Η σχέση που έχουμε με το σώμα μας δεν διαμορφώνεται σε κενό. Επηρεάζεται καθημερινά από όσα βλέπουμε γύρω μας: τα σώματα που προβάλλονται στα social media, τις διαφημίσεις, την ποπ κουλτούρα και, φυσικά, τα πρότυπα ομορφιάς που αλλάζουν συνεχώς αλλά σπάνια είναι πραγματικά αντιπροσωπευτικά.
Μέσα σε αυτή τη συνθήκη, η σύγκριση με ένα «ιδανικό» σώμα έχει γίνει σχεδόν αυτόματη. Και πολλές φορές, εξαντλητική.
Τα τελευταία χρόνια, όμως, ερευνητές στρέφουν την προσοχή τους σε μια πρακτική που εξακολουθεί να προκαλεί αμηχανία ή προκατάληψη: το naturism, δηλαδή τη μη σεξουαλική κοινωνική γυμνότητα.
Και τα πρώτα ευρήματα δείχνουν ότι ίσως έχει περισσότερα να μας μάθει για την αποδοχή του σώματος απ’ όσα φανταζόμαστε.
Η Helen Berriman, η οποία για χρόνια δυσκολευόταν με την εικόνα του σώματός της, έχει περιγράψει στο BBC την επαφή της με τον γυμνισμό ως μια εμπειρία που άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο έβλεπε τον εαυτό της.
Αντίστοιχα, η Martha Vickery θυμάται ότι πριν βρεθεί για πρώτη φορά σε εκδήλωση γυμνιστών ουσιαστικά «μισούσε» κάθε μέρος του σώματός της.
Με τον καιρό, όμως, κάτι άλλαξε. Η Vickery άρχισε να βλέπει το σώμα της όχι ως κάτι που πρέπει να αξιολογείται διαρκώς, αλλά ως αυτό που της επιτρέπει να ζει, να κινείται και να απολαμβάνει την καθημερινότητά της.
Με άλλα λόγια, ο γυμνισμός λειτούργησε για εκείνη ως ένας τρόπος να περάσει από τη συνεχή κριτική σε μια πιο ουδέτερη και ήρεμη σχέση με το σώμα της.
Γιατί συγκρινόμαστε τόσο πολύ
Η αρνητική εικόνα σώματος είναι πολύ πιο διαδεδομένη απ’ όσο ίσως νομίζουμε.
Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το BBC, περίπου το 51% των ενηλίκων στις ΗΠΑ αισθάνεται πίεση να ανταποκριθεί σε έναν συγκεκριμένο σωματότυπο.
Τα social media έχουν κάνει αυτή την πίεση ακόμα πιο έντονη. Φίλτρα, επεξεργασμένες φωτογραφίες, «τέλειες» πόζες και σώματα που μοιάζουν να μην έχουν καμία ατέλεια δημιουργούν ένα περιβάλλον συνεχούς σύγκρισης.
Και όταν το feed μας γεμίζει με εξιδανικευμένες εικόνες, είναι εύκολο να ξεχάσουμε πώς μοιάζουν τα πραγματικά σώματα.
Η Marina Rachitskiy, ανώτερη λέκτορας Ψυχολογίας στο University of Roehampton, επισημαίνει ότι η έκθεση σε φυσιολογικά, διαφορετικά σώματα μπορεί να βοηθήσει στην επαναδιαμόρφωση της αντίληψής μας για το τι θεωρείται «φυσιολογικό».
Αυτό είναι και ένα από τα βασικά στοιχεία του naturism: σε ένα τέτοιο περιβάλλον δεν υπάρχουν μόνο τα επιλεγμένα σώματα που έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε στις οθόνες μας.
Υπάρχουν σώματα κάθε ηλικίας, μεγέθους και σχήματος. Και αυτή ακριβώς η ποικιλομορφία μπορεί να λειτουργήσει ως υπενθύμιση ότι το ανθρώπινο σώμα δεν έχει μία μόνο «σωστή» μορφή.
Τι δείχνουν οι έρευνες
Η επιστημονική έρευνα για τη σχέση ανάμεσα στην κοινωνική γυμνότητα και την εικόνα σώματος βρίσκεται ακόμη σε σχετικά πρώιμο στάδιο.
Ωστόσο, τα μέχρι σήμερα ευρήματα είναι ενδιαφέροντα.
Σε μελέτη με 849 συμμετέχοντες, όσοι είχαν εμπειρία από δραστηριότητες naturism ανέφεραν υψηλότερη ικανοποίηση από τη ζωή, μεγαλύτερη αυτοεκτίμηση και πιο θετική εικόνα σώματος.
Μάλιστα, η έκθεση σε γυμνά σώματα άλλων ανθρώπων φάνηκε να συνδέεται με μεγαλύτερη αποδοχή του δικού τους σώματος.
Μια δεύτερη, μικρότερη έρευνα χώρισε τους συμμετέχοντες σε δύο ομάδες: η μία παρέμεινε ντυμένη, ενώ η άλλη συμμετείχε χωρίς ρούχα.
Όσοι βρέθηκαν στη δεύτερη ομάδα ανέφεραν μεγαλύτερη εκτίμηση για το σώμα τους και λιγότερο άγχος σχετικά με το πώς τους κρίνουν οι άλλοι.
Το γυμνό σώμα δεν είναι απαραίτητα σεξουαλικό
Ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια γύρω από τον γυμνισμό εξακολουθεί να είναι το κοινωνικό στίγμα.
Ο Kerem Soylemez, επίκουρος καθηγητής Ψυχολογίας στο Regent’s University London, σημειώνει ότι μεγάλο μέρος αυτού του στίγματος προκύπτει από την πεποίθηση ότι η γυμνότητα είναι αυτομάτως σεξουαλική.
Το naturism, όμως, βασίζεται ακριβώς στην αντίθετη λογική: το σώμα υπάρχει χωρίς να πρέπει να είναι αντικείμενο επιθυμίας, κριτικής ή αξιολόγησης.
Για πολλούς ανθρώπους που συμμετέχουν σε τέτοιες δραστηριότητες, αυτή η εμπειρία μπορεί να είναι ιδιαίτερα απελευθερωτική.
Βλέπουν σώματα όπως πραγματικά είναι — χωρίς φίλτρα, χωρίς ρετούς και χωρίς την απαίτηση να είναι «τέλεια».
Ίσως το θέμα δεν είναι να αγαπάμε πάντα το σώμα μας
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι τα διαθέσιμα δεδομένα είναι ακόμη περιορισμένα και ότι χρειάζεται περισσότερη έρευνα.
Υπάρχει επίσης ένας σημαντικός παράγοντας που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη: πολλοί από όσους συμμετέχουν στις σχετικές μελέτες έχουν ήδη θετική στάση απέναντι στον γυμνισμό.
Παρόλα αυτά, το μήνυμα που προκύπτει είναι ευρύτερο.
Ίσως η καλύτερη σχέση με το σώμα μας να μην ξεκινά από την προσπάθεια να το θεωρούμε συνεχώς όμορφο. Ίσως ξεκινά από το να πάψουμε να το εξετάζουμε κάθε στιγμή σαν να βρίσκεται υπό αξιολόγηση.
Και σε έναν κόσμο γεμάτο εικόνες τελειότητας, η επαφή με πραγματικά, διαφορετικά ανθρώπινα σώματα μπορεί να είναι ένας απλός τρόπος να θυμηθούμε κάτι που συχνά ξεχνάμε:
Το «φυσιολογικό» σώμα δεν είναι ένα. Είναι πολλά.
