Τα προβιοτικά λειτουργούν σαν «φύλακες» του εντέρου, υποστηρίζοντας το μικροβίωμα και συμβάλλοντας στη ρύθμιση της φλεγμονής. Ωστόσο, η χρήση τους χρειάζεται γνώση και προσοχή.
Το ανοσοποιητικό μας σύστημα αποτελείται από έναν πολύπλοκο μηχανισμό κυττάρων που έχουν εξελιχθεί για να αντιμετωπίζουν παθογόνους μικροοργανισμούς. Το δέρμα λειτουργεί ως ένα ισχυρό προστατευτικό τείχος, όμως ακόμη και μια μικρή βλάβη μπορεί να επιτρέψει την είσοδο μικροβίων. Καθοριστικό ρόλο στην άμυνα του οργανισμού παίζει και το έντερο, το οποίο όχι μόνο απορροφά θρεπτικά συστατικά, αλλά δέχεται και καθημερινές «επιθέσεις» από μικρόβια.
Κεντρικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία έχει η εντερική βλεννογόνος, που λειτουργεί ως φυσικό φράγμα έναντι των παθογόνων, ενώ παράλληλα αποτελεί βασικό υπόστρωμα για την ανάπτυξη ωφέλιμων βακτηρίων. Γι’ αυτό και η κατανάλωση φυτικών ινών θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική. Το ανοσοποιητικό σύστημα, μάλιστα, έχει εκπαιδευτεί από τη βρεφική ηλικία να συνυπάρχει με αυτά τα μικρόβια. Όταν αυτή η ισορροπία διαταράσσεται, μπορεί να εμφανιστούν διαταραχές του εντέρου ή αυτοάνοσες καταστάσεις.
Το έντερο στο επίκεντρο της ανοσολογικής άμυνας
Ο κίνδυνος μόλυνσης στο έντερο είναι μεγαλύτερος απ’ ό,τι στο δέρμα, γεγονός που εξηγεί γιατί περίπου το 80% του ανοσοποιητικού συστήματος εντοπίζεται γύρω από το πεπτικό. Το έντερο λειτουργεί και ως «εργαστήριο ζύμωσης», το οποίο δεν μπορεί να λειτουργήσει σωστά χωρίς επαρκή μικροβιακή παρουσία.
Η χρήση αντιβιοτικών, αν και συχνά απαραίτητη, επηρεάζει αναπόφευκτα και τα ωφέλιμα βακτήρια. Όταν η εντερική ισορροπία διαταραχθεί και τοξίνες ή μικρόβια περάσουν στην κυκλοφορία του αίματος, μπορεί να προκληθεί συστηματική φλεγμονή. Η χρόνια ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού έχει συσχετιστεί με παθήσεις όπως ο διαβήτης, τα καρδιαγγειακά νοσήματα, η παχυσαρκία, η άνοια και ορισμένες νευροεκφυλιστικές νόσοι.
Πώς συμβάλλουν τα προβιοτικά στην καλύτερη υγεία
Σε αυτό το πλαίσιο, τα προβιοτικά φαίνεται να παίζουν σημαντικό ρόλο. Παράγουν ουσίες όπως το βουτυρικό οξύ, το οποίο θρέφει και ενισχύει το εντερικό τοίχωμα. Παράλληλα, στο πλαίσιο του «άξονα εντέρου-εγκεφάλου», ερευνάται ο τρόπος με τον οποίο το έντερο μπορεί να επηρεάζει λειτουργίες του νευρικού συστήματος, ανοίγοντας τον δρόμο και για μη φαρμακευτικές προσεγγίσεις στην ψυχική υγεία.
Τα προβιοτικά δρουν σε πολλαπλά επίπεδα. Ορισμένα στελέχη ανταγωνίζονται τα παθογόνα, δυσκολεύοντας την εγκατάστασή τους στο έντερο. Πολλά συμπληρώματα δεν αποικίζουν μόνιμα το έντερο, αλλά το διασχίζουν, επηρεάζοντας θετικά το μικροπεριβάλλον του, αυξάνοντας την οξύτητα και περιορίζοντας την ανάπτυξη επιβλαβών μικροοργανισμών. Για να έχουν αποτέλεσμα, συχνά απαιτείται συστηματική λήψη.
Επιπλέον, η παρουσία τους φαίνεται να σχετίζεται με την ενεργοποίηση αντιφλεγμονωδών μηχανισμών και την ενίσχυση ρυθμιστικών κυττάρων του ανοσοποιητικού, τα οποία συμβάλλουν στον έλεγχο της φλεγμονής.
Προβιοτικά και μικροβίωμα μετά την παιδική ηλικία
Μετά τον απογαλακτισμό, ορισμένα ωφέλιμα μικρόβια μειώνονται σταδιακά. Η επανεισαγωγή προβιοτικών μέσω γαλακτοκομικών και ζυμωμένων τροφίμων, όπως το γιαούρτι, το κεφίρ και άλλα προϊόντα ζύμωσης, έχει μελετηθεί ως τρόπος υποστήριξης του μικροβιώματος. Ορισμένα προβιοτικά έχουν επίσης συσχετιστεί με μείωση του οξειδωτικού στρες, που αποτελεί βασικό παράγοντα χρόνιας φλεγμονής.
Πότε χρειάζεται προσοχή
Σε περιόδους έξαρσης εντερικών διαταραχών, συχνά συστήνεται να αναμένεται η υποχώρηση των συμπτωμάτων πριν από τη λήψη συμπληρωμάτων προβιοτικών. Σε καταστάσεις αυξημένης εντερικής διαπερατότητας, η χρήση τους δεν είναι πάντα κατάλληλη για όλους. Έχουν αναφερθεί και περιπτώσεις υπερβολικής ανάπτυξης βακτηρίων στο λεπτό έντερο, γεγονός που καθιστά σημαντική την παρακολούθηση των συμπτωμάτων και τη συμβουλή ειδικού.
Πριν την επιλογή συμπληρωμάτων, αξίζει να δοκιμάσει κανείς φυσικές πηγές προβιοτικών, όπως ζυμωμένα τρόφιμα. Πρόκειται για επιλογές που έχουν μελετηθεί εκτενώς και μπορούν να συμβάλουν στη διατήρηση της ισορροπίας του μικροβιώματος και στην ενίσχυση του ανοσοποιητικού.
Στόχος δεν είναι απλώς η απουσία νόσου, αλλά η διατήρηση της καλής υγείας σε βάθος χρόνου και οι συνειδητές, εξατομικευμένες επιλογές αποτελούν το κλειδί.
Πηγή: ygeiamou.gr
