Ο ανθρώπινος εγκέφαλος τείνει να εστιάζει περισσότερο στα αρνητικά γεγονότα ή σε όσα φοβόμαστε ότι μπορεί να συμβούν. Πρόκειται για ένα φαινόμενο γνωστό ως «αρνητική προκατάληψη», το οποίο επηρεάζει τον τρόπο που σκεφτόμαστε, θυμόμαστε και αξιολογούμε τις εμπειρίες μας.
Το μυαλό μας περιπλανιέται συχνά ανάμεσα στο παρελθόν και το μέλλον, αναπαράγοντας σκηνές που δεν εξελίχθηκαν καλά ή σενάρια που μας αγχώνουν. Έτσι, οι σκέψεις μπαίνουν εύκολα σε έναν φαύλο κύκλο μελαγχολίας και ανησυχίας, στον οποίο κάποιοι άνθρωποι παραμένουν περισσότερο από άλλους.
Εγκέφαλος & αρνητικές πληροφορίες: Γιατί τους δίνει προτεραιότητα
Μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Journal of Personality and Social Psychology έδειξε ότι ο εγκέφαλος ενεργοποιείται εντονότερα όταν εκτίθεται σε αρνητικά ερεθίσματα σε σύγκριση με ουδέτερα ή θετικά. Όταν οι συμμετέχοντες έβλεπαν εικόνες απειλής, η νευρωνική δραστηριότητα ήταν σαφώς αυξημένη.
Αυτό συμβαίνει επειδή ο εγκέφαλος είναι «προγραμματισμένος» να ανιχνεύει κινδύνους. Οι δυσάρεστες εμπειρίες, τα άσχημα νέα και οι αρνητικές αλληλεπιδράσεις αποτυπώνονται πιο έντονα στη μνήμη, καθώς στο παρελθόν αυτή η εγρήγορση συνέβαλε στην επιβίωση.
Πώς η αρνητική προκατάληψη επηρεάζει τη ζωή μας
Η τάση αυτή δεν περιορίζεται μόνο στις σκέψεις, αλλά επηρεάζει και τις σχέσεις μας:
- Θυμόμαστε πιο εύκολα ένα αρνητικό σχόλιο από έναν φίλο
- Μια απλή ανησυχία μπορεί να εξελιχθεί σε καταστροφολογική σκέψη
- Εστιάζουμε περισσότερο στα λάθη μας παρά στις επιτυχίες
- Αναλύουμε ξανά και ξανά τι πήγε στραβά σε μια συνάντηση ή συζήτηση
- Στις σχέσεις, γινόμαστε αμυντικοί ακόμη και στην υποψία κριτικής
Δεν είναι τυχαίο ότι και τα μέσα ενημέρωσης χρησιμοποιούν συχνά αρνητικούς τίτλους: η προσοχή μας «κολλάει» ευκολότερα στο κακό παρά στο καλό.
Εγκέφαλος & αρνητικές πληροφορίες: Πώς μπορούμε να «εκπαιδεύσουμε» τον εγκέφαλό μας
Η επίγνωση της αρνητικής προκατάληψης είναι το πρώτο βήμα για να τη διαχειριστούμε. Όταν δύο αναμνήσεις έχουν ίδια συναισθηματική ένταση, ο εγκέφαλος τείνει να δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα στη δυσάρεστη — χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι είναι και πιο σημαντική.
Μερικές πρακτικές στρατηγικές:
Αναγνώριση της σκέψης: Παρατηρήστε πότε διογκώνεται μια ανησυχία χωρίς πραγματικό λόγο.
Ρεαλιστική αξιολόγηση: Ένα μικρό λάθος δεν είναι καταστροφή, όσο κι αν το μυαλό το αναπαράγει.
Διακοπή της ανακύκλωσης: Σταματήστε συνειδητά να επαναλαμβάνετε το ίδιο αρνητικό σενάριο.
Ισορροπία: Δώστε χώρο και στις θετικές εμπειρίες, ακόμη κι αν φαίνονται λιγότερο έντονες.
Η αρνητικότητα είναι πιο σύνθετη και ισχυρή από τη θετικότητα, επειδή ο εγκέφαλος έχει εξελιχθεί για να εντοπίζει απειλές. Όμως, με συνειδητή προσπάθεια μπορούμε να ρυθμίσουμε τις σκέψεις μας, να μειώσουμε το άγχος και να αποφύγουμε να δίνουμε υπερβολικό «βάρος» σε όσα μας σκοτεινιάζουν.
Πηγή: vita.gr
