Τα εξαιρετικά επεξεργασμένα τρόφιμα (UPFs) αποτελούν βασικό στοιχείο της σύγχρονης διατροφής, αλλά τα τελευταία χρόνια οι έρευνες αποκαλύπτουν πως τα πρόσθετα που περιέχουν ενδέχεται να επηρεάζουν αρνητικά την υγεία μας, και ειδικά το μικροβίωμα του εντέρου μας.
Τι είναι το μικροβίωμα του εντέρου;
Μέσα στο σώμα μας φιλοξενείται μια κοινότητα τρισεκατομμυρίων μικροοργανισμών, γνωστή ως μικροβίωμα, η οποία επηρεάζει πλήθος παραμέτρων της υγείας μας. Από τη διάθεση και το μεταβολισμό μέχρι τη λειτουργία του εγκεφάλου, το μικροβίωμα διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο.
Ο υψηλός βαθμός ποικιλίας μικροοργανισμών στο έντερο είναι συνδεδεμένος με καλή υγεία, ενώ η χαμηλή ποικιλία σχετίζεται με προβλήματα όπως κακή πέψη, φλεγμονές και ακόμη και αυξημένο κίνδυνο για χρόνιες παθήσεις.
Η Σχέση με τα επεξεργασμένα τρόφιμα
Η κατανάλωση εξαιρετικά επεξεργασμένων τροφίμων έχει συνδεθεί με μειωμένη ποικιλία μικροβίων στο έντερο, και αυτό μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες για την υγεία.
Ένα από τα κυριότερα συστατικά αυτών των τροφίμων είναι τα πρόσθετα, όπως οι γαλακτωματοποιητές και τα τεχνητά γλυκαντικά, που χρησιμοποιούνται για να βελτιώσουν τη γεύση, την υφή και τη διάρκεια ζωής των προϊόντων.
Πώς τα πρόσθετα επηρεάζουν το μικροβίωμα
Τα πρόσθετα αυτά, κυρίως οι γαλακτωματοποιητές, έχουν συνδεθεί με την απομάκρυνση των βακτηρίων από την προστατευτική στιβάδα βλέννας που καλύπτει το έντερο. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε φλεγμονή και να αυξήσει τον κίνδυνο για ασθένειες του εντέρου, όπως η ελκώδης κολίτιδα και το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου.
Μια μελέτη που διεξήχθη σε ποντίκια έδειξε πως ακόμη και χαμηλές δόσεις γαλακτωματοποιητών προκαλούν βλάβη στα μικροβιώματα και ερεθισμό στο έντερο, γεγονός που οδηγεί σε φλεγμονώδεις καταστάσεις.
Αν και πολλές μελέτες έχουν επικεντρωθεί σε πειράματα σε ζώα, έχουν υπάρξει και μελέτες στους ανθρώπους που δείχνουν τις αρνητικές συνέπειες των γαλακτωματοποιητών στο μικροβίωμα. Μια γαλλική μελέτη του 2024, για παράδειγμα, έδειξε ότι οι άνθρωποι που κατανάλωναν μεγαλύτερες ποσότητες γαλακτωματοποιητών είχαν αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης διαβήτη τύπου 2 και ορισμένων τύπων καρκίνου, όπως του μαστού και του προστάτη.
Μια μελέτη που πραγματοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο Deakin της Αυστραλίας και την ομάδα της, διαπίστωσε ότι η κατανάλωση διατροφής υψηλής επεξεργασίας (όπως αντικαταστάτες γευμάτων, σούπες και μπάρες) είχε αρνητική επίδραση στη ποικιλία του μικροβιώματος του εντέρου. Αντιθέτως, η κατανάλωση φρέσκων, ελάχιστα επεξεργασμένων τροφίμων προήγαγε μεγαλύτερη μικροβιακή ποικιλία και καλύτερη εντερική υγεία.
Προτάσεις για βελτίωση της υγείας του εντέρου
Η μακροχρόνια έκθεση σε υψηλά επίπεδα επεξεργασμένων τροφίμων μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες για το μικροβίωμα του εντέρου, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να τα αποφύγουμε εντελώς.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, το κλειδί είναι η ισχυρή μετριοπάθεια και η ενσωμάτωση πιο υγιεινών συνηθειών, όπως η μαγειρική με φρέσκα, ακατέργαστα υλικά. Τα φρέσκα τρόφιμα, ειδικά τα φρούτα, τα λαχανικά και τα πλήρη δημητριακά, παρέχουν το απαραίτητο θρεπτικό φορτίο για να υποστηρίξουν την υγιή ανάπτυξη του μικροβιώματος.
Αν και η πλήρης αποφυγή των επεξεργασμένων τροφίμων είναι δύσκολη, ιδιαίτερα στην ταχύτατα αναπτυσσόμενη κοινωνία μας, οι διατροφολόγοι συνιστούν να επιλέγουμε πιο υγιεινές επιλογές, όπως σνακ χαμηλής επεξεργασίας και τρόφιμα που παρασκευάζονται από το μηδέν. Για παράδειγμα, αντί να καταναλώνετε έτοιμα τρόφιμα, μπορείτε να φτιάξετε υγιεινές μπάρες με φρέσκα υλικά ή να ετοιμάσετε σπιτική σούπα με λαχανικά εποχής.
