστε για δύο ή τρεις μήνες σημειώσεις για την πρώτη ημέρα της περιόδου, τη διάρκειά της και τυχόν ασυνήθιστα συμπτώματα. Πάρτε μαζί παλιές εξετάσεις, πληροφορίες για επεμβάσεις ή λοιμώξεις και μια πλήρη λίστα φαρμάκων και συμπληρωμάτων που λαμβάνετε.
Παράλληλα, οι βασικές συνήθειες υγείας είναι χρήσιμες και για τους δύο: ισορροπημένη διατροφή, τακτική κίνηση, επαρκής ύπνος, διακοπή καπνίσματος και περιορισμός αλκοόλ. Η επίτευξη ενός βάρους που υποστηρίζει την υγεία μπορεί επίσης να βοηθήσει σε ορισμένες περιπτώσεις. Δεν υπάρχουν όμως «μαγικές» τροφές, βότανα ή συμπληρώματα που να αντικαθιστούν την ιατρική αξιολόγηση.
Αν προσπαθείτε για εγκυμοσύνη, συζητήστε με τον γιατρό σας και για τη λήψη φυλλικού οξέος πριν από τη σύλληψη. Μην διακόπτετε συνταγογραφημένη αγωγή από μόνοι σας, ακόμη κι αν έχετε διαβάσει ότι ίσως επηρεάζει τη γονιμότητα. Η σωστή αλλαγή, όταν χρειάζεται, γίνεται με ασφάλεια και καθοδήγηση.
Όταν η αναμονή επηρεάζει τη σχέση
Η προσπάθεια για εγκυμοσύνη μπορεί να βάλει πίεση στη σεξουαλική ζωή, στη διάθεση και στην επικοινωνία. Η απογοήτευση μετά από κάθε περίοδο είναι πραγματική, όπως και η διαφορετική διαχείριση του άγχους από κάθε σύντροφο. Μιλήστε ανοιχτά για το πώς νιώθετε, χωρίς να μετατρέπετε το θέμα σε αναζήτηση ευθύνης.
Ένας έλεγχος δεν σημαίνει αυτομάτως θεραπείες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Μερικές φορές προσφέρει απλώς καθησυχασμό, καλύτερο χρονισμό ή μια αντιμετωπίσιμη εξήγηση. Άλλες φορές βοηθά το ζευγάρι να ενημερωθεί έγκαιρα για τις διαθέσιμες επιλογές του και να αποφασίσει με περισσότερη ηρεμία.
Το πιο χρήσιμο βήμα είναι να δείτε τον έλεγχο ως μια πράξη φροντίδας για εσάς και τη σχέση σας, όχι ως τεστ επιτυχίας. Μια έγκαιρη, εξατομικευμένη συζήτηση με ειδικό μπορεί να μετατρέψει την αγωνία της αναμονής σε καθαρή, πρακτική κατεύθυνση.
