Πρόσφατη έρευνα αποκαλύπτει ότι η κατανάλωση ροφημάτων με καφεΐνη συνδέεται με μια μετρήσιμη αύξηση των θετικών συναισθημάτων, ιδιαίτερα κατά τις πρωινές ώρες. Παρότι η καφεΐνη ενισχύει σταθερά τη θετική διάθεση, η επίδρασή της στη μείωση των αρνητικών συναισθημάτων είναι πιο ασταθής και δεν φαίνεται να διαφοροποιείται ανάλογα με την ώρα της ημέρας.
Η καφεΐνη είναι η πιο διαδεδομένη διεγερτική ουσία παγκοσμίως. Υπολογίζεται ότι σχεδόν το 80% του παγκόσμιου πληθυσμού την προσλαμβάνει καθημερινά με κάποια μορφή. Κύριες πηγές είναι ο καφές, το τσάι, τα αναψυκτικά και η σοκολάτα. Πολλοί στρέφονται σε αυτήν για να αντιμετωπίσουν την κόπωση ή να βελτιώσουν τη συγκέντρωσή τους, ενώ αρκετοί αναφέρουν ότι ένα φλιτζάνι καφέ βελτιώνει συνολικά τη διάθεσή τους.
Η παρούσα έρευνα βασίστηκε σε δύο ξεχωριστές μελέτες με τη συμμετοχή νεαρών ενηλίκων. Η πρώτη παρακολούθησε 115 άτομα για διάστημα δύο εβδομάδων, ενώ η δεύτερη παρακολούθησε 121 άτομα για τέσσερις εβδομάδες. Οι συμμετέχοντες ήταν ηλικίας 18 έως 29 ετών και χρησιμοποιούσαν τα smartphones τους για να απαντούν σε σύντομα ερωτηματολόγια επτά φορές την ημέρα.
Σε κάθε ερωτηματολόγιο, δήλωναν αν είχαν καταναλώσει κάποιο ρόφημα με καφεΐνη μέσα στα προηγούμενα 90 λεπτά. Παράλληλα, αξιολογούσαν τη συναισθηματική τους κατάσταση. Με μια κλίμακα βαθμολογούσαν πόσο ενθουσιασμένοι, χαρούμενοι ή ικανοποιημένοι ένιωθαν, στοιχεία που συνέθεταν τον δείκτη θετικής διάθεσης. Επιπλέον, κατέγραφαν πόσο λυπημένοι, αναστατωμένοι ή ανήσυχοι αισθάνονταν, δημιουργώντας έτσι έναν δείκτη αρνητικής διάθεσης.
Τα δεδομένα έδειξαν μια ξεκάθαρη συσχέτιση ανάμεσα στην καφεΐνη και τα θετικά συναισθήματα. Και στις δύο μελέτες, οι συμμετέχοντες ανέφεραν υψηλότερα επίπεδα ενθουσιασμού και ευχαρίστησης μετά την κατανάλωση καφεΐνης. Η στατιστική ανάλυση έλαβε υπόψη τόσο τη διάρκεια όσο και την ποιότητα του ύπνου, γεγονός που υποδηλώνει ότι η βελτίωση της διάθεσης δεν οφειλόταν απλώς στο ότι οι συμμετέχοντες ήταν πιο ξεκούραστοι.
Ο χρόνος κατανάλωσης φάνηκε να παίζει καθοριστικό ρόλο στην ένταση της επίδρασης. Η συσχέτιση ανάμεσα στην καφεΐνη και τη θετική διάθεση ήταν ισχυρότερη τις πρώτες ώρες μετά το ξύπνημα. Μάλιστα, η επίδραση κορυφωνόταν μέσα στις πρώτες 2,5 ώρες από την αφύπνιση.
Αυτή η πρωινή «κορύφωση» συνδέεται με το φαινόμενο της υπνηλίας, που χαρακτηρίζει τη μετάβαση από τον ύπνο στην πλήρη εγρήγορση. Οι ερευνητές προτείνουν ότι η καφεΐνη μπορεί να βοηθά τους ανθρώπους να ξεπερνούν πιο αποτελεσματικά αυτή τη φάση, ενεργοποιώντας ταχύτερα το συμπαθητικό νευρικό σύστημα. Καθώς προχωρούσε η ημέρα, η σχέση ανάμεσα στην καφεΐνη και τα θετικά συναισθήματα εξασθενούσε.
Τα ευρήματα που αφορούσαν τα αρνητικά συναισθήματα διέφεραν. Οι ερευνητές είχαν υποθέσει ότι η καφεΐνη θα μείωνε αισθήματα λύπης ή ανησυχίας, όμως τα δεδομένα επιβεβαίωσαν ένα μέρος της υπόθεσής τους. Η μείωση των αρνητικών συναισθημάτων παρατηρήθηκε στη δεύτερη, μεγαλύτερης διάρκειας μελέτη, αλλά όχι στην πρώτη.
Σε αντίθεση με τα θετικά συναισθήματα, η μείωση των αρνητικών δεν φάνηκε να επηρεάζεται από την ώρα της ημέρας. Αν η καφεΐνη συνέβαλε στο να περιοριστεί η λύπη ή η ανησυχία, αυτό συνέβαινε ανεξάρτητα από το αν ήταν πρωί ή βράδυ. Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι οι μηχανισμοί που ρυθμίζουν τη θετική και την αρνητική διάθεση ενδέχεται να διαφέρουν.
Τα ευρήματα έχουν δημοσιευθεί στο περιοδικό Scientific Reports.
