Παρότι μέχρι σήμερα δεν υπάρχει ένας επίσημα αποδεκτός ιατρικός ορισμός για τον εργασιομανή, ο Αμερικανός ψυχολόγος Wayne Oates ήταν εκείνος που εισήγαγε τον όρο «workaholic», ταυτίζοντας αρχικά τον εαυτό του με αυτήν την κατάσταση. Ο ίδιος είχε αφοσιωθεί ολοκληρωτικά στην επιστήμη, την παραγωγή και τη βιομηχανία, έχοντας συγγράψει συνολικά 57 βιβλία.
Μέσα από τις μελέτες του προκύπτει ότι το άτομο που εξαρτάται από την εργασία του απομακρύνεται σταδιακά από την ανθρώπινη κοινότητα, καθώς μοναδικός του στόχος γίνεται η διαρκής βελτιστοποίηση της απόδοσής του. Η απόδοση μετατρέπεται σε βασική ανάγκη και απόλυτη προτεραιότητα.
Τι είναι όμως αυτό που διαχωρίζει έναν αφοσιωμένο εργαζόμενο από έναν εργασιομανή; Η ισορροπία ανάμεσα στην αφοσίωση και την απόλαυση που αντλεί από τη δουλειά του. Όταν η «ζυγαριά» γέρνει υπερβολικά προς την αφοσίωση και η απόλαυση απουσιάζει, τότε μιλάμε για έναν καταστροφικό εθισμό, ο οποίος με την πάροδο του χρόνου οδηγεί μόνο σε ψυχική φθορά και λύπη.
Workaholic, Κατηγορία 1: Ο «ηττημένος»
Όχι στην πράξη, αλλά σε συναισθηματικό επίπεδο. Πρόκειται για το άτομο που είναι τόσο απορροφημένο από τη δουλειά του, ώστε δεν βρίσκει ποτέ χρόνο να απολαύσει ένα ηλιοβασίλεμα, μια πρωινή βόλτα, μια έξοδο με φίλους, ένα ταξίδι ή ακόμη και να διεκδικήσει μια αύξηση. Συχνά καταλήγει να πιστεύει ότι οι άλλοι αξίζουν περισσότερη αναγνώριση από τον ίδιο και αισθάνεται υποχρεωμένος να βοηθά συνεχώς τους συναδέλφους του, ακόμη κι όταν αυτή η βοήθεια δεν είναι αμφίδρομη.
Workaholic, Κατηγορία 2: Ο «βιαστικός»
Χρησιμοποιεί διαρκώς τη δικαιολογία ότι είναι υπερβολικά απασχολημένος, με αποτέλεσμα να ξεχνά ή να παραμελεί βασικές υποχρεώσεις. Δεν ολοκληρώνει εγκαίρως διαδικαστικά ζητήματα, όπως τον προγραμματισμό ενός meeting, την αποστολή ενός email ή την ολοκλήρωση ενός project. Κάνει τα πάντα πρόχειρα και βιαστικά, λειτουργεί χαοτικά και μπερδεύεται συχνά. Το τίμημα; Τελικά δεν επενδύει ουσιαστικά ούτε στην καριέρα του ούτε στις προσωπικές του σχέσεις.
Workaholic, Κατηγορία 3: Ο «καλός Σαμαρείτης»
Εδώ συναντάμε τον εργαζόμενο που σώζει διαρκώς τους άλλους από δύσκολες καταστάσεις, ακόμη κι όταν δεν του αναλογεί η ευθύνη. Γίνεται απαραίτητος για συναδέλφους και εργοδότες, με αποτέλεσμα να μην βρίσκει χρόνο να φροντίσει τον εαυτό του. Είναι εκείνος που θα πάει στη δουλειά ακόμη και με υψηλό πυρετό, αγνοώντας τα όριά του.
Workaholic, Κατηγορία 4: Ο αυτοτιμωρούμενος
Ο αυτοτιμωρούμενος εργασιομανής χαρακτηρίζεται συχνά από έντονα ενοχικά στοιχεία. Πιστεύει ακράδαντα στο «χωρίς πόνο δεν υπάρχει κέρδος» και εξαντλεί τον εαυτό του σωματικά και ψυχικά. Ξενυχτά συστηματικά για να ολοκληρώσει projects και εκθέτει συνειδητά τον εαυτό του σε καταστάσεις που γνωρίζει ότι θα του προκαλέσουν άγχος ή πόνο. Όταν τα καταφέρνει, θεωρεί πως διαθέτει υπεράνθρωπες αντοχές, αρνούμενος να αναγνωρίσει τη φθορά στο σώμα και το πνεύμα του.
Ο εργασιομανής δεν ταυτίζεται με τον απλώς εργατικό άνθρωπο, παρότι συχνά στη σύγχρονη εποχή οι δύο έννοιες συγχέονται. Το κοινό στοιχείο όλων των τύπων εργασιομανίας είναι οι αυτοκαταστροφικές τάσεις που υπονομεύουν την ανθρώπινη υπόσταση.
Είναι φυσικό να χρειαστεί να πιεστούμε, να βοηθήσουμε συναδέλφους ή να ξενυχτήσουμε για έναν επαγγελματικό στόχο. Όταν όμως αυτή η κατάσταση γίνεται καθημερινότητα και φτάνει στα άκρα, τότε είναι σαφές ότι κάτι πρέπει να αλλάξει.
