Το πρώτο δοντάκι δεν έρχεται πάντα με τον ίδιο τρόπο ούτε στην ίδια ηλικία. Κι όμως, το ερώτημα «πότε ξεκινά η οδοντοφυΐα» απασχολεί σχεδόν κάθε γονιό από τους πρώτους κιόλας μήνες, ειδικά όταν το μωρό γίνεται πιο ανήσυχο, βάζει τα χέρια στο στόμα ή ξυπνά πιο συχνά τη νύχτα. Η αλήθεια είναι ότι υπάρχει ένα γενικό χρονικό πλαίσιο, αλλά κάθε παιδί έχει τον δικό του ρυθμό.
Πότε ξεκινά η οδοντοφυΐα συνήθως
Στα περισσότερα μωρά, η οδοντοφυΐα ξεκινά περίπου μεταξύ 4ου και 7ου μήνα. Αυτό δεν σημαίνει ότι όσα μωρά δεν έχουν βγάλει δόντι μέχρι τότε έχουν κάποιο πρόβλημα. Υπάρχουν βρέφη που εμφανίζουν το πρώτο δόντι νωρίτερα, ακόμη και γύρω στους 3 μήνες, και άλλα που μπορεί να φτάσουν 10 ή 12 μηνών πριν φανεί το πρώτο.
Συνήθως, πρώτα βγαίνουν οι κάτω κεντρικοί τομείς, δηλαδή τα δύο μπροστινά κάτω δοντάκια. Ακολουθούν τα πάνω μπροστινά και στη συνέχεια τα υπόλοιπα νεογιλά δόντια. Μέχρι την ηλικία των 2,5 έως 3 ετών, τα περισσότερα παιδιά έχουν αποκτήσει και τα 20 νεογιλά τους δόντια.
Αυτό που χρειάζεται να θυμάστε είναι ότι το «φυσιολογικό» έχει αρκετά μεγάλο εύρος. Η κληρονομικότητα παίζει ρόλο, όπως και η γενικότερη ανάπτυξη του παιδιού.
Τα πιο συχνά σημάδια ότι ξεκινά η οδοντοφυΐα
Πριν φανεί το δόντι, συχνά προηγούνται μερικές αλλαγές στη συμπεριφορά του μωρού. Άλλα βρέφη περνούν τη φάση σχεδόν αθόρυβα και άλλα δείχνουν έντονα ότι ενοχλούνται.
Τα πιο συχνά σημάδια είναι η αυξημένη σιελόρροια, η ανάγκη να μασά ή να δαγκώνει αντικείμενα, τα πρησμένα ή ευαίσθητα ούλα και η ευερεθιστότητα. Κάποια μωρά τρώνε λίγο λιγότερο για λίγες μέρες, ειδικά αν η πίεση στα ούλα τα ενοχλεί κατά το τάισμα. Άλλα έχουν πιο ανήσυχο ύπνο ή ζητούν περισσότερη αγκαλιά.
Μπορεί επίσης να παρατηρήσετε ότι τρίβει τα μάγουλα ή τα αυτιά του από την ίδια πλευρά. Αυτό συμβαίνει γιατί η ενόχληση από τα ούλα μερικές φορές «αντανακλά» σε κοντινά σημεία.
Ποια συμπτώματα δεν οφείλονται πάντα στα δόντια
Η οδοντοφυΐα συχνά κατηγορείται για τα πάντα, αλλά δεν εξηγεί κάθε ενόχληση. Ένας χαμηλός πυρετός ή μια μικρή αλλαγή στα κακά μπορεί να συνυπάρχουν, όμως ο υψηλός πυρετός, ο επίμονος εμετός, η έντονη διάρροια, η μεγάλη καταβολή ή η άρνηση λήψης υγρών δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα στα δόντια.
Με άλλα λόγια, αν το μωρό φαίνεται πραγματικά άρρωστο, χρειάζεται αξιολόγηση από παιδίατρο και όχι απλώς υπομονή μέχρι να «σκάσει» το δόντι.
Πώς να ανακουφίσετε το μωρό με ασφαλείς τρόπους
Η ανακούφιση συνήθως έρχεται μέσα από απλά, ήπια μέτρα. Ένα καθαρό, δροσερό μασητικό μπορεί να βοηθήσει αρκετά, αρκεί να μην είναι παγωμένο σε βαθμό που να ερεθίζει περισσότερο τα ούλα. Εξίσου χρήσιμο μπορεί να είναι ένα καθαρό βρεγμένο πανάκι που έχει δροσίσει στο ψυγείο και το μωρό μπορεί να το μασήσει.
Πολλά βρέφη ηρεμούν όταν ο γονιός τους κάνει απαλό μασάζ στα ούλα με καθαρό δάχτυλο. Η πίεση λειτουργεί καταπραϋντικά, ειδικά λίγο πριν τον ύπνο ή το γεύμα. Αν το μωρό έχει ήδη ξεκινήσει στερεές τροφές, κάτι δροσερό και κατάλληλο για την ηλικία του μπορεί επίσης να το βοηθήσει.
Η επαφή και η ηρεμία παίζουν μεγαλύτερο ρόλο απ’ όσο νομίζουμε. Όταν ένα βρέφος πονά ή νιώθει ενόχληση, δεν χρειάζεται μόνο αντικείμενα για μάσημα. Χρειάζεται και παρηγοριά, ρυθμό, μια σταθερή παρουσία.
Τι να αποφεύγετε
Δεν είναι όλα όσα κυκλοφορούν κατάλληλα για την οδοντοφυΐα. Τα τζελ ή τα σκευάσματα που δεν έχουν δοθεί με σαφή ιατρική σύσταση καλό είναι να αποφεύγονται, ειδικά σε πολύ μικρά μωρά. Το ίδιο ισχύει και για αντικείμενα που μπορεί να σπάσουν, να στάξουν υγρά ακατάλληλα ή να αυξήσουν τον κίνδυνο πνιγμού.
Χρειάζεται επίσης προσοχή με τα λεγόμενα «βραχιολάκια οδοντοφυΐας» ή άλλα αξεσουάρ που φοριούνται στο σώμα του βρέφους. Μπορεί να φαίνονται αθώα, αλλά έχουν συνδεθεί με κινδύνους στραγγαλισμού ή πνιγμού και δεν αποτελούν ασφαλή επιλογή.
Πότε ξεκινά η οδοντοφυΐα και πότε χρειάζεται έλεγχος
Αν αναρωτιέστε πότε ξεκινά η οδοντοφυΐα αλλά το μωρό σας δεν έχει βγάλει ακόμη δόντι κοντά στον πρώτο χρόνο, δεν υπάρχει λόγος πανικού. Σε πολλές περιπτώσεις πρόκειται απλώς για αργότερο φυσιολογικό ρυθμό. Παρ’ όλα αυτά, αν μέχρι τους 12-15 μήνες δεν έχει εμφανιστεί κανένα δόντι, αξίζει να το συζητήσετε με τον παιδίατρο ή τον παιδοδοντίατρο.
Έλεγχος χρειάζεται επίσης όταν τα ούλα είναι πολύ πρησμένα, όταν υπάρχει αιμορραγία χωρίς προφανή λόγο, όταν το μωρό πονά υπερβολικά ή όταν κάτι στην ανάπτυξή του σας προβληματίζει συνολικά. Οι περισσότεροι γονείς καταλαβαίνουν πότε κάτι μοιάζει διαφορετικό από τη συνηθισμένη ανησυχία της οδοντοφυΐας – και αυτό το ένστικτο έχει αξία.
Η πρώτη φροντίδα των δοντιών αρχίζει νωρίς
Η στοματική υγιεινή δεν περιμένει να βγουν όλα τα δόντια. Ακόμη και πριν εμφανιστεί το πρώτο, μπορείτε να καθαρίζετε απαλά τα ούλα με βρεγμένη γάζα ή μαλακό πανάκι. Όταν βγει το πρώτο δοντάκι, αρχίζει και το ήπιο βούρτσισμα με κατάλληλη βρεφική οδοντόβουρτσα.
Σημασία έχει η καθημερινή συνήθεια και όχι η τελειότητα. Ένα γρήγορο, σταθερό καθάρισμα πρωί και βράδυ βοηθά το παιδί να εξοικειωθεί από νωρίς με τη διαδικασία. Επίσης, καλό είναι να αποφεύγεται η συχνή έκθεση σε γλυκά υγρά, ειδικά πριν τον ύπνο.
Η πρώτη επίσκεψη σε παιδοδοντίατρο προτείνεται συνήθως μέσα στον πρώτο χρόνο ζωής ή λίγους μήνες μετά την εμφάνιση του πρώτου δοντιού. Για πολλούς γονείς αυτό ακούγεται νωρίς, αλλά στην πράξη είναι μια χρήσιμη ευκαιρία για πρόληψη και σωστή καθοδήγηση.
Τι γίνεται αν το μωρό πονά περισσότερο τη νύχτα
Πολλοί γονείς παρατηρούν ότι η ενόχληση από την οδοντοφυΐα κορυφώνεται το βράδυ. Αυτό έχει λογική. Όταν το σπίτι ησυχάζει και τα ερεθίσματα μειώνονται, το μωρό νιώθει πιο έντονα κάθε δυσφορία. Αν συνυπάρχει και κούραση, η ανησυχία γίνεται πιο έντονη.
Σε αυτές τις περιπτώσεις βοηθά μια πιο ήρεμη ρουτίνα πριν τον ύπνο, λίγη περισσότερη αγκαλιά, δροσερό μασητικό και χαμηλοί τόνοι. Αν ο πόνος φαίνεται να είναι σημαντικός, ο παιδίατρος μπορεί να σας καθοδηγήσει για το αν χρειάζεται κάποιο κατάλληλο αναλγητικό για την ηλικία και το βάρος του παιδιού.
Κάθε μωρό έχει τον δικό του ρυθμό
Το πιο δύσκολο κομμάτι για τους γονείς είναι συνήθως η σύγκριση. Το μωρό της φίλης σας μπορεί να έβγαλε δόντι στους 5 μήνες και το δικό σας στους 9. Ένα άλλο μπορεί να μην είχε σχεδόν καθόλου ενόχληση, ενώ το δικό σας να περνά ανήσυχες νύχτες για μέρες. Και τα δύο μπορεί να είναι απολύτως φυσιολογικά.
Η οδοντοφυΐα δεν είναι διαγωνισμός ανάπτυξης ούτε ακολουθεί αυστηρό ημερολόγιο. Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι η γενική εικόνα του παιδιού – αν τρέφεται, ενυδατώνεται, μεγαλώνει και αλληλεπιδρά όπως αναμένεται για την ηλικία του.
Αν βρίσκεστε σε αυτή τη φάση, κρατήστε το απλό. Παρατηρήστε το μωρό σας, ανακουφίστε το με ασφαλείς τρόπους και ζητήστε συμβουλή όταν κάτι σας ανησυχεί πραγματικά. Μερικές φορές το πρώτο δοντάκι αργεί λίγο, αλλά η φροντίδα και η ψυχραιμία που το συνοδεύουν κάνουν όλη τη διαφορά.
